नेपालमा बाढीपछि १३ अमेरिकी नागरिक सुरक्षित स्थानमा पुगे, ८० अझै सम्पर्कविहीन
रसुवाका बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खोज तथा उद्धार अभियान सञ्चालन गर्दै नेपाली सेना। तस्बिर: नेपाली सेना
नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीपछि सोमबारसम्म करिब ८० जना अमेरिकी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन रहेको अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ। विपत्तिको पाँच दिनपछि पनि नेपाली नेतृत्वमा खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेको बेला १३ जना अमेरिकी नागरिक भने नेपालमै सुरक्षित स्थानमा पुगेका छन्।
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले खसोखासलाई दिएको जानकारीअनुसार काठमाडौं र बेइजिङस्थित अमेरिकी दूतावासले प्रभावित क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी नागरिकलाई सहयोग गर्न स्थानीय अधिकारी तथा पर्यटक सेवा प्रदायक संस्थाहरूसँग समन्वय गरिरहेका छन्। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले पृष्ठभूमिका आधारमा दिएको उक्त जानकारीमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनका लागि अमेरिकी नागरिकको सुरक्षा र संरक्षा सर्वोच्च प्राथमिकता रहेको उल्लेख छ।
विदेश मन्त्रालयले सम्पर्कविहीन अमेरिकी नागरिकको पहिचान वा उनीहरू कुन स्थानमा रहेको अनुमान गरिएको छ भन्नेबारे पनि जानकारी दिएको छैन। विपत्तिबाट प्रभावित क्षेत्र दुर्गम र पुग्न कठिन भएकाले व्यक्तिगत घटनासम्बन्धी सूचना पुष्टि गर्न तथा सार्वजनिक गर्न भइरहेको प्रयासमा ढिलाइ हुन सक्ने मन्त्रालयले जनाएको छ।
विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले भने, “अगस्ट ३१ बिहान ९ बजेसम्म (अमेरिकी पूर्वी समय) नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा करिब ८० जना अमेरिकी नागरिकको अवस्था अज्ञात रहेको जानकारी विदेश मन्त्रालयलाई छ। १३ जना अमेरिकी नागरिक नेपालमा सुरक्षित स्थानमा पुगेको हामी पुष्टि गर्न सक्छौं।”
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार अमेरिकाले नेपाललाई खोज तथा उद्धारका लागि सहयोगको प्रस्ताव गरेको छ। नेपाली सरकारले अनुरोध गरेमा उद्धार कार्यमा सहयोग गर्न अमेरिका तयार रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ। विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी सल्लाहकारहरूलाई प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन गरिएको तथा काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासमा कन्सुलर कर्मचारीको संख्या बढाएर चौबीसै घण्टा सहयोग उपलब्ध गराइएको पनि मन्त्रालयले जनाएको छ।
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले नेपाललाई ३६ लाख डलरभन्दा बढी मानवीय सहायता उपलब्ध गराइरहेको जनाएको छ। यसमध्ये विपत्तिपछि तत्कालै ५ लाख डलरको सहायता घोषणा गरिएको थियो। उक्त रकम क्याथोलिक रिलिफ सर्भिसेसमार्फत बाढी प्रभावित समुदायका लागि खाद्यान्न, आश्रय, खानेपानी, सरसफाइ, स्वच्छता तथा प्रत्यक्ष आर्थिक सहयोगमा प्रयोग भइरहेको छ।
विदेश मन्त्रालयका अनुसार क्याथोलिक रिलिफ सर्भिसेसले अगस्ट २८ मा अमेरिकी सहयोगबाट खरिद गरिएका प्रारम्भिक राहत सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पठाएको थियो। उक्त सामग्रीमा कम्बल, प्लास्टिकका पाल, टेन्ट र सौर्य बत्तीहरू थिए।
थप १ लाख ८५ हजार डलर क्याथोलिक रिलिफ सर्भिसेसलाई संरक्षणसम्बन्धी कार्यक्रमका लागि उपलब्ध गराइनेछ। यसमा मानसिक स्वास्थ्य तथा मनोसामाजिक सेवा र विद्यालय तथा उद्धार केन्द्रमा बालमैत्री स्थान निर्माणलगायतका कार्यक्रम समावेश छन्।
अमेरिकाले विश्व खाद्य कार्यक्रममार्फत थप ३० लाख डलर परिचालन गरेको छ। उक्त रकमबाट बाढी प्रभावित १० हजार परिवारलाई तीन महिनासम्म आकस्मिक खाद्य सहायता उपलब्ध गराउने योजना छ।
विपत्तिका कारण अवरुद्ध भएको आपूर्ति शृंखला व्यवस्थापन गर्न पनि उक्त सहायता प्रयोग गरिने विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ। क्षतिग्रस्त सडकको पुनःस्थापना तथा विपत्तिका कारण अन्य क्षेत्रबाट अलग भएका समुदायसम्म पुग्न विशेष यातायातका साधन परिचालन गर्न सहयोग गरिनेछ।
विदेश मन्त्रालयले प्रभावित क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी नागरिकलाई स्थानीय अधिकारीका निर्देशन पालना गर्न र स्थानीय सञ्चारमाध्यमबाट प्राप्त पछिल्लो सूचना नियमित रूपमा हेर्न आग्रह गरेको छ। साथै, आपत्कालीन सूचना प्राप्त गर्न मन्त्रालयको स्मार्ट ट्राभलर इन्रोलमेन्ट प्रोग्राम (एसटीईपी) मा दर्ता हुन पनि आग्रह गरिएको छ।
नेपालमा रहेका आफन्त वा नजिकका साथीको अवस्थाबारे जानकारी लिन चाहने अमेरिकी नागरिकले अमेरिका वा क्यानडाबाट १-८८८-४०७-४७४७ र अन्य देशबाट १-२०२-५०१-४४४४ मा फोन गर्न सक्नेछन्।
चीनमा रहेका आफन्त वा साथीको अवस्थाबारे जानकारी लिन चीनभित्रबाट ०१०-८५३१-४००० वा अमेरिकाबाट ०११-८६-१०-८५३१-४००० मा सम्पर्क गर्न सकिने विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ।
व्यक्तिगत घटनासम्बन्धी विश्वसनीय सूचना संकलन गर्ने काम जारी रहेको र थप विवरण उपलब्ध भएपछि सार्वजनिक गरिने मन्त्रालयले जनाएको छ।
यसैबीच नेपाल प्रहरीले सोमबार राति ८ बजेसम्म ९७४ वटा शव फेला परेको जनाएको छ। चीनसँगको नेपालको सीमा नजिक रसुवा जिल्लालाई केन्द्र बनाएर आएको बाढीपछि ४ हजार ५९९ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेको प्रहरीले जनाएको छ। उद्धारकर्मीहरूले प्रभावित बस्ती, जलविद्युत् आयोजना तथा नदी किनार र नदीका विभिन्न क्षेत्रमा खोजी कार्य जारी राखेका छन्।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले ११ हजार ३०० भन्दा बढी मानिसको उद्धार भइसकेको जनाएको छ। नेपाली सेनाले हालसम्म ४९९ वटा हेलिकोप्टर उडान सञ्चालन गरेको छ। आइतबार मात्रै ८८ वटा उडान गरिएको थियो। हेलिकोप्टरमार्फत ३ हजार ६५७ जनालाई उद्धार गरिएकोमा ३ हजार ४०४ जना नेपाली र २५३ जना विदेशी नागरिक रहेका छन्। निजी क्षेत्रका हेलिकोप्टर तथा अन्य विमान सञ्चालकले काठमाडौंमा थप २९ वटा उडान गरेका छन्।
नेपाल पर्यटन बोर्डले सोमबार साँझ जारी गरेको विवरण अनुसार भोतेकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट ३१५ जना विदेशी पर्यटकको उद्धार गरिएको छ।
उद्धार गरिएका पर्यटकमध्ये भारतका १८७, चीनका १०८, जर्मनी र माल्टाका चार–चार तथा इटाली, रुस, टर्की र अमेरिकाका दुई–दुई जना छन्। बुल्गेरिया, ओमान, पोर्चुगल र स्विट्जरल्यान्डका एक–एक जना पर्यटकको पनि उद्धार गरिएको बोर्डले जनाएको छ।
थप पाँच जना पर्यटक — तीन जना स्पेनी, एक जना अमेरिकी र एक जना बेल्जियन — अधिकारीहरूको सम्पर्कमा रहेको बोर्डले जनाएको छ। तर ५८३ जना विदेशी पर्यटक अझै सम्पर्कविहीन रहेको विवरणमा उल्लेख छ।
बाढीका कारण प्रमुख पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुगेको पर्यटन बोर्डले जनाएको छ। काठमाडौं–मुग्लिन सडकखण्डअन्तर्गत पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभीरमा नदी कटानका कारण सडकको एक भाग भत्किएको छ।
प्रभावित जिल्लातर्फ यात्रा गर्नुअघि पछिल्लो सडक अवस्था र मौसमसम्बन्धी जानकारी जाँच गर्न अधिकारीहरूले यात्रुलाई आग्रह गरेका छन्। यद्यपि, भोतेकोशी–त्रिशूली नदी करिडोरबाहेकका पर्यटकीय गन्तव्यहरू भने सामान्य रूपमा सञ्चालनमा रहेको पर्यटन बोर्डले जनाएको छ।