टाइफाइड पहिचान गर्न नयाँ विधि: नेपालमा गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन अमेरिकी सीडीसीको जर्नलमा
टाइफाइड ज्वरोका कोषहरू सूक्ष्मदर्शकमार्फत देखिएका। क्याट एम. रिसर्चको तस्बिर, CC BY-SA 2.0.
नेपाली बिरामीहरूलाई समेत समावेश गरी गरिएको एक अध्ययनले एन्टेरिक फिभर (आन्द्राको ज्वरो/टाइफाइड) पत्ता लगाउन दुईवटा एन्टिबडी परीक्षणको संयोजन हालका अन्य विधिभन्दा बढी सही र प्रभावकारी हुन सक्ने देखाएको छ। सल्मोनेला ब्याक्टेरियाका कारण हुने यो रोग पहिचान गर्न कतिपय अवस्थामा निकै कठिन मानिन्छ।
अध्ययनकर्ताहरूका अनुसार सल्मोनेला टाइफीको ‘हेमोलिसिन ई’ र ‘लिपोपोलिस्याकराइड’ तर्फ लक्षित हुने ‘आईजीए एन्टिबडी’ मापन गर्ने यो परीक्षणले नेपाल, बाङ्ग्लादेश र पाकिस्तानमा राम्रो नतिजा देखाएको छ। विशेषगरी साना बालबालिकाहरूमा यसको नतिजा अझ उत्कृष्ट देखिएको छ भने यसको समग्र संयुक्त मोडेलले ०.९३ को ‘एरिया अन्डर द कर्व’ हासिल गरेको छ।
नेपालमा अन्य देशको तुलनामा रोगको भार र बिरामीको उमेर समूह फरक भए तापनि यस संयुक्त परीक्षणले एन्टेरिक फिभरका बिरामीलाई अन्य प्रकारका ज्वरोबाट छुट्ट्याउन मद्दत गरेको छ। यद्यपि, बाङ्ग्लादेश र पाकिस्तानको तुलनामा नेपालमा यसको नतिजाको शुद्धता केही कम पाइएको थियो।
सन् २०२६ अगस्टको ‘इमर्जिङ इन्फेक्सियस डिजिजेज’ जर्नलमा प्रकाशित यो निष्कर्षले नेपालजस्ता देशहरूमा एन्टेरिक फिभर पहिचानका लागि अझ द्रुत, सस्तो र भरपर्दो विधि विकास गर्ने प्रयासलाई सहयोग पुर्याउन सक्छ। ‘इमर्जिङ इन्फेक्सियस डिजिजेज’ अमेरिकी स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गतको एजेन्सी सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी) द्वारा प्रकाशित जर्नल हो।
नेपालमा अझै पनि रगतको ‘ब्लड कल्चर’ प्रविधि सीमित छ भने धेरै प्रयोगमा आउने ‘वाइडल परीक्षण’ उति भरपर्दो मानिँदैन। यस अध्ययनमा धुलिखेल अस्पताल (काठमाडौँ विश्वविद्यालय अस्पताल), काठमाडौँ मेडिकल कलेज तथा शिक्षण अस्पताल र दक्षिण एशियाका अन्य स्वास्थ्य संस्थाका बिरामीहरू सहभागी थिए।
नेपालमा शोधकर्ताहरूले काठमाडौँ र काभ्रेपलाञ्चोकबाट ‘ब्लड कल्चर’ मार्फत टाइफाइड पुष्टि भएका बिरामीहरू र अन्य ज्वरो आएका व्यक्तिहरूलाई अध्ययनमा समावेश गरेका थिए। अध्ययनले यो बायोमार्कर जोडीले नेपालमा पनि काम गरेको देखाएको छ, तर बाङ्ग्लादेश र पाकिस्तानको तुलनामा नेपालमा यसको ‘एरिया अन्डर द कर्व’ केही कम (०.८९) थियो। शोधकर्ताहरूका अनुसार यो भिन्नता रोग सङ्क्रमणको तीव्रता, बिरामीको उमेर र स्थानीय रोगको ढाँचामा रहेको फरकका कारण हुन सक्छ।
दूषित खाना र पानीका कारण फैलिने एन्टेरिक फिभर दक्षिण एशियामा अझै पनि एउटा प्रमुख जनस्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा रहेको छ। अध्ययनअनुसार अझ राम्रो र भरपर्दो निदान विधि उपलब्ध भएमा विशेष गरी प्रयोगशालाको पूर्वाधार सीमित भएका क्षेत्रहरूमा चिकित्सकहरूलाई छिटो उपचारको निर्णय लिन र रोगको निगरानी सुधार गर्न मद्दत पुग्नेछ।