अमेरिकी नाकाबन्दीले इरानमा आर्थिक दबाब, वार्ताका लागि इस्लामाबादमा तयारी
प्रकाशित मिति : १ बैशाख २०८३, मंगलबार
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग यसै हप्ता वार्ता पुनः सुरु हुन सक्ने सङ्केत दिएका छन्। सप्ताहन्तमा भएको वार्ता विफल भएपछि अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी लगाएका कारण यस्तो अवस्था सिर्जना भएको हो। ट्रम्पले जारी युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले वार्ताको सङ्केत दिएका हुन्।
डोनाल्ड ट्रम्पले भनेका छन्, “तपाईं त्यहीँ (इस्लामाबाद) बस्नु राम्रो हुन्छ, किनकि आगामी दुई दिनभित्र केही हुन सक्छ र हामी त्यहाँ जान अझ इच्छुक छौँ।”
यसैबीच अमेरिकी सेनाले नाकाबन्दी सुरु भएको पहिलो २४ घण्टामा कुनै पनि जहाजले अमेरिकी नियन्त्रणमा रहेको इरानी बन्दरगाह तथा तटीय क्षेत्र पार नगरेको जनाएको छ। यो तनावपूर्ण अवस्थाले अर्को हप्ता समाप्त हुन लागेको दुई हप्ते युद्धविरामको सम्भावनामाथि आशङ्का उत्पन्न गरिदिएको छ।
इरानका तर्फबाट ट्रम्पको अभिव्यक्तिमा कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन। तर संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले वार्ता पुनः सुरु हुने “उच्च सम्भावना” रहेको बताएका छन्। खाडी क्षेत्र, पाकिस्तान र इरानका अधिकारीहरूका अनुसार वासिङ्टन र तेहरानका वार्ता टोलीहरू यसै हप्ता पुनः इस्लामाबाद फर्किन सक्ने देखिएको छ।
कूटनीतिक प्रयास जारी रहने आशाले तेल बजारलाई केही राहत दिएको छ, जसका कारण मङ्गलबार कच्चा तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा तल झरेको छ।
यसबीच इरानले होर्मुज जलमार्गलाई लगभग बन्द गराएको छ, जुन विश्वव्यापी तेल तथा ग्यास ढुवानीका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मार्ग हो। फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलका हवाई आक्रमणपछि यस्तो अवस्था सिर्जना भएको हो। हाल १२ भन्दा बढी अमेरिकी युद्धपोत र करिब १०,००० सैनिकले इरानी बन्दरगाहमा आउने-जाने सबै देशका जहाजमाथि नाकाबन्दी लागू गरिरहेका छन्। यसले इरानको अर्थतन्त्रमा ठुलो असर पार्ने देखिन्छ।
यो कदमले इरानका दुई मुख्य आम्दानी स्रोत तेल निर्यात र जलमार्ग प्रयोग शुल्कलाई लक्षित गरी दबाब बढाउने उद्देश्य राखेको छ। अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डका अनुसार पहिलो २४ घण्टामा ६ वटा व्यापारिक जहाजहरूलाई फिर्ता हुन निर्देशन दिइएको थियो।