आज गाईजात्रा, दिवङ्गतको सम्झनामा नगर परिक्रमा, लैंगिक अल्पसंख्यकको पनि प्रदर्शन - KHASOKHAS

आज गाईजात्रा, दिवङ्गतको सम्झनामा नगर परिक्रमा, लैंगिक अल्पसंख्यकको पनि प्रदर्शन

भाद्र कृष्ण प्रतिपदादेखि अष्टमीसम्म आठ दिन मनाइने परम्परागत सांस्कृतिक उत्सव ‘गाईजात्रा’ आज विभिन्न कार्यक्रमसहित आरम्भ हुँदैछ ।

आजको दिन एक वर्षभित्र दिवङ्गत भएका आफन्तको सम्झनामा गाई वा मानिसलाई गाईका रूपमा सिँगारी आ–आफ्ना क्षेत्रमा परिक्रमा गराउने र उनीहरूलाई दूध, फलफूल, रोटी, चिउरा, दहीका साथै अन्न र द्रव्य दान गरिन्छ । यसरी नगरपरिक्रमा गर्नाले वर्षभरि मृत्यु भएका व्यक्ति गाईको पुच्छर समाई वैतरणी पार हुन्छन् भन्ने धार्मिक विश्वास छ ।

राजा प्रताप मल्लले पुत्रशोकले विह्वल भएकी आफ्नी रानीलाई दुनियाँले पनि यस्तै शोक बेहोर्नुपर्छ भन्ने देखाउन “जनतालाई आ–आफ्नो घरका मरेका व्यक्तिका नाममा गाईजात्रा निकाली शहर परिक्रमा गराउनु” भनी आज्ञा दिएकामा यतिले पनि रानीको मन शान्त हुन नसकेकाले विभिन्न प्रकारका प्रहसन तथा व्यङ्ग्यात्मक कार्यक्रम पनि गराउने आदेश दिएअनुरूप सो प्रचलन चलेको हो भन्ने जनश्रुति पाइन्छ ।

प्रताप मल्लको पालादेखि प्रचलनमा आएको गाईजात्रा हनुमानढोकास्थित राजप्रासाद भएर जानुपर्ने प्रथा आज पनि जारी छ । देशका विभिन्न शहरमा गाईजात्रा मनाइने भएपनि उपत्यकामा यसको विशेष रौनक देख्न सकिन्छ । भाद्र कृष्ण अष्टमीका दिनसम्म मनाइने यस पर्वका क्रममा प्रहसन, सामाजिक विकृतिप्रति व्यङ्ग्यात्मक प्रदर्शन, नाचगान तथा मृत व्यक्तिको सम्झनामा रामायणको करुण रसका गीतहरू पनि गाइन्छ ।

व्यवस्थाप्रति व्यङ्ग्य गरेको भन्दै २०१७ पुस १ गतेको शाही कूपछि गाईजात्रामा पनि प्रतिबन्ध लागेको थियो । संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी २०३३ सालमा नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानले महोत्सवका रुपमा झाँकी र हास्य व्यङ्ग्यसहित गाईजात्रा फेरि मनाउन थालेको बताउनुहुन्छ । हास्यव्यङ्ग्यले बुझ पचाएर जथाभावी गर्नेलाई सचेत गराउने र अनर्थकतामा सार्थकता झल्काउने उहाँको भनाइ छ । जात्राका क्रममा पाटनमा देखाइने सत्य युगको धान, चामलको नमूना र काठमाडौँको ठमेलमा देखाइने स्वर्ण तथा रजताक्षरमा लेखिएका पुस्तक विशेष दर्शनीय मानिन्छन् ।

आजभोलि गाईजात्राका अवसरमा समाजमा विद्यमान विकृति र विसङ्गति उजागर गरिन्छ । सार्वजनिक रूपमा मनोरञ्जनात्मक तथा व्यङ्ग्यात्मक ढङ्गले विविध कार्यक्रमको आयोजनासमेत हुन्छ । पत्रपत्रिकामा पनि सामाजिक कुरीतिलाई समेटेर हास्यव्यङ्ग्य अङ्क प्रकाशित गरिन्छ । गाईजात्रा पर्व काठमाडौँ उपत्यकालगायत बनेपा, धुलिखेल, पनौती, बाह्रबिसे, त्रिशूली, दोलखा, खोटाङ, भोजपुर, चैनपुर, इलाम, धरान, विराटनगर, वीरगञ्ज, हेटौँडा, पोखरालगायत नेवार समुदायको विशेष उपस्थिति रहेको शहरमा धुमधामका साथ मनाइन्छ । गाईजात्राका अवसरमा काठमाडौँ उपत्यकामा सार्वजनिक बिदा दिइएको छ ।

इन्द्रेणीमय काठमाडौं

गाइजात्राको दिनमा लैंगिक अल्पसंख्यकहरुले काठमाडौंमा गौरवपूर्ण प्रदर्शन र परेड गर्ने भएका छन् । शुक्रबार दिउसो साढे १२ बजेदेखि ठमेलको त्रिदेवीमार्गबाट परेड सुरु हुने जनाइएको छ ।

इन्द्रेणी झण्डासहित परेड ठमेल चोक, नर्सिंग चोक, ठहिटी, बाँगेमुढा, इन्द्रचोक, हनुमान ढोकाहुँदै टुडिखेल आइपुग्ने कार्यक्रम रहेको छ । विगतमा दिवंगत हुनेहरुको सम्झनामा मैनबत्ति प्रज्ज्वलनपछि टुडिखेलमा दिउसो साढे ३ बजेदेखि कन्सर्ट हुनेछ ।

यो बर्ष पनि विगतका बर्षहरुजस्तै ब्लु डायमण्ड सोसाइटीले परेडको आयोजना गर्नेछ । यो लैंगिक अल्पसंख्यकको १६ औं गौरवपूर्ण प्रदर्शन र गाइजात्रा उत्सव रहेको जनाइएको छ ।

परेडपछि टुडिखेलमा हुने रेन्बो कन्सर्ट बेलुका ६ बजेसम्म चल्नेछ । कार्यक्रमको संचालन मिस नेपाल २००२ माल्भिका सुब्बाले गर्ने जनाइएको छ । कन्सर्टमा पिरु राना, सबिन लिम्बु, दिपक लिम्बु, लेखराज गुरुङ, प्राश्ना शाक्य, सपन श्रेष्ठ, हेमन्त शर्मा र मञ्जु पौडेल लगायतको प्रस्तुती रहने जनाइएको छ ।

बिहिबार, साउन ३०, २०७६ मा प्रकाशित

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित सामाग्री

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com