बाँसले धानेको गाउँ

प्रकाशित मिति : माघ २७, २०७३ बिहीबार

 

बास धेरै कुरामा प्रयोग गर्न सकिन्छ । घर बनाउन होस् कि गाइवस्तुलाई घाँस बाँस प्रयोग हुन्छ । अझ यसलाई तामा बनाएर तरकारीका रुपमा मानिसले खान पनि सक्छन् ।

यही बास ललितपुरको बडीखेलमा आदिवासी पहरी समुदायको जीवन गुजाराको राम्रो माध्यम बनेको छ । बडीखेलका विभिन्न ५ वडामा रहेका पहरी जातिको बा“सको विभिन्न सामग्री निर्माण गर्ने पुख्र्यौली पेसा हो । यही बासले यहाँकोे सबै कुरा धान्न भ्याएको छ ।
बा“स नेपालमा पाइने एक प्रकारको घाँस हो ।

यो पतझड वा डेसिडियस वर्गको वनस्पति हो । बाँस मानव जीवन संग सम्बन्धित छ । बाँसबाट हामी धेरै घरायसी उत्पादन जस्तै डोका, डाला, छिटनी र घरटहारादेखि अनेक उपयोगी बस्तु बनाउनेसम्मका बिभिन्न प्रयोजनका लागि उपयोग गर्दछौं। साउन भदौतिर बा“सबाट नयाँ टुसा निस्केपछि त्यसबाट हामी तामा तरकारी खान्छौं ।

यो शव बोक्न होस या अन्य कार्यका लागि बाँस हाम्रा लागि महत्वपूर्ण छ । यही बाँसबाट सामान बनाउने जाति पनि छ । नेपालको झण्डै ६१ जिल्लामा फैलिएका आदिवासी जनजाति पहरी जातिको बाँसको सामग्री बनाउने पुख्र्यौली पेसा हो ।

ललितपुरको बडीखेल आसपास बसोबास गर्दै आएका पहरी जतिले बासँबाट विभिन्न सामग्री बनाएर बेच्दै जिविका चलाउने गरेका छन् । बडीखेलको पाँच वटा वडामा रहेका पहरी जातिको हरेक घरमा बाँसबाट विभिन्न सामग्री उत्पादन हुने गरेको छ । यहाँ उत्पादन हुने गरेका बाँसजन्य सामग्री राजधानीमा खपत हुने गर्दछ ।

त्यसैले बडीखेलमा रहेका पहरी जातिले बाँसबाट सामान बनाएर जिविका चलाउँदै आएका छन् । धेरैले यो गाउँलाई बाँसले धानेको गाउँसमेत भन्न गरेका छन् । बाँसबाट उत्पादित सामग्रीको बजार पनि राम्रै रहेको स्थानीयको भनाइ छ ।

अहिले बाँसबाट निर्मित टेबुल, कुर्सी, -याक, दराजका साथ सजावटका सामानको माग बढी रहेको छ । बडीखेलमा निर्माण हुने बा“सजन्य सामग्री राजधानीका विभिन्न स्थानसहित देशका अन्य भागमा समेत पुग्ने गरेको व्यवसायीहरुको भनाइ छ । यो व्यवसायलाई अझ व्यवस्थित र वैज्ञानिक बनाउन प्रविधिको प्रयोगमा पनि व्यवसायीले सोचेका छन् । तर, भारतबाट मेसिन मगाए पनि बत्तीका कारण प्रयोगमा ल्याउन नसकेको स्थानीय बताउँछन् ।

विदेशबाट आयातित प्लास्टिक र स्टिलका सामानभन्दा बाँस, निगालो र बेतबाट बनेका सामग्री राम्रा छन् । स्थानीयस्तरमै उत्पादन हुने बा“सजन्य वस्तुबाट निर्माण हुने सामग्री प्रयोगमा राज्यले ध्यान दिन नसक्दा युवा पुस्ता यो पेसाबाट विमुख हुँदैछन् । यसले पुख्र्यौली पेसा लोप हुने मात्र होइन, पहरी जातिको कला संस्कृति, भाषासमेत लोप हुने अवस्था आएको छ । यस्ता परम्परागत सीप र ज्ञानलाई संरक्षण गर्न राज्यले पनि ध्यान दिनुपर्ने स्थानीय बताउँछन् ।

विदेशबाट आयातित सामानको प्रयोगभन्दा स्थानीय स्तरमा बन्ने सामग्री प्रयोगलाई प्रोत्साहित गर्न राज्यले ठोस नीति अवलम्बन गर्नु जरुरी छ । त्यसो हुन सकेको खण्डमा स्वदेशी उत्पादनको प्रयोग बढ्ने र ठुलो धनराशी विदेशिनबाट जोगिने छ । बडीखेलमा रहेका आदिवासी जनजाति समुदायको यो पुख्र्यौली पेसाको संरक्षण, प्रवद्र्धन र विस्तारमा राज्यले स्पष्ट नीति तर्जुमा गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com