नेपालका बाढीपीडितको सम्झनामा अमेरिकी संसदमा मौनधारण
अमेरिकी प्रतिनिधिसभामा नेपाल र तिब्बतमा आएको विनाशकारी बाढीमा ज्यान गुमाएकाहरूको सम्झनामा सांसद ग्रेस मेङको नेतृत्वमा मौनधारण गरिँदै।
एसियाली तथा प्रशान्त महासागरीय अमेरिकीसम्बन्धी कंग्रेसनल ककसकी अध्यक्ष तथा न्युयोर्ककी सांसद ग्रेस मेङले नेपाल र तिब्बतमा आएको विनाशकारी बाढीबाट ज्यान गुमाएकाहरूको सम्झनामा अमेरिकी प्रतिनिधिसभामा मौनधारणको नेतृत्व गरेकी छन्।
न्युयोर्ककी डेमोक्रेटिक सांसद मेङको क्विन्सस्थित निर्वाचन क्षेत्रमा नेपाली–अमेरिकी र तिब्बती–अमेरिकी समुदायको ठूलो बसोबास छ। उनले अगस्ट २६ मा नेपाल–तिब्बत सीमावर्ती क्षेत्रमा आएको आकस्मिक बाढीप्रति अमेरिकी प्रतिनिधिसभाको बैठकमा धारणा राख्दै उक्त विपत्तिलाई “हृदयविदारक” त्रासदी भनेकी हुन्।
“विनाशको स्तर हृदयविदारक छ,” मेङले भनिन्। “यो भयावह त्रासदीले करिब एक हजार मानिसको ज्यान लिएको छ, घर तथा जीविकोपार्जनका साधनहरू नष्ट गरेको छ र आफ्ना प्रियजन गुमाएका परिवारहरूलाई शोकमा डुबाएको छ।”
मेङले बाढीमा ज्यान गुमाएकाप्रति सम्मान व्यक्त गर्न, जीवित बचेका तथा प्रभावित परिवारलाई सहयोग गर्न र उद्धार तथा पुनःस्थापना कार्यमा खटिएका पहिलो उद्धारकर्ता तथा कर्मचारीहरूको योगदानलाई सम्मान गर्न आफ्ना सहकर्मी सांसदहरूलाई आग्रह गरिन्।
“हामी बेपत्ता भएकाहरू सुरक्षित रूपमा फेला परून् र उनीहरूको उद्धार होस् भन्ने प्रार्थना गर्छौँ,” मेङले भनिन्। “हामी अमेरिकाभरिका एसियाली–अमेरिकी समुदाय र विशेषगरी न्युयोर्कको क्विन्समा मेरो निर्वाचन क्षेत्रमा बसोबास गर्ने समुदायसँग यो गहिरो त्रासदीको सामना गर्ने क्रममा सहयोगका लागि प्रतिबद्ध छौँ।”
मेङको कार्यालयका अनुसार उक्त मौनधारण बाढीबाट प्रभावित मृतक, जीवित बचेका तथा उद्धार कार्यमा खटिएका व्यक्तिहरूको सम्मानमा आयोजना गरिएको थियो। मेङले सामाजिक सञ्जालमार्फत उद्धार तथा पुनःस्थापनाका प्रयास जारी रहँदा संयुक्त राज्य अमेरिका नेपाल र तिब्बतका जनताका साथै देशभरिका नेपाली–अमेरिकी तथा तिब्बती–अमेरिकी समुदायको साथमा रहेको बताएकी छन्। प्रभावित समुदायलाई “सक्ने हरेक तरिकाले” सहयोग गर्न आफू र ककस तयार रहेको उनको कार्यालयले जनाएको छ।
नेपालको पछिल्लो स्थिति विवरणअनुसार बुधबार स्थानीय समयअनुसार साँझ ६ बजेसम्म एक हजार २०४ जनाको मृत्यु भएको, चार हजार २१६ जना सम्पर्कविहीन रहेको र ३०१ जना घाइते भएको आधिकारिक विवरण छ। बुधबार प्रकाशित अन्य रिपोर्टहरूले पनि नेपालमा मृतकको संख्या एक हजार २०० नाघेको पुष्टि गरेका छन्।
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार सोमबारसम्म नेपाल–चीन सीमावर्ती क्षेत्रमा करिब ८० जना अमेरिकी नागरिक अझै सम्पर्कविहीन थिए। विपत्तिपछि नेपाली नेतृत्वमा खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेको थियो। यसबीच १३ जना अमेरिकी नागरिक नेपालमै सुरक्षित स्थानमा पुगेका छन्।
नेपयोर्कलाई दिएको एक वक्तव्यमा अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले काठमाडौं र बेइजिङस्थित आफ्ना दूतावासहरूले प्रभावित क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी नागरिकलाई सहयोग गर्न स्थानीय अधिकारी तथा भ्रमण व्यवस्थापन गर्ने संस्थाहरूसँग समन्वय गरिरहेको जनाएको छ। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताको नाममा पृष्ठभूमिका रूपमा उपलब्ध गराइएको उक्त वक्तव्यमा अमेरिकी नागरिकको सुरक्षा र संरक्षण प्रशासनको सर्वोच्च प्राथमिकता रहेको उल्लेख गरिएको छ।
विनाशबाट प्रभावित क्षेत्रको दुर्गम तथा कठिन भौगोलिक अवस्थाका कारण व्यक्तिगत घटनासम्बन्धी जानकारी पुष्टि गर्न र त्यसबारे जानकारी सार्वजनिक गर्न समय लाग्न सक्ने पनि विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ।
“नेपाल–चीन सीमावर्ती क्षेत्रमा करिब ८० जना अमेरिकी नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको अमेरिकी विदेश मन्त्रालयलाई जानकारी छ,” प्रवक्ताले भने। “१३ जना अमेरिकी नागरिक नेपालमा सुरक्षित स्थानमा पुगेको हामी पुष्टि गर्न सक्छौँ।”
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार उद्धार तथा राहत कार्यका लागि २१ हजार ३१४ जना सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ। हालसम्म ११ हजार ९९३ जनाको उद्धार गरिएकोमा चार हजार ३६४ जनालाई हवाई माध्यमबाट उद्धार गरिएको छ।
कुल ६१० वटा हवाई उद्धार तथा अन्य हवाई अपरेसन सञ्चालन गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ। तीमध्ये ८० वटा बुधबार सञ्चालन भएका थिए। हेलिकोप्टरमार्फत उद्धार गरिएकामध्ये २७३ जना विदेशी नागरिक र चार हजार ९१ जना नेपाली नागरिक रहेका छन्।
सरकारी विवरणअनुसार नुवाकोट, रसुवा, धादिङ र काठमाडौंका ३४ वटा होल्डिङ सेन्टरमा तीन हजार ९४८ जना विस्थापित बसिरहेका छन्। सबैभन्दा धेरै विस्थापित नुवाकोटमा रहेका छन्, जहाँ २४ वटा केन्द्रमा दुई हजार ९८१ जना आश्रय लिइरहेका छन्। त्यस्तै, रसुवाका पाँच केन्द्रमा ३२० जना, धादिङका तीन केन्द्रमा २६० जना र काठमाडौंका दुई केन्द्रमा ३८७ जना रहेका छन्।
सरकारी प्रतिवेदनअनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, पुनःस्थापना तथा मानवीय सहायता कार्य जारी रहेको छ। सडक तथा हवाई मार्गबाट खाद्यान्न र गैरखाद्य सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पठाउने काम भइरहेको छ। बुधबार मात्रै राहत सामग्री बोकेका थप २८ वटा सवारीसाधन प्रभावित क्षेत्रतर्फ पठाइएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
विभिन्न क्षेत्रमा सडक यातायात अझै गम्भीर रूपमा प्रभावित छ। पृथ्वी राजमार्गअन्तर्गत मुग्लिन–मलेखु खण्डको कृष्णभीर र पार्वतीभीरमा सडक पूर्ण रूपमा अवरुद्ध रहेको जनाइएको छ। यद्यपि वैकल्पिक मार्ग प्रयोग भइरहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
त्रिभुवन राजमार्गमा पहिरोका कारण अवरुद्ध भएको नागढुंगा सुरुङमार्ग पुनः सञ्चालनमा आएको छ। बाढी र पहिरोका कारण क्षतिग्रस्त वा बगाएका सडक तथा पुल मर्मत गर्ने र अस्थायी वैकल्पिक मार्ग तयार गर्ने काम पनि जारी रहेको छ।
सञ्चार तथा विद्युत् सेवा पुनःस्थापना गर्नु पनि उद्धार तथा राहत प्रयासको महत्वपूर्ण हिस्सा बनेको छ। सरकारी विवरणअनुसार नेपाल टेलिकमले आफ्ना १२० मध्ये ११५ वटा टावर पुनः सञ्चालनमा ल्याएको छ भने एनसेलले ७८ मध्ये ७५ वटा टावर सञ्चालनमा ल्याएको छ।
तर तिमुरे तथा त्रिशूली करिडोरका केही भागसहित विभिन्न स्थानमा अझै सञ्चार सेवा अवरुद्ध रहेको छ। विद्युत् सेवा पुनःस्थापना गर्न बढी समय लाग्ने अनुमान गरिएका रसुवाका क्षेत्रमा प्रयोग गर्न १५५ वटा सौर्य ऊर्जा पावर बैंकसहितका सौर्य उपकरण वितरण गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।
नेपालमा अगस्ट २६ मा आएको विनाशकारी बाढी हिमालय क्षेत्रमा बरफ, चट्टान र माटो खस्दै नदीमा मिसिएपछि आएको ठूलो बाढीसँग सम्बन्धित रहेको छ। विपत्तिले नेपाल–चीन सीमावर्ती क्षेत्रमा सडक, पुल, घर, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुर्याएको छ। उद्धार कार्य अझै जारी छ र दुर्गम क्षेत्रमा पहुँचका लागि भारी उपकरण तथा विशेष उद्धार टोली परिचालन गरिएको छ।