नेपालमा बाढीभन्दा २० मिनेटअघिको फोनपछि सम्पर्कविहीन आफन्तको पर्खाइमा बोस्टनको नेपाली परिवार
प्रकाशित मिति : १३ भदौ २०८३, शनिबार
कैलाश पर्वत र मानसरोवरतर्फ यात्रा गरिरहेका बेला नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा बाढी आएपछि सम्पर्कविहीन भएका चार आफन्तमध्ये तेजकुमारी गुरुङ र उनका श्रीमान् बाबर गुरुङ पनि छन्। फोटो: परिवार
बोस्टनमा बस्दै आएका राजु गुरुङको परिवारले आफ्ना आफन्तबाट सुनेका अन्तिम शब्दहरू आश्वस्त पार्ने खालका थिए। नेपाल–चीन सीमा पार गरेर उनीहरू चिनियाँ अध्यागमन बिन्दुमा पुगिसकेका थिए र लामो समयदेखि प्रतीक्षा गरिएको कैलाश पर्वत तथा मानसरोवर यात्रालाई निरन्तरता दिइरहेका थिए।
त्यसको करिब २० मिनेटपछि फोन सम्पर्क टुट्यो।
रसुवागढी आसपासको नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा विनाशकारी बाढी आएपछि बोस्टन निवासी गुरुङका चार आफन्त सम्पर्कविहीन छन्। रसुवागढी नेपालबाट तिब्बततर्फ कैलाश–मानसरोवर यात्रा गर्ने तीर्थयात्रीका लागि प्रमुख नाका हो।
सम्पर्कविहीन हुनेमा उनका काकाकी छोरी तेजकुमारी गुरुङ, उनका श्रीमान् बाबर गुरुङ तथा अन्य दुई आफन्त थानेश्वर गुरुङ र तारा गुरुङ छन्। परिवारका अनुसार उनीहरू अन्य दुई साथीसमेत रहेको ठूलो तीर्थयात्री समूहसँग कैलाश पर्वत र मानसरोवरतर्फ जाँदै थिए।
“उनीहरू मानसरोवरतर्फ जाँदै हुनुहुन्थ्यो,” गुरुङले भने। “मेरी दिदीले परिवारलाई फोन गरेर चीनतर्फको अध्यागमन क्षेत्रमा पुगिसकेको बताउनुभएको थियो। करिब २० मिनेटपछि विपत्ति आयो। त्यसयता कुनै सम्पर्क भएको छैन।”
कयौँ दिन बितिसक्दा पनि उक्त अन्तिम फोन नै परिवारका लागि चारै जना यात्रुसँग जोडिएको एक मात्र पुष्टि भएको सम्पर्क बनेको छ।
तीर्थयात्रा अनिश्चिततामा परिणत
सम्पर्कविहीन यात्रुहरू रसुवागढी नाकाबाट अघि बढेका थिए। यो नाकाले नेपालको रसुवा जिल्लालाई चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रसँग जोड्छ र कैलाश–मानसरोवर तीर्थयात्राका लागि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।
कैलाश पर्वत र मानसरोवर एसियाका सबैभन्दा श्रद्धेय तीर्थस्थलमध्ये पर्छन्। हिन्दु, बौद्ध, जैन र बोन धर्मावलम्बीहरू हरेक वर्ष यहाँ तीर्थयात्रा गर्छन्। धेरैजसो यात्रु काठमाडौं र रसुवा हुँदै रसुवागढी नाका पार गरेर तिब्बत प्रवेश गर्छन्।
यो मार्ग धार्मिक दृष्टिले मात्र होइन, व्यावहारिक रूपमा पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। विशेषगरी उमेर पुगेका तीर्थयात्रीका लागि आवश्यक यात्रा कागजात र समूहगत अनुमति पहिल्यै मिलाइएको अवस्थामा यो तुलनात्मक रूपमा सहज स्थलमार्ग मानिन्छ। नेपाल सरकारको आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा १३ हजार ५०० भन्दा बढी तीर्थयात्री रसुवागढी नाकाबाट प्रवेश गरेका थिए।
तर यही मार्ग यो साता मानवीय विपत्तिको केन्द्र बनेको छ। आकस्मिक बाढी र पहिरोले नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रका सडक, पुल तथा सञ्चार संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याएपछि ठूलो संख्यामा स्थानीय बासिन्दा तथा यात्रु सम्पर्कविहीन भएका छन्।
शनिबार स्थानीय समयअनुसार साँझ ४ बजे नेपाल प्रहरीले जारी गरेको पछिल्लो विवरण अनुसार ६६९ जनाको शव फेला परेको छ भने २ हजार ३०१ जना घाइते वा उद्धार गरिएका छन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले पछिल्लो विवरणमा २ हजार ४२६ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेको जनाएको छ।
गुरुङ परिवारका लागि यी ठूला तथ्यांक मात्र होइनन्। ती तेजकुमारीको नउठेको फोन हुन्, बाबरको पत्ता नलागेको अवस्था हो र थानेश्वर तथा ताराको कुनै खबर नआउनु हो।
बेलायतबाट नेपालसम्म
परिवारका अनुसार तेजकुमारी गुरुङ र बाबर गुरुङ बेलायतबाट नेपाल आएका थिए। उनीहरू बेलायतमा बस्दै आएका बेलायती नागरिक हुन्। उनीहरू जुलाईमा नेपाल आएका थिए र पछि लिफ्ट होलिडे ट्राभलमार्फत तीर्थयात्रामा सहभागी भएका थिए।
सम्पर्कविहीन अन्य दुई आफन्त नेपालमै बस्दै आएका छन्, गुरुङले बताए।
परिवारका अनुसार तेजकुमारी गुरुङ करिब ६८ वर्षकी छन्। बाबर गुरुङ पनि ७० वर्षभन्दा माथिका छन्। अन्य दुई सम्पर्कविहीन आफन्त पनि ज्येष्ठ उमेरका रहेको गुरुङले बताए।
दुर्गम र उच्च हिमाली क्षेत्रमा उद्धार प्रयास जारी रहँदा उनीहरूको उमेरले परिवारको चिन्ता थप बढाएको छ।
“उहाँहरू उमेर पुगेका मानिस हुनुहुन्छ, त्यसैले हामी अझै बढी चिन्तित छौँ,” गुरुङले भने। “उहाँहरू कहाँ हुनुहुन्छ, के भयो वा उहाँहरूको अवस्था कस्तो छ भन्ने हामीलाई केही थाहा छैन।”
विपत्तिपछि नुवाकोटको प्रभावित क्षेत्रमा बाढीले ठूलो क्षति र अवरोध सिर्जना गरेको छ। फोटो: प्रदीप राज ओन्ता, नुवाकोट
सीमापारि परिवारको पर्खाइ
गुरुङ परिवारको पुर्ख्यौली थलो गोरखा जिल्लाको सिरानचोक गाउँपालिका–२, ओख्रेनी सिम्ले हो। परिवारले जारी गरेको अपिलअनुसार सम्पर्कविहीन आफन्तहरू पछिल्लो समय काठमाडौंको टोखा नगरपालिका–११ स्थित बैकुण्ठपुरी आवासीय क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका थिए।
बोस्टनबाट गुरुङ घटनाक्रमबारे निरन्तर जानकारी लिइरहेका छन् भने नेपालमा रहेका आफन्तहरूले विपत्तिग्रस्त क्षेत्रबाट सूचना प्राप्त गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।
खोजी तथा समन्वयमा संलग्न व्यक्तिहरूसँग जानकारी लिन परिवारका एक सदस्य प्रभावित क्षेत्रतर्फ गएको गुरुङले बताए। तर प्रभावित क्षेत्रमा पहुँच अझै कठिन रहेको छ।
“त्यो ठाउँ दुर्गम र निकै माथि छ,” गुरुङले भने। “उद्धारको काम भइरहेको छ, तर सम्पर्कविहीन भएका मानिसहरूबारे अझै जानकारी आएको छैन।”
बाढीका कारण सीमा, पर्यटन सञ्चालन, अध्यागमन प्रक्रिया र हिमाली सडकहरू एकै ठाउँमा जोडिएको क्षेत्र गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको छ। तीर्थयात्रीहरू सामान्यतया काठमाडौं हुँदै स्याफ्रुबेँसी र टिमुरेबाट रसुवागढी पुग्छन्। त्यसपछि चिनियाँ समूहगत भिसा र तिब्बत यात्राका लागि आवश्यक अनुमति जाँच भएपछि उनीहरू तिब्बत प्रवेश गर्छन्।
गुरुङका अनुसार उनका आफन्तले नेपालकोतर्फको सीमा प्रक्रिया पार गरिसकेका थिए र तेजकुमारीले अन्तिम फोन गर्दा उनीहरू चिनियाँ अध्यागमन बिन्दुमा थिए।
बाढी आउनुअघि उनीहरूले चिनियाँ अध्यागमनको सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरिसकेका थिए कि थिएनन्, अर्को सवारीसाधनमा चढेका थिए कि थिएनन्, कुनै प्रतीक्षास्थलमा पुगेका थिए कि अन्यत्र सारिएका थिए भन्नेबारे परिवारलाई कुनै जानकारी छैन।
पुष्टि भएको सूचनाका लागि परिवारको अपिल
परिवारले समूहसँग के भएको हो भन्ने यथार्थ पत्ता लगाउन नेपाल सरकार, पर्यटन अधिकारी, सुरक्षा निकाय, सीमा अधिकारी तथा यात्रा कम्पनीसँग सहयोगको आग्रह गरेको छ।
गुरुङका अनुसार परिवारलाई अनुमान वा हल्ला होइन, पुष्टि भएको सूचना चाहिएको छ।
“राम्रो होस् वा नराम्रो, हामी जुनसुकै सूचना पर्खिरहेका छौँ, तर हामीलाई के भयो भन्ने थाहा पाउन आवश्यक छ,” उनले भने। “हाम्रो परिवार, आफन्त र सम्पूर्ण समुदाय उहाँहरूको पर्खाइमा छन्।”
परिवारले नेपाली भाषामा जारी गरेको अपिलमा सम्पर्कविहीन आफन्तहरूलाई सम्भव भएसम्म जुनसुकै माध्यमबाट भए पनि सम्पर्क गर्न आग्रह गरिएको छ।
“तपाईंहरू जहाँ भए पनि र जुनसुकै अवस्थामा भए पनि हामीसँग सम्पर्क गर्ने प्रयास गर्नुहोस्,” अपिलमा भनिएको छ। “हाम्रो परिवार, ओख्रेनी सिम्लेका सम्पूर्ण बासिन्दा र सबै आफन्तहरू तपाईंहरूको पर्खाइमा छन्।”