काठमाडौंमा यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक समुदायको ‘गौरव यात्रा’ (फोटो फिचर)
यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक समुदायका व्यक्तिहरूले शनिबार काठमाडौंमा गौरव यात्रा (प्राइड परेड) निकालेका छन् । विभिन्न नारा लेखिएका ब्यानर तथा प्लेकार्ड बोकेर शान्ति बाटिकाबाट सुरु भएको र्याली खुल्ला मञ्चमा पुगेर सम्पन्न भएको थियो ।
विश्वभर जुन महिनालाई ‘प्राइड मन्थ’ का रूपमा मनाउने गरिन्छ । यो परम्परा सन् १९६९ जुनमा अमेरिकाको न्यूयोर्कस्थित स्टोनवाल दङ्गापछि सुरु भएको हो । नेपालमा भने यो कार्यक्रम पहिलो पटक सन् २०१९ मा आयोजना गरिएको थियो । पछिल्ला वर्षहरूमा यसमा समुदायको उत्साहजनक सहभागिता बढ्दै गएको छ ।
र्यालीमा विभिन्न उमेर समूहका यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक व्यक्तिहरूका साथै आम नागरिकहरू पनि सहभागी थिए । रङ्गीचङ्गी झण्डा फहराउँदै, अनुहारमा फेस पेन्टिङ गर्दै सहभागीहरूले संविधानले प्रदान गरेको अधिकारको कार्यान्वयनको माग गरेका थिए ।
नेपालमा समलिङ्गी विवाहलाई कानुनी मान्यता दिइसकिएको छ । यसैगरी गण्डकी प्रदेशले लोकसेवा आयोगमार्फत् सरकारी दरबन्दीमा आरक्षणको व्यवस्था गरिसकेको छ । र्यालीका सहभागीहरूले समान हैसियत, अधिकारको सुनिश्चितता र सामाजिक सम्मानको माग गर्दै आएका छन् ।
यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यक समुदायसँग आफ्नै ऐतिहासिक उत्सवहरू छन् । सन् २००७ (२०६४ पुस ६ गते) सर्वोच्च अदालतले दिएको पहिचानको फैसलाको दिनलाई उनीहरूले उत्सवका रूपमा मनाउने गरेका छन् ।
विगत तीन वर्षदेखि असार १५ गते ‘रोपाइँ जात्रा’ मनाउँदै आएका छन् भने सन् २००४ देखि गाइजात्रालाई पनि क्वियर सशक्तीकरणसँग जोडेर मनाइँदै आएको छ ।
समुदायका सदस्यहरूले नेपालको आफ्नै समय, संस्कृति र परिवेशअनुसार पहिचानको मुद्दा उठाउँदै आएका छन् ।
“प्राइड मन्थ भनेको आफ्नो पहिचानलाई गर्वका साथ स्वीकार गर्दै अघि बढ्ने समय हो,” सहभागीहरूले भने, “आफ्नो अस्तित्व नै आफ्नो शक्ति हो भन्ने महसुस गर्ने र अरूलाई पनि त्यो अनुभूति दिलाउने अवसर हो । कसैलाई आफ्नो पहिचानअनुसार बाँच्न पाउने हक मात्र होइन, उनीहरूलाई ‘तिमी एक्लो छैनौ’ भन्ने अनुभूति गराउनु नै साँचो परिवर्तन हो ।”
यस्ता र्यालीहरूले समाजमा समावेशीता, सम्मान र समानताको वातावरण निर्माण गर्न निरन्तरता दिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ ।
सबै तस्वीरः दीपेन्द्र ढुंगाना