नेपालमा वितरित चाइनिज भ्याक्सिन भेरोसेलबाट ८० बर्षमाथिका ५० प्रतिशतमा शुन्य संरक्षण
नेपालमा चाइनिज भ्याक्सिन भेरोसेल लगाउने क्रममा
नेपालमा समेत वितरित चाइनिज भ्याक्सिन साइनोफार्मको भेरोसेलबाट ८० बर्षमाथिका व्यक्तिमा कोरोनाबिरुद्ध शुन्य संरक्षण प्रदान गरेको अध्ययनले निष्कर्ष निकालेको छ । यो अध्ययनको निष्कर्षसँगै संवेदनशील जनसंख्यालाई भेरोसेल भ्याक्सिन प्रदान गरेका नेपाल लगायतका दर्जनौं देशहरुमा प्रश्नचिन्ह खडा भएको छ ।
हंगेरीमा गरिएको सर्वेक्षणमा यस्तो निष्कर्ष निस्किएको हो । भेरोसेलको दोश्रो डोज लगाएको कम्तीमा १४ दिनपछि ४५० जनाको रगतको नमुना संकलन गरेर अध्ययन गरिएको थियो । जसमा ५० बर्षभन्दा कम उमेरका व्यक्ति व्यक्तिमा कोरोनाबिरुद्ध संरक्षण प्रदान गर्ने एन्टीबडी ९० प्रतिशतमा देखिएको थियो ।
अध्ययनको पूर्ण पाठ यहाँ पढ्नसक्नुहुनेछ ।
तर भ्याक्सिन लगाएका त्योभन्दा माथिको उमेरकाहरुमा कोरोनाबिरुद्ध संरक्षण प्राप्त संख्या घट्दै गएको पाइएको थियो । ५० देखि माथिका व्यक्तिमा गरिएको अध्ययनमा ६० बर्षसम्मका व्यक्तिमा पुग्दा २५ प्रतिशतमा भ्याक्सिनले कुनै संरक्षण प्रदान गरेको पाइएन । भेरोसेल भ्याक्सिन लगाएका ८० बर्षमाथिका व्यक्तिमा त ५० प्रतिशतमा मात्र कोरोनाबिरुद्ध संरक्षण प्रदान गर्ने एन्टीबडी भेटिएको थियो । बाँकी ५० प्रतिशतमा कोरोनाबिरुद्ध संरक्षण प्रदान गर्ने एन्टीबडी शुन्य देखिएको थियो ।
यो अध्ययन हंगेरीका दुईजना बैज्ञानिकहरुले सार्वजनिक गरेका हुन् । तर अन्य वैज्ञानिकहरुले यो अध्ययनको रिभ्यु गरिसकेका छैनन् । हङकङ युनिभर्सिटीका भाइरोलोजिष्ट डाक्टर जिन डोङ यानले उच्च जोखिममा रहेका बढी उमेरका व्यक्तिमा एन्टीबडी रेस्पोन्स कम देखिनु चिन्ताजनक रहेको बताएका छन् । डाक्टर यान यो अध्ययनमा संलग्न रहेका थिएनन् ।
विज्ञहरु चिन्तित
एन्टीबडीको स्तर भ्याक्सिनले प्रदान गर्ने संरक्षणको एकमात्र मापन भने नभएको वैज्ञानिकहरुको भनाई छ । तर एन्टीबडीको स्तर संरक्षणको स्तर समेत मापन गर्ने एउटा मुख्य प्रमाणका रुपमा विकाश भइरहेको छ । एकजना विज्ञले अध्ययनमा प्रयोगको भएको परीक्षण किटको प्रयोग उचित नभएको हुनसक्ने समेत चेतावनी दिएका छन् ।
पेकिङ युनियन मेडिकल कलेजका पूर्व प्राध्यापक वाङ चेङयुवाङले साइनोफार्म भ्याक्सिनको प्रभावकारिताबारे विश्लेषण गर्ने वैज्ञानिकहरुको यो प्रयास मूल्यवान रहेको बताएका छन् । चीनको नेशनल हेल्थ कमिशनले यसबारे प्रतिकृया जनाउन अस्वीकार गरेको छ । नेशनल हेल्थ कमिशनले सरकार वा मुख्य प्रतिष्ठानहरुले गरेका अध्ययनमा मात्र प्रतिकृया जनाउने बताएएको छ ।
के भन्छ विश्व स्वास्थ्य संगठन ?
विश्व स्वास्थ्य संगठनले गत मे मा मान्यता दिएको र ५० भन्दा धेरै देशमा लगाइएको साइनोफार्मको भेरोसेल भ्याक्सिनकोबारेमा प्रश्नचिन्ह खडा भएको यो नै पहिलोपटक भने होइन । विश्व स्वास्थ्य संगठनका प्रवक्ताले यो अध्ययनबारे आफूहरुलाई जानकारी भएको र उपलब्ध प्रमाणहरु हेर्ने क्रम जारी राख्ने बताएका छन् ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका एकजना सल्लाहकारले ६० बर्षमाथिका व्यक्तिमा भेरोसेल भ्याक्सिनको प्रभावकारिताबारे महिनौं अगाडि पनि प्रश्न उठाएका थिए । तर जब विश्व स्वास्थ्य संगठनले यसलाई मान्यता दिएको थियो, त्यतीबेला बढी उमेरका व्यक्तिमा काम नगर्ने कुनै छुट्टै कारण नभएको बताइएको थियो ।
परीक्षणमा सहभागी थिएनन् ६० बर्षमाथिका
साइनोफार्म चीनको राज्यबाट संचालिन कम्पनी साइनोफार्मले दुईडोज भ्याक्सिनको विकाश गरेको थियो । जसलाई भेरोसेल भनिन्छ । भ्याक्सिनको अन्तिम क्लीनिकल परीक्षणमा ६० बर्षभन्दा कम उमेरका व्यक्तिमात्र सहभागी रहको थिए । त्यसकारण बढी उमेरका व्यक्तिमा भ्याक्सिनको प्रभावकारिताबारे परीक्षणका क्रममा समेत कुनै तथ्यांक थिएन । समग्रमा यो भ्याक्सिन लक्षण कोरोनाबिरुद्ध ७८ प्रतिशत प्रभावकारी पाइएको थियो ।