रुसी विपक्षी नेता नाभाल्नीको हत्यामा ‘दुर्लभ विष’ प्रयोग भएको ठहर: को हो जिम्मेवार ?
प्रकाशित मिति : फाल्गुन १, २०८२ शनिबार
रुसका प्रमुख विपक्षी नेता एलेक्सेइ नाभाल्नीको हत्यामा विष प्रयोग भएको बेलायत र युरोपेली सहयोगी राष्ट्रहरूले बताएका छन्। उनको मृत्यु भएको दुई वर्षपछि (सन् २०२४ को सन्दर्भमा) बेलायत र उसका सहयोगीहरूले उनको शरीरबाट फेला परेका नमुनाको परीक्षणका आधारमा रुसलाई विपक्षी नेताको हत्यामा जिम्मेवार ठहर गरेका हुन्।
बेलायती विदेशमन्त्री इभेट कूपरले म्युनिक सुरक्षा सम्मेलनमा बोल्दै नाभाल्नी जेलमा रहेका बेला यस्तो घातक विष प्रयोग गर्ने साधन, उद्देश्य र अवसर केवल रुसी सरकारसँग मात्र रहेको बताइन्। उनका अनुसार ‘एपिबाटिडिन’ नामक विष नाभाल्नीको शरीरमा फेला परेको छ। यो विष नाभाल्नी आफैँले प्राप्त गर्न सक्ने अवस्थामा नरहेको उनको भनाइ छ।
बेलायतसँगै स्विडेन, फ्रान्स, जर्मनी र नेदरल्यान्ड्सले यस विषयमा संयुक्त वक्तव्य जारी गरेका छन्। उक्त वक्तव्यमा नाभाल्नीको मृत्युका लागि रुसी राज्यलाई जिम्मेवार ठहर गरिएको छ।
एपिबाटिडिन दक्षिण अमेरिकामा पाइने जंगली विषालु भ्यागुताबाट प्राप्त हुने ‘न्युरोविष’ हो। कैदमा रहेका भ्यागुतामा यो विष उत्पादन हुँदैन र यो रुसमा प्राकृतिक रूपमा पाइँदैन। बेलायतले रुसले रासायनिक हतियारसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि उल्लंघन गरेको आरोप लगाउँदै रासायनिक हतियार निषेध संगठनलाई जानकारी गराएको जनाएको छ।
बेलायती प्रधानमन्त्री किर स्टार्मरले नाभाल्नीको साहसको प्रशंसा गर्दै सत्यका लागि उनको संघर्षले दीर्घकालीन छाप छोडेको बताए। उनले आफ्ना नागरिक, मूल्य र जीवनशैलीको रक्षा गर्न आफू प्रतिबद्ध रहेको पनि उल्लेख गरे। फ्रान्सका विदेशमन्त्रीले नाभाल्नीलाई स्वतन्त्र र लोकतान्त्रिक रुसको पक्षमा उभिएकै कारण हत्या गरिएको संकेत गरे।
४७ वर्षीय नाभाल्नीको १६ फेब्रुअरी २०२४ मा जेलमै अचानक मृत्यु भएको थियो। उनी यसअघि सन् २०२० मा ‘नोभिचोक’ नामक स्नायु विषबाट विषाक्त पारिएका थिए। उपचारपछि स्वदेश फर्कँदा उनलाई विमानस्थलमै पक्राउ गरिएको थियो।
विगतज्ञहरूका अनुसार एपिबाटिडिन अत्यन्तै शक्तिशाली विष हो, जसले केन्द्रीय स्नायु प्रणालीमा असर पार्छ। यसले मांसपेशी फड्किने, पक्षघात, हृदयघात, मुटुको चाल सुस्त हुने, श्वासप्रश्वास रोकिने र अन्ततः मृत्यु हुन सक्ने अवस्था निम्त्याउँछ।
नाभाल्नीकी पत्नीले सुरुदेखि नै आफ्नो पतिको विष प्रयोग गरेर हत्या गरिएको दाबी गर्दै आएकी थिइन्। उनले विभिन्न देशका प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणले हत्या भएको पुष्टि गरेको बताएकी छन्।
रुसी सरकारी समाचार संस्थाका अनुसार क्रेमलिनकी प्रवक्ताले यी आरोपलाई अस्वीकार गर्दै यसलाई पश्चिमी देशहरूको ध्यान मोड्ने प्रयास भनेकी छन्। राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले नाभाल्नीको नाम उल्लेख नगरी उनको मृत्यु दुःखद घटना भएको मात्र बताएका थिए। रुसी विवरणअनुसार जेलभित्र हिँडिरहेका बेला नाभाल्नी अस्वस्थ भई ढलेका थिए र त्यसपछि होसमा फर्कन सकेनन्।