उद्यमी बन्दै कर्णालीका महिला

प्रकाशित मिति : माघ २७, २०७३ बिहीबार

कर्णालीका महिला कोही सीप सिकाउँदै, कोही सिक्दै आत्मनिर्भर बन्न अग्रसर छन् । आत्मनिर्भर बने कसैले हेप्दैन भन्ने भेउ पाएपछि उनीहरू आएका अवशर नगुमाइ आफूलाई यसतर्फ सक्रिय बनाएका छन् ।

रमेश रावल

कालिकोट । जुम्ला चन्दननाथ नगरपालिका वडा ४ का ५५ वर्षीया रामलिला बुढा कर्णालीका बेरोजगार महिलालाई उद्यम सिकाउने हिड्ने गरेकी छन् । कर्णालीका मुगु, जुम्ला र कालिकोटमा बुढाले बेरोजगार महिलालाई आलुबाट चिप्स बनाउने उद्यम सिकाउँदै हिड्ने गरेकी हुन् ।

जुम्लामै १५ वर्षअघि आलुका बिभिन्न परिकार बनाउने सीप लिएकी बुढा अहिले कर्णाली अंचलका मुगु, जुम्ला र कालिकोटमा महिलालाई त्यही सीप सिकाउन व्यस्त छन् ।

कर्णाली अंचलका मुगु, जुम्ला र कालिकोटका २४० जना महिलालाई उनले आलु चिप्स बनाउने तालिम दिइन् । यी मध्ये आधा महिलाले व्यावसायिक रुपमा आलु चिप्स बनाइ बेच्न थालेका छन् । आधाले आवश्यकता अनुसार उद्यम गर्ने गरेको उनी बताउँछिन् ।

पहिलेपहिले बजार नहुँदा डोकामा बोकेर जुम्लाका बजारमा आफूले उत्पादन गरेको आलु चिप्स बेच्ने गरेको स्मरण गर्दै उनले भनिन् ‘अहिले त कर्णालीका यी तीनै जिल्लामा सडक पुगेका कारण यस्तो दुःख गर्नु पर्दैन ।’

उनले जुम्लाका चौधबिस, झ्यारी, पुरु, रारा, मानेचौर, पदमारा कालिकोटको फाइमहादेव, राँचुली गाबिस र मुगुका पिना, रुघा गाबिसका महिलालाई आलु चिप्स बनाउने तालिम दिइ महिलालाई उद्यमशील हुन सघाएकी छन् ।

आलु चिप्स बनाउन हिउँदका महिना उपयुक्त हुने गर्मी महिनामा आलु चिप्स बनाउँदा कुहिने डर हुने उनको अनुभव छ ।
गाउँघरमा प्रशस्त पाइने आलुबाट चिप्स बनाइ बेचेर महिनामा २० देखि ३० हजार रुपैयाँसम्म घरमै बसेर आम्दानी गर्न सकिने रामलिला बुढा बताउँछिन् ।

जिल्ला कै एक्ली गलैँचा उद्यमीः वसन्ती शाही


कालीकोटकै दाहाँकी वसन्ती शाही जिल्लाभरी कै एक्ली गलैँचा उद्यमी हुन् । उनले गलैँचा बुनेर मासिक ५० हजार रुपैयाँ कमाउने गरेकी छन् ।

कालिकोट जिल्लाका अन्य ठाउँमा गलैचा उत्पादन हुँदैन । गलैँचा बुन्ने र उत्पादन गर्ने तालिम सीप कसैले पनि सिकेका छैनन् । शाहीमात्र पहिलो महिला उद्यमी भएको महिला तथा बालबालिका कालिकोटले जनाएको छ ।

वसन्ती शाही चार वर्षअघि काठमाडौंमा ६ महिनाको गलँैचा बुन्ने तालिम लिएकी थिइन् । तालिम सकेर उनी गाउँ फर्किन् र गाउँ मै यो व्यवसाय सुरु गरिन् ।

गाउँमा आएर गलैँचा बुनेर राम्रै आम्दानी हुने गरेको उनी बताउँछिन् । काम गर्ने जनशक्ति र आफ्नो आर्थिक अवस्था राम्रो नहुँदा यसलाई उद्योगको रुपमा विकास गर्न भने नसकेको उनको गुनासो छ । ‘आम्दानी राम्र्रै हुने गरेको छ, बुन्न सके त गाउँमा नै राम्रो कमाई हुन्थ्यो’ उनले भनिन् ।

एउटा गलैँचा बुन्न १५ देखि २० दिनसम्म लाग्छ । एउटा गलैँचाको गाउँमा २० हजार रुपैयाँभन्दा बढी मुल्य पर्ने शाहीले बताइन् । ‘गलैचा बुन्ने आधुनिक मेसिन छैन्, हातले बुन्दा समय धेरै लाग्छ, त्यसैले महगों पर्न जान्छ’ उनले भनिन् ।

कालिकोटका पहिचान दिन स्थानीय कच्चा पदार्थको प्रयोग गरेर झोला बुन्ने तयारीमा उनी लागेकी छन् ।

महिला उद्यमी कम भएकाले राम्रो काम गर्नेलाई महिला तथा बालकालिका कार्यालयले उद्यमशिलतामा लाग्न प्रोत्साहन गरेको महिला तथा बालबालिका कार्यालय कालिकोट प्रमुख सिता थापा मगर बताउँछिन् । उनले भनिन्,–‘हामी महिला उद्यमीलाई प्रोत्साहन गर्न कार्यक्रम संचालन गरेका छौं ।’

कालिकोट जिल्लामा पुरुषभन्दा बढी महिला उद्यमशिलतामा लागेको कार्यालयले जनाएको छ । वसन्ती शाहीको उद्यमलाई पनि सहयोग गरिने महिला बालबालिका कार्यालय कालिकोट प्रमुख मगरको भनाइ छ ।

सीप सिक्दै आत्मनिर्भर बन्दै


जिल्लाको ग्रामिण इलाकाका महिलाहरू सीप सिकेर आत्मनिर्भर हुने क्रम बढेको छ । पुरुषहरू कामको खोजीमा विदेश जान थालेपछि यहाँका महिलाहरू सीप सिकेर आत्मनिर्भर बन्न थालेका छन् ।

जिल्लाको स्युना गाविसमा गाबिसले लक्षित वर्गलाई छुट्टयाएको रकमबाट महिलाले सिलाई कटाई तालिम लिइरहेका छन् । गाविसका दलित, महिला र अपाङ्ग संजालको नाममा आएको रकमबाट यसवर्ष गाविसका १० जना महिलाले सिलाई कटाई सिकिरहेका छन् ।

विगत वर्षहरूमा लक्षित वर्गका लागि छुट्टयाइएको रकम अन्य क्षेत्रमा खर्च गरेको देखाउने र कतिपय अवस्थामा दुरुपयोग समेत हुने गरेपनि यस वर्ष भने महिलालाई आत्मनिर्भर बनाउन सिलाई कटाइ तालिम दिएको दलित संजाल स्युनाका अध्यक्ष मन तिरुवा बताउँछन् । ‘दलितका लागि छुट्टयाइएको ५० हजार, अपाङ्गको ५० हजार र महिलाको ६० हजार गरी जम्मा १ लाख ६० हजार रुपैयाँ र घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालयले दुई लाख रुपैयाँ रकमबाट महिलालाई साढे दुई महिनाको सिलाई कटाई तालिम दिएका छौं’ उनले भने । तालिमले महिलालाई आत्मनिर्भर हुन सघाउने उनको विश्वास छ । धेरै संघसंस्थाले आत्मनिर्भर बन्ने कार्यक्रम ल्याउनुभन्दा गोष्ठी र अन्र्तक्रियामा रकम खर्च गर्ने गरेकोमा उनको असन्तुष्टि छ ।

 

सिलाई कटाई तालिमले आफू आत्मनिर्भर बन्न सहयोग पुग्ने तालिममा सहभागी अनिता बमको आत्मविश्वास छ । ‘सीप सिकेर आत्मनिर्भर बन्ने तयारीमा छु’ कति दिन पुरुषहरूको भर पर्नु’ उनले भनिन् ।

स्युना गाविस कै पछाडी पारिएका विपन्न गरिब १४ जना महिलालाई लघुउद्यम विकास कार्यक्रम(मेड्प)को आर्थिक सहयोगमा सादा नेपालले एक महिने सिलाई कटाई तालिम संचालन गरेको छ । लघु उद्यम सहजकर्ता बेला तिरुवा भन्छिन् ‘विभिन्न निकायले दिएको सिलाई कटाई तालिमले कयौं महिलामा आत्मनिर्भर भएका छन् ।’

जिल्लाका पढेलेखेका महिलाले पनि सिलाई कटाई गर्दै आत्मनिर्भर बन्न थालेका छन् । स्नातक पास गरेकी मान्मकी मधु शाहीले सदरमुकाममा सिलाई कटाई पसल राखेर आत्मनिर्भर बनेकी छन् । शाहीले सिलाई कटाई तालिम सेन्टर संचालन गरेर गाउँका अन्य महिलालाई समेत तालिम दिएर आत्मनिर्भर बनाउने आफ्नो लक्ष्य रहेको बताइन् । उनले भनिन्–‘आफू आत्मनिर्भर भए कसैले हेप्दैनन् ।’ महिला खबर

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com