राजधानीमा मानवस्वास्थ्यमा पर्ने असर कहाली लाग्दो

प्रकाशित मिति : माघ २६, २०७३ बुधबार

अवतार राई / धेरै समय भईसक्यो उपत्यकावासीेले सफा निलो आकाश हेर्न नपाएको । राजधानी बासीले धुवा धुलो हिलो मैलोको नियति भोग्न थालेको लामो समय भईसक्यो । सडकको क्षमता भन्दा अत्यधिक सवारी साधन र पुराना सवारीसाधनले फाल्ने धुवा र बिकास निर्माणका क्रममा निष्कने धुलो यसको मुख्य कारण हुन् ।

त्यो सगै काठमांडौमा मेलम्चिको पानी विस्तारका लागि खनिएका खाल्डावाट निक्लिएका धुलो, सडक भत्किएर निक्लने धुलो, औद्योगिक कलकारखानावाट निक्लिएका धुलो धुवाका कारण काठमांडौको आकाश सधै धुलाम्य नै भईरहन्छ । वातावरण दुषित हुदा मानवस्वास्थ्यमा पर्ने असर यो भन्दा कहालि लाग्दो छ ।

यो कहाली लाग्दो समस्या नियन्त्रण गर्न सम्वन्धित निकायले तदारुकता देखाएको छैन । जनसंख्या तथा वातावरण मन्त्रालय मार्फत वातावरण विभागले वायु प्रदुषणको अवस्था मुल्याङकन गर्दै न्युनिकरणका लागि काम भैरहेकोे विभागका प्रवक्ता शंकर प्रसाद पौडेलको भनाई छ ।

प्रदुसणको समस्या विशेष गरि विकाशोन्मुख मुलुकमा प्रमुख रुपमा देखिने भएपनि विकाशसिल राष्ट्रको पनि मुख्य समस्या हो । विशेष गरि वढ्दो सहरिकरण र औद्योगिक विकासका कारण वातावरणिय असर भने दिन दो गुणा रात चौ गुणका दरले वढिरहेको देखिन्छ । यसलाई अध्ययन र मुल्यांकन गरि न्युनिकरणका लागि विश्वमा सन् १९७० को दशकमा नै संयुत्त राज्य अमेरिकामा वातावरणिय प्रभाव मुल्यांकनको थालनी गरिएको थियो ।

यसलाई मध्यनजर गरि नेपालमा विंसं २०५० मा राष्ट्रिय योजना आयोगले राष्ट्रिय वातावरणिय प्रभाव मुल्यांकन निर्देशिका जारी गरेपश्चात विकास कार्यहरुमा वातावरणिय प्रभाव मुल्याकंन बिषयले प्रवेश पाएको थियो । वातावरण प्रदुषणको असर र यसको न्युनिकरणको प्रयासका लागि २०५२ सालमा जनसंख्या तथा वातावरण मन्त्रालयको स्थापना तथा वातावरण संरक्षण ऐन ०५३ र वातावरण संरक्षण नियमावली ०५४ जारी गरि नीतिगत रुपमा काम सुरु भएको हो ।

यो व्यवस्था अन्तर्गत वातावरणमा उल्लेखनिय प्रभाव पार्ने किसिमको आयोजना कार्यन्वयन गर्नुपुर्व वातावरणिय प्रभाव मुल्याकंन गरि प्रतिवेदन अनिवार्य रुपमा स्वीकृत गरे पश्चात मात्र कार्यन्वयनमा जानुपर्ने व्यवस्था रहेको छ । यसरी वातावरणिय प्रभावमुल्यांकन प्रतिवेदन स्वीकृत नगराई आयोजना सन्चालन गरेको पाईएमा दण्ड सजाय समेत हुने कानुनी व्यवस्था रहेको छ । तर नीतिगत रुपमा भएको व्यवस्थाको कार्यन्वयनमा समस्या र सरोकारवालाको लापरबाहीका कारण वातावरणमा यसको असर बिग्रंदै गएको छ ।

विभागले अहिले उपत्यकामा ३ वटा र  उपत्यका वाहिर २ वटा वातावरणिय प्रदुषण मापन गर्ने स्टेशन नै स्थापना गरि यसको मापन गरिरहेको छ । यसले दैनिक रुपमा वातावरणमा हुने सवै किसिमका प्रदुषणको मात्रा देखाउने गर्छ ।
हाल रत्नपार्क, धुलिखेल , पुल्चोक , लुम्विनि र चितवनमा सन्चालनमा रहेको स्टेशनले त्यस वरपरका वातावारणमा देखापरेका प्रदुषणको मात्रा र अवस्था देखाउने छ ।

यसको आधारमा विभागले अगाडीका कार्यक्रमहरु सन्चालन गरिरहेको छ । उद्योगधन्दा सन्चालन गर्नेहरुलाई प्रदुशण न्युनिकरण गर्न गराउन बिभिन्न समयमा अन्तकृया गर्ने काम गर्दै आएको छ । साथै सडक व्यवस्थापनमा सम्वन्धित निकायलाई ध्यानाकर्षण गराउने लगायतका काम विभाग मार्फत भईरहेको छ । प्रदुषण दैनिक रुपमा बढिरहेको अवस्था बिभाग एक्लैले गरेको प्रयास पर्याप्त हुन सकेको छैन । सरकारी निकायले गरेको पहलमा निजी क्षेत्रले तत्काल सहकार्य नगरे देशको राजधानी प्रदुशणकै कारण अन्तराष्ट्रिय स्तरमा समेत बेइजती हुन सक्छ ।

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com