KHASOKHAS ON GOOGLE NEWS CoronaVirus Fact Checking CoronaVirus News Update CoronaVirus: Stories of Hope CoronaVirus Resource Center File UI or PUA Claim Donate to Khasokhas KHASOKHAS E-MAGAZINE

कथा : ओ ! मेरी क्रान्ति र सपना

प्रकाशित मिति : मंसिर १९, २०७३ आईतबार

 योगेश ढकाल
डङ्…………डङ्………………….डङ् …………
असिनाझैं गोली अन्धाधुन्ध बर्सिन थाल्यो, कानको जाली च्यातिएलाझै गरी ।
फायर कताबाट खोलिएको हो ? यकिन थिएन ।
रिमरिम साँझ । डाँडाकाँडाबाट चिरविर गर्दै चराचुरुंगी गुँडतिर लाग्दै थिए । धेरै दिनको वर्षापछि अलिकति आकाश खुलेको थियो । रुखका पातबाट तप्पतप्प पानीका थोपा खसिरहेको थियो, सांगीतिक लयमा चतापु भञ्ज्याङको पाखाभरि ।
दित्तेल सदरमुकाम मोर्चा असफलताबाट रिटि्रट हुँदा मन कुँडिएको थियो । दित्तेल मोर्चाका लागि रेकी त पहिलादेखि नै थियो । तत्काल मुभ हुने योजना थिएन । बेनी मोर्चा लगत्तै फौजी मूभ गर्ने कासन आयो । सायद, देखासेकी,अह्मको मोर्चा यस्तै हुन्छ ।
दित्तेल मोर्चामा ७ जना कमरेडले शहादत प्राप्त गर्नुभा’ थियो । झन्डै ३४ जना घाईते । ४ जना गम्भीर थिए । स्वयमसेवक कमरेडले घाइतेलाई बोकेर पान्धारे सेल्टरतिर लैजाँदै थिए ।
पिछा गर्दै दुश्मन आइरहेथ्यो । सप्पै घर सर्च गर्यो हुपापुमा । सेनालाई एम्बुसमा पार्न सम्भव थिएन ।
मोर्चामा खाएको गम्भीर धक्का । घेरावन्दी र हतास मनस्थितिले फर्मेशन र रोलकल संभव थिएन ।
दित्तेलबाट एउटा टोली । भोजपुरबाट अर्को । र गाइघाटबाट पनि । ट्याम्केको फेदी पान्धेरलाई जक्सन बनाएर आएको हो दुश्मनको टोली । दित्तेल मोर्चाबाट आएको जनसेनाको टोलीको सेल्टर पान्धारे छेऊमै थियो । दुश्मनको टोली त्यही सेल्टर कब्जा चाहन्थ्यो ।
०००
फायरिङको आवाजसँगै दुश्मनले चारैतिरबाट घेरिएको महसुस भयो । कताबाट ? पत्तो थिएन । पश्चिमतिर इञ्चार्ज मौसम थिए । दक्षिणपूर्वतिर सुमन्ती गएकी थिई । पूर्वतिर रेकी गर्न रमणको टोली । टोली फर्केको थिएन । सूचना पनि दिएको थिएन । त्यसैले दुश्मन उत्तरतिरबाट आएको हुनसक्ने अनुमान गरें । उत्तरतिर बस्ती थियो । बस्ती मास्तिर पान्धारे जाने बाटो छ । लाग्यो, दित्तेलबाट आएको टोली हुपापु गाउँ सर्च गरेर पान्धारेतिर लाग्दैछ ।
साथीहरु बस्तीको नाका नाकामा सेन्ट्री बसेका थिए । सेनाले कब्जा गर्यो जस्तो लाग्यो । सोच्ने र योजना बनाउने समय थिएन । पूर्वतिर भाग्ने निर्णय गरेँ । अफसोच,मैले सोचे विपरीत सेना त पूर्वतिरबाट आएको रै’छ । हाम्रो ओढारलाई ‘सी’ आकारमा घेरेको रै’छ ।
गोली अन्धाधुन्ध बर्सिरहेको थियो । भाग्दै म बस्तीको पुछारको घरको आँगनमा पुगें । पछाडिबाट फायरिङ भइरहेको थियो । हत्त न पत्त आँगनको डीलको बारको खाँबोलाई समातेर नाँघे ।
सात/आठ फिट अग्लो बार नाघेपछि बारीमा पछारिए । कोदो रोप्ने बेलाको बारी दिनभरिको झरीले हिलाम्मे थियो । खुट्टा उचाल्न खोज्छु आँउदैन, हिलोमा गाडिएर । जुत्ता छोडेर बल्लतल्ल भागे ।
तीन/चार कान्ला हामफाल्दै,घस्रिँदै ओरालोतिर कुदिरंहे । अग्लो कान्लो आयो हेर्दै सात्तो जाने । त्यही कान्लोमा कलाकार भाई भेटेँ । सास नै रोकिने गरी भाई कान्लाबाट हामफाले ।
मृत्यु घुमिरेहेको थियो । गोली बर्सिरहेको थियो । अचानक थचक्कै भए । कान्लाबाट हामफाल्नै सकिन । यहाँ चाँहि मर्न हुदैन भन्ने लागेर हामफाल्नै लागेको थिएँ, आफै चिप्लिएछु । सलल भिरालोमा बगें । क्रलिङ गर्दै ६/७ कान्ला नाँघे । त्यहाँभन्दा बढी सकिँन । खुट्टा उचालिएन । कुहिनाबाट रगत बगिरहेको थियो ।
००००००
सिकारीले रुखबाट गोली हानेर भूईमा खसेको चराझै फटफटाइरहेको थिएँ । कान्लाको कुनामा थिएँ । खोज्दै आएको दुश्मनले देखेन । रिमरिम रातका कारण घर्सिदै गरेको रगतका डोब देखेनन् । फर्किए उनीहरु । भित्ता समातेर उभिने खोँजे । सकिँन । खुट्टा खोलाको गिट्टीजस्तो सोर्याक सोर्याक गर्छ । र्फलक्क पल्टियो । ह्वालह्वाली रगत बगिरहेको थियो । सलले घाउमा बाँधे । रगत थामिएन । उपाय पनि थिएन रोक्ने । गोली लागेर खुट्टा छियाछिया भएछ बल्ल थाहा भो । एक मनमा लाग्यो, पहराको डीलमा पुगेर पुर्लक्क पल्टिदिउ, तल छङछङ गर्दै बहेको तावाखोलामा । त्यसै पनि यतिका रगत बगेपछि बाँचिदैन । जीवनको एउटा वैशाखी दित्तेल मोर्चामा गुमाएको थिएँ । तर,चल्नै सकिन । शरीर तातो छऊन्जेल दुख्ने रहेनछ क्यारे । चिसिन थालेपछि दुखाइको पारो उकालिन थाल्यो ।
००००००
‘राम राम राम नानी तिमी !’ हुपापुका अन्तरे दाइ आत्तिए ।
टिलपिल टिलपिल आँसु झादै अन्तरे दाइ एकोहोरिए मलाई देखेर ।
चिसोले सुन्निएको जीउ । हल न चलको अवस्था । मुख प्याक प्याक थियो । न पानी । न खाना । आन्द्राभुँडी सुकेर पेट गुन्द्रक हाल्न ठिक्क पारेको खाल्डोझै थियो । बर्खाको ट्याम । हिलाम्मे थियो मेरो वरिपरी । शरीर पनि पुरै हिलाम्मे । सायद, घाम चरक्क लागेको भए शरिरको हिलो सुक्दा व्युख्याँचाझै देखिन्थेँ होला ।
यही बेला रजस्वला भएछ । भित्री लुगा र रगत चपक्कै टाँसिएछ, चरचर गरेर दुखि’रा थियो । के चीजले बचाइराखेको छ, सात दिनसम्म ? अच्चम लाग्यो मलाई पनि ।
हिजो मात्रै पानी खान मन थियो, केही नपाएर आफ्नै पिसाव अञ्जुलीमा पिएको थिएं । पिसावमा रगतका चोक्टा पनि थिए,सायद रजस्वला हुदाँ निस्किएको रगत हुनुपर्छ । माथिको कान्लोबाट हामफाल्दा झोला उतै अड्कियो । केही पैसा थियो । जीवनजल, पेन्किलर, तल्लो पेट दुख्दा खाने दबाइ ,चाउचाउ, बिस्कुट सप्पै सप्पै झोलामै थियो ।
दिक्तेल मोर्चामा जीवनको वैशाखी कमरेड आकाशसंगै चुँडियो सपना,चाहना,भावना, संभावना सप्पै सप्पै । क्षितिजको रुवीझै आकाश स्मृतिमा मात्रै प्रतिविम्बित हुनेछ अब । एकबर्ष पहिला टेम्माको फर्मेशनमा आकाशसँग चिनापर्ची भा’ थियो । रोलकलमै आँखा जुधेर मायापिरती बसेको हो । बन्दुकको नालबाट पिरती निस्किएको हो हाम्रो ।
सोलु सल्लेरी बिग्रेडको भाइस बिग्रेड कमाण्डर थिए आकाश । रामवृक्ष स्मृति बटायलियन अन्तर्गतको प्लाटुन कमाण्डर थिएँ म । एक वर्षपछि जिल्ला पार्टीमा निवेदन दिएर दुई हप्ता पहिला बिहे भा’ हो । बिहे भएको तेस्रो दिन दित्तेल मोर्चामा हाम्रो जोडी खटिएको थियो, बिहेको उत्सव दित्तेल मोर्चा सफल बनाएर मनाउने भन्दै । र,मोर्चापछि हनिमुन मनाउने योजना थियो ।
हल न चलकै अवस्था । खुट्टामा काम्रो । घाउ पाकेर पीप तरतरी थियो । दङदङी थियो गनाएर घरभरि । झिँगा भन्किरहेका थिए । सांच्चै जिउँदो लाश थिएँ ।
झन्डै १५ दिनमा कमरेड क्षितिजको नेतृत्वमा टोली सेल्टरमा आयो ।
‘हामीले तिमीलाई दुश्मनले हत्या गरिसक्यो भन्ठानेका थियौं । दित्तेल मोर्चाका सहादत कमरेडसँगै तिम्रो पनि श्रद्धाञ्जली सभा गरिसक्यो त ।’ क्षितिज भावविह्वल हुँदै पोखियो ।
ठूलो कान्लोमा भेटिएका कलाकार भाइले अञ्जलीलाई शाही सेनाको गोली लागेको र त्यही ढलेको रिपोर्ट गरेका रहेछन् ।
००००
जंगल धाउने महिलाहरु हिमाल चढ्न आँट गर
बच्चा पाउने मेशिन होइन, संघर्षशील नारी बन ।
आधा संसार, यो धर्ती हाम्रै हो चिन्ता नगर ।
सिरसिर वतासले फिरफिर उडाउँथ्यो कालो र लामो केश सुमन्तीको । गाइरहन्थी मानेभञ्ज्याङ बजारमुन्तिरको रमिते ढुंगामा बसेर तोतेबोलीमा । मैले पनि मनमनै गुनगुनाएको अन्तरा हो ।
खै कसरी सिंगो संसार आफ्नो हुन्थ्यो,झुप्रो नहुनेहरुको । बा’ले निखन्न सकेकै थिएन घर तल्ला घरे ठाइला बाले बन्धकी राखेपछि । गाममा पञ्चलाल पनि भन्छन् ठाइला बालाई । पञ्चायतकालका मुखिया हुन रे । बहुदलकालमा गाउँ विकास समितको अध्यक्ष भा थिए । त्यै पनि ठाइला बा पञ्चलाल नै कहलिन्छन् ।
घरमा गर्जो टार्ने आयस्ता थिएन । गीत चाहिँ मन पथ्र्यौ । मन फुकाएर भाका खाप्थ्यौं, भष्मेमा खर काट्न जाँदा सुमन्ती र म । ५ कक्षा पढ्दा नै हो मैले सुनेको चाहिँ ।
त्यतिबेला सुरिलो भाकामा गाउथेँ एक हुल आएर स्कूलमा । टाउकोमा सेतो तारा अंकित रातो रुमाल बाँधेका । टाटेपांग्रे चाहिँ थिएनन्, त्यै सैनिक पोशाकजस्ता देखिने हरिया रंगका कपडा लाउँथे ।
मुक्ति, दासता, सामन्ती राज्य सत्ता, साम्राज्यवाद, विस्तारवाद, प्रतिक्रियावादी, माओवादी, माक्र्सवादी, लेलिनवादी यस्तै यस्तै भन्थें ।
मुठ्ठी टाउको भन्दा माथि लैजान्थे । अनि लालसलाम भन्थे । कमरेड भनेर साथीलाई बोलाउथे । फिरिक फिरक कम्मर भांचेर नाच्थे । गाउथे । फिटिक्कै बुझेको भा मार्दिनु । गीत चाँहि मन परेको थियो, सायद शब्दार्थ भन्दा लय मन परेको हुनुपर्छ ।
०००००००
‘मानेगाउँ पुछारको चौतारीमा भेट्ने है, अञ्जली, भोलि बिहान ।’ अस्मिताले स्कूलबाट फर्किदा भनी ।
‘किन ? घरआं आमा सिकिस्त छिन् । कामज्वरो हो भन्छिन् आमा तर, जति ओखतिमूलो गर्दा नि बिसेक भा होइन ।’ मैंले भनें ।
‘दुई दिनको कार्यक्रम छ क्या संगठनको ।’ अस्मिताले प्रष्ट्याई ।
‘कुन संगठन ? ‘ मलाई केही था’ भन ।
‘अखिल-क्रान्तिकारी)को आठौं जिल्ला सम्मेलन छ पर्सिबाट । हाम्रो स्कूलबाट तिम्रो, मेरो र सुमन्तीको नाम संगठनले तोकेको छ ।’ अस्मिताले भनी ।
अखिल-क्रान्तिकारी) ? नाम नै सुनेको थिइँन । सायद स्कूलमा गीत गाउने यिनै थिए । लख काटंे ।
स्कूलमा गीत गाएको । नाचेको । मनै छुने भाषण । सम्झिएँ ।
अस्मिताले आफ्नै अध्यक्षतामा अखिल(क्रान्तिकारी)को ७ सदस्यीय इकाई संगठन गठन गरेकी रहेछ स्कूलमा । त्यस संगठनमा मेरो नाम पनि रहेछ । त्यही भएर सम्मेलनमा जानुपर्ने रहेछ प्रतिनिधि भएर ।
युद्धविरामको ट्याम । गाम्मा छ्याप्पछ्याप्ती थिए राता मान्छेहरु ।
घरमा सिकिस्त आमालाई छोडेर कसरी जाने ? विरामले भरे भोलि झै छ । बा पनि सन्चो छैन भनेर झोक्राएका छन् हिजोदेखि । अस्ति ठाइला बाको यातनाले थला पार्दै लगेजस्तो छ । भाइ कलिलै छ । विरामी आमासँग झ्याम्मिरहन्छमात्रै । भाइ र मलाई हेर्दै आमा टिलपिल आँसु झारिरहन्छिन् , सायद मृत्युको रैवार पाइसकेकी छन् ।
‘आमा किन रोएको ? पेट झन् दुख्यो हो ? तपाई रोएपछि मलाई नि रुन आउँछ क्या । नरुनु न । ‘ आँखाभरि आसु पार्दै हिजो भनँे ।
‘छैन नानी । आज स्कूल गइस् त ? राम्रो पढेस् । भाइको ख्याल गरेस्, नकुट्नु नि रिसाएर । केटाकेटी हो, अलिअलि बिगार त गरिहाल्छ नि ।’ हिजो भाईलाई एक थप्पड दिएको देखिन क्यारे । आमा सम्झाउन थालिन ।
‘बा पनि टाउको दुख्यो भन्दै हुनुहुन्थ्यो । हिजैदेखि स्कूल जान पा’ छैन । ‘ मैले भनें ।
आमाले गाला मुर्सादै झन् पो रुन थाल्नु भो । मन थामिएन । आमाछोरी सँगै रोयौं, ग्वाँ ग्वाँ ग्वाँ ।
००००००००
बर्खाको ट्याम, तावाखोलाको फट्के तर्नै गाह्रो । बाँस फुटाएर बनाएको फट्के । टेक्यो कि हल्लिन थाल्थ्यो । तल कालीदह मुटु काम्ने गरी भुमरी मारेको । मास्तिर छाँगो सातो जाने अग्लो । पारी घना जंगल । एक्लै, दुक्लै कोही हिँड्दैन थिए, । त्यही बाटो थियो संगठनको सम्मेलनमा जाने । मगर गाउ हुँदै टेम्मा निस्कनुपर्ने ।
बा मचानमा सुत्न जानुभयो, भाइलाई लिएर । आमा छेऊको बिस्तारामा पल्टिएँ म । एक्कासी विगतका पत्र-पत्र उर्लिन थाले भदौरे झेलझै ।
‘तँ डाङरालाई खाएपछि तिर्नुपर्छ भन्ने थाहा छैन ? दमाईको जात न हो ‘ आँखा रातारात पार्दै कट्केका थिए ठाइला बा दुई हप्ता पहिला । बाको कठालो समातेर ठाइलाबाका गोठाला कृष्णले मुक्का हानेका मात्रै के थिए बा करेसाबारीमा पुगे । टाउकोमा चोट लागेछ, भलभली रगत आयो ।
कृष्णले नै आमालाई पेटमा लात्ती हाने । मचानमा आगो झोसिदिए । बाको लुगा सिउने मिसिन मिल्काइदिए । मिसिन बा’को दाहिने हातमा बजारिएछ । मलाई दुई थप्पड हाने । अनि दुईवटा खसी लेर हिडे । बिस्तारै बा करेसाबारीबाट उठे । दाहिने हात चल्दै चलेन । ठनक्कै भाँचिएछ । टाउको र हातको घाउ पाकेर पीप बगिरहेछ तरतरी । त्यही दुखाइले झोक्राएका हुन् बा ।
००००
गरिब, दलितको शासन आउँछ । सप्पै बराबरी हुन्छन् । स्कुलमा आउने राता मान्छेहरु भन्थे । बुझेको यति हो । मलाई दमाई भनेर हेपेकोमा आक्रोश थियो । गरिब भनेर ठाइला बाले गरेको अत्याचार असहृय थियो । वालमस्तिष्कमा ठाइलाबालाई जसरी बदला लिनुपर्छ भन्ने थियो ।
‘चाहनामात्रै हुनुपर्छ, चट्टानमा मूल फुटाउन सकिन्छ । वर्ग संग्रामको मोर्चा युगीन परिवर्तनको संभावनाको लडाइँ हो । हजारौं माइलको यात्रा एक पाइलाबाट सुरु हुन्छ । ‘ राता मान्छेहरुले भनेको सम्झिएँ । वास्तवमा मलाई ठाइला बासँग बदला लिनु पनि थियो, संसार बदल्नेभन्दा ।
बिरामी आमा र बा, कलिलो भाई छोडेर युद्ध मोर्चा कस्ने अठोट गरें । भोलिको सुविस्ताको जीवन कल्पिएँ ।
००००
सिकिस्त आमा । झोक्राएका बा । कलिलो भाइ आँखा अगाडि नाचिरहन्थे हरेक सेल्टरमा । क्रान्तिका नाममा युद्धमा हिँडेपछि आमा मेरै पीरले वितिछन ६ महिनामै । टाउको र हातको पाक्दो घाउँसँगै बगेको पीपसँग कहिल्यै दुःख,पीडा,पीर बग्न सकेन बाको । मात्रै बग्यो, सुख, खुसी, आशा, सपना र आकांक्षाहरु ।
‘ठाइला बा को घरमा भएका सबै गरिबको लालपूर्जा फिर्ता गर्ने । सामान्य भौतिक कारवाही गर्ने । आइन्दा ऋण दिँदा शून्य नथप्ने वाचा गराउने । ‘ पार्टीले यस्तै निर्णय गरयो । एसीएम इञ्चार्जको नेतृत्वमा कारवाही गरियो ठाइला बा अर्थात पञ्चलाललाई ।
गाउँलेले कमाएको खेतको धान पञ्चलाललाई बुझाउन छोडे पार्टीको कारवाहीपछि । गाउँलेकै अगाडि कारबाही भएकाले बुढा झोक्राइरहेका थिएँ लाजले । पीरमा थिए । ३ महिनापछि पञ्चलाल गाम् छोडेर राजधानी छिरे ।
०००००
गोली बारुदको घनघोर जीवन बिताएको झन्डै ७ वर्ष भएछ, पार्टीले शान्ति सम्झौता गर्दासम्म । युद्ध मोर्चाबाट विजय भएर रिटि्रट भएको हो कि दुश्मनसँग सरेन्डर गरेर ? क्रान्तिको अर्को मोर्चा हो शान्ति प्रक्रिया भन्थ्यो पार्टी । रानीवनमा स्वतन्त्रतापूर्वक उड्ने चरीको जीवन ब्यारेकीकरण भयो । नबुझेको त कहाँ हो र पिँजडा त पिँजडा नै हो सुनकै भए पनि ।
दाहिने खुट्टा काम नलाग्ने भइसकेको थियो । देब्रेको पञ्जा भोजपुरको घोडेपानी मोर्चामै सकियो हो । चैनपुर मोर्चाको दुईवटा गोली अझै बाँकी छ पेटमा । गोलीको दुखाइ र खुट्टाको घाउ अहिले पनि चहर्याइरहन्छ । उपचार गर्न सहयोग गरेन पार्टी सरकारमा हुँदा पनि । उल्टै घाइते अपांग भनेर ब्यारेकबाट घर पठाइदियो,रित्तो हात ।
बाहिरी आवरण क्रान्तिकारी, वर्गसमन्यव र आमूल परिवर्तनको छलाङमय विज्ञापन भए पनि पार्टी नेतृत्वको भित्री अनुहार दरिद्र र मैलो रै ! छ । संसार बदल्न हिँडेकाहरु व्यापारको सट्टाबजार आइपुगे, क्रिकेटमा गोल भएझै ।
ब्यारेकबाट घर फिर्दा पञ्चलाल पनि फर्किसकेका रहेछन गाम्मा । पुरानै फुर्ति देखिन्थ्यो, बरु ममा आत्माग्लानी थियो । सहरमा हाम्रै नेतासँग मिलेर रक्तचन्दन तस्करीको लाइन मिलाउँथे रे । मेरो भाइ मलेसिया गएर भर्खरै फर्केको थियो । कमाउनु त के, उल्टै दाहिने हात गुमाएर फर्केछ । काठ काट्ने मेसिन चलाउँदा हात लगेछ मेसिनले ।
एक तमासको नरमाइलोपनले भित्रभित्रै निकै छोएको छ । आतुर छ मन । उधुम छटपटाहट छ । त्यसै त्यसै नजर लोलाउँदै आफै सम्पूर्ण टोलाएको छु । तड्पिएको मन । बाफिएको आत्मा । चुँडिएको धड्कनलाई कतिज्जेल मौनताको कैदी बनाउन सकिन्छ ? स्मृतिको छाललाई पर्दाले छेक्न पटक्कै नसकिने रहेछ ।
कतै त्यसै एकान्तमा छिपेर अघाउञ्जेल ग्वँा ग्वाँ रुने इच्छा छ । जताततै कोलाहल, हल्लाखल्ला र कर्ण कटुतामात्र । मन बर्खे साप्सु खोलाभन्दा वेगले गडगडाएको छ । आवेग, आक्रोश उम्लिरहेको छ,भकभक गरी । शब्दहरु आगो ओकलिरहेका छन् गोलीझै । मन विस्फोटित हुन खोज्दैछ गि्रनेटझै ।
‘गाईको अनुहार परेको गोरु पर्‍यो क्यारे, क्रान्ति । नत्र क्रान्ति, भैंसीको अगाडि सनहाई फुकेझै किन भयो ? ‘
परिश्रमको सुन्दर उपहार । स्वभाविक लालीमा । यौवन, उर्वर बैंस । सप्पै सप्पै बलिदानी गरियो,क्रान्तिको नाममा । सपना,कल्पना र आश्वसनपछिको प्राप्ति के त ? आमा गुमाएँ । बा गुमाएँ । भाइ अर्धमृत छ मजस्तै ।
आकाश गुमाएपछिको यौवन लुट्न वीचमा रमेश आएको थियो । उसले पनि शान्ति प्रक्रियापछि आफ्नै बाटो ततायो । तल्लो जातको केटी भएँ रे । अपांग भएँ रे । अस्तिमात्रै सुनेको, जात मिल्दोसँग बिहे गर्यो रे रमेशले ।
जेनतेन पहिलो संविधानसभासम्म चित्त बुझाएकै थिएँ, नेतृत्वभन्दा विचार ठीक थियो भनेर । युद्धको आश्वासनका बाछिटाहरु संविधानसम्म पुग्लान् भनेर । अफसोच, हाम्रा लोग्नेहरुहको बलिदानीको पहाड चढेर राजाको गाउँमा टावर ठडिए । तस्करी र ठेकदारीको लाइन खुले ।
००००
असोज १५
‘अहिलेको चुनावाँ पञ्चलालले टिकट पाए रे होउँ हाम्रो पार्टीअँट ।’ सुमन्तीले एक सासमा भनी भ्याई ।
‘अस्ति मानेभञ्ज्याङ बजाराँ कंग्रेसको टिकट पाउने हल्ला थो’त । त्यही भ’र काठमाडौ गा’का रे ।’ सुनेको भन्दिएँ ।
‘हेर्नुस् है कामरेड पञ्चलालले टिकट पाए भने त …………। भोट न सोट । पार्टी न सार्टी ।’ सुमन्तीले आक्रोश पोखी ।
खेतभरि लहलह झुलेको धान । बारीका डिलमा रहरलाग्दो गरी फुलेका सयपत्री र मखमली । मनको रहर त्यसरी नै फुल्नुपर्ने हो । आकांक्षा र सपनाको कोपिला फर्किनुपर्ने थियो ।
पञ्चलालले पार्टीबाट चुनावको टिकट पाउने गाइँगुइँले पीडा र आक्रोश अटेसमटेस गरी मडारिरहेका थिए, गर्जिन लागेको बादलझै । दशैं र तिहारको रौनकभन्दा पञ्चलालको हल्लाले गाम्मा सन्नाटा छाएको थियो ।
‘हो यसरी नै निमोठिन्छ क्षितिजको भर्भराउँदो सविता । स्थिरताविरुद्ध व्यस्त जीवन । गतिशिल यात्रा । अटूट गति । पूर्व क्षितिजबाट रातो लाली उदाउने उत्कट अभिलाषा ‘ मलाई पनि लाग्यो ।
एकटकले तल तावाखोलातिर हेरी सुमन्तीले, शहरबाट दशैं मान्न गाम्तिर आउँदै गरेको लर्कोमा ।
००००००
असोज २१
आकाश खुलेको छैन धुम्मिएर । पुरै क्षितिज धुमित बनाएर विरक्तता थपेको छ । घाम नलागे पनि गर्मीले खुबै लपेटिरहेको छ । खल्खली पसिना बगेको छ तनमा । पसिना पनि के भन्नु खासमा आक्रोश उम्लिएर पोखिएको हो । गम्छाले पुछदै एकपटक अतीततिर पुग्ने इच्छा पलाएर आयो । अतीतको पल्लो कुनामा नपुग्दै आँखा रसाउन थाले । पटक्कै रोक्न सकिनँ ।
सायद, मनसुन पनि पञ्चललाले टिकट पाएकोमा विरक्तिएछ । हेडक्वार्टर कमरेडमा उपभोगतावादको वासनाका ग्रन्थी रसाएर पो हो कि ।
‘लाजिम्पाट दरबार खरिद गरे रे’ ‘पेरिसडाँडा पनि खरिद गरिएको रे’ गाम्ममा खुबै हल्लीखल्ली छ ।
‘राता मान्छेहरु लालसा र वासनाको सिकार भए । आर्दश,मूल्य,मान्यता प्रतिवद्धता,विचार पोली खाए । घमण्ड, अंहकार र तुजुग प्रर्दशनीमा लागे ।’ निकै भो गाम्मा भन्न थालेका । सुमन्तीले पहिला पनि भन्थिन् ‘आर्दश, मूल्य मान्यता होइन त्रास, हप्कीदप्की नै पार्टीको चालक शक्ति बन्यो । लालदासहरुको जन्म हुँदै गयो ।’
राजनीतिक सुरक्षाका लागि गुटको फुर्को समाउनुपर्ने त मैले पनि भोगेको हो ।
पार्टीले कारबाही गरेको पञ्चलाल जनयुद्धको व्याख्यता र नेतृत्वमा आएको छ । ऊ मात्रै होइन रक्तरञ्जित संग्रामका थुप्रै रमिते र तमासे नेता भएर आएका छन् ।
होनहार युवाको रगतलाई महिलाको रजस्वलाको रगत भन्नेहरु पनि जनयुद्धको व्याख्याता छन् । मैले किन नभनुँ ‘लालदास र पाहुनाहरुको हालिमुहाली हुन थाल्यो ।’
००००
‘क्रान्तिबाट आर्दश नायक र आर्दश जीवनको खोजी स्वप्नील भ्रममात्रै हो,आफ्नो प्रतिविम्ब हेर्ने ऐनाको विम्बजस्तो । जहाँ हाम्रो प्रतिविम्ब र प्रतिरुपको भ्रमबाहेक केही हुदैन । सत्य त हामी हो । यथार्थ त हाम्रो जीवन हो । समाज हो ‘ मलाई लाग्न थालेको छ ।
आँखामा प्रतिक्षा नभएर हो कि मभित्रको आशा अस्ताएर हो ? क्रान्ति र सपनाको लालीमा खग्रास ग्रहण लागेको मात्रै देख्छु । चाहना, भावना, सपना, कल्पना, रचना, प्रतिक्षा, आशा,संभावना सप्पै सप्पै प्रतिविम्बित थियो क्रान्तिको प्रतिमामा । क्षितिजको रुवीझै स्मृतिमा विलीन भयो, संभावनाको ढोका बन्द गरेर । साप्सुखोला वारि म लुखुर-लुखुर हिँड्दै गर्दा क्रान्ति र सपना पारि हुइँकिरहेको हुन्छ फाटिएका दुई किनारामा ।

 

भिडियो हेर्नुहोस्

थप रोचक शीर्षकहरु

KHASOKHAS TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar
© 2012-2020 KHASOKAHS. All Rights Reserved.
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com
WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com