विश्वका ४० करोड मानिसका घर शौचालयविहीन

प्रकाशित मिति : मंसिर ४, २०७३ शनिबार

विश्वका ४० करोड मानिस दिसापिसाबका लागि शौचालय प्रयोग गर्दैनन् । खासगरी नेपाललगायत अल्पविकसित र अफ्रिकी मुलुकका नागरिकलाई अहिले पनि चर्पी प्रयोग गरौँ भनी सचेतना अभियान चलाउनुपर्ने अवस्था छ ।

शौचालय प्रयोग नगर्नेमध्ये १७ प्रतिशत मानिस कुनै न कुनै प्रकारको फोहरजन्य रोगबाट प्रभावित भएको तथ्याङ्क छ । नेपालमा खुला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा अभियानकै रूपमा चले पनि अहिले पनि १३ प्रतिशत घरधुरीका बासिन्दाले आफ्नो निजी शौचालय बनाएका छैनन् । राजधानीमा रहेको काठमाडौँ महानगरपालिकालाई समेत अझै खुला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा गर्न सकिएको छैन ।

सहस्राब्दी विकास लक्ष्य सन् २०१७ सम्म नेपालका सबै घरधुरीमा शौचालय हुने भनिएको छ तर यो अवस्था हेर्दा लक्ष्यसम्म पुग्न सक्ने अवस्था देखिँदैन । ‘चर्पी र आजीवी’ भन्ने अन्तर्राट्रिय नाराका साथ शनिबार विश्वभरि विश्व शौचालय दिवस मनाइँदैछ । हरेक वर्ष नोभेम्बर १९ मा मनाइने यो दिवसमा शौचालय र सरसफाइसँग केन्द्रित भएर विभिन्न चेतनामूलक कार्यक्रम गर्ने गरिन्छ ।

खानेपानी तथा ढल निकास विभागका अनुसार देशका ८७ प्रतिशत घरधुरीमा शौचालय बनेका छन् । यस्तै खुला दिसामुक्त घोषणा हुनेमा दुई अञ्चल धौवलागिरि र राप्ती, ३८ जिल्ला, १२२ नगरपालिका, दुई हजार २७५ वटा गाविस रहेका छन् ।

विभागका अनुसार देशभरका साना र ठूला गरी दुई सयको हाराहारीमा सार्वजनिक शौचालय भएकोमा सबैभन्दा बढी व्यस्त महानगरपालिकाभित्र २०÷२२ वटा मात्रै छन् । तिनै शौचालय पनि वर्षौंदेखि मर्मत र सरसफाइ नहुँदा प्रयोग गर्न सक्ने खालका छैनन् । अहिलेसम्म बनेका सार्वजनिक शौचालयमध्ये एउटै पनि अपाङ्गतामैत्री छैनन् ।

खानेपानी तथा ढल निकास विभागका महानिर्देशक प्रेम श्रेष्ठले आगामी दिनमा बनाइने सबै सार्वजनिक शौचालय अपाङ्गतामैत्री बनाउने योजनामा भएको बताए । सहस्राब्दी विकास लक्ष्य अनुसार सन् २०१७ सम्म नेपालका सबै घरमा शौचालय पुर्‍याउने गरी काम भइरहेको र अबको एक वर्षसम्म लगभग लक्ष्य नजिक पुग्न सकिने उनको भनाइ छ ।

यस्तै यस क्षेत्रमा काम गरिरहेको गुथी संस्थाका प्राविधिक सल्लाहकार प्रकाश अमात्यले मानिसको अति आवश्यक र प्रत्यक्ष जीवनसँग जोडिएको शौचालयलाई एक दिन दिवस गर्दैमा सुधार हुन नसक्ने भन्दै यसलाई सरकार र सरोकारवाला निकायले वर्षभरि नै अभियानका रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए ।

शौचालय पुर्‍याउन नसकिएका घरधुरी अधिकांश तराईका भएकाले एक वर्षभित्र लक्ष्यसम्म पुग्न गाह्रो हुने भन्दै अमात्यले भने, ‘तराईमा कतिपय घरमा बनाउने ठाउँ नभएर र कतिपयले ठाउँ भएर पनि उनीहरूको आनीबानीमा सुधार गर्न सकिएको छैन, त्यसैले एक वर्षमा लक्ष्यसम्म पुग्न सक्ने देखिँदैन ।’

संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय बालकोष (युनिसेफ) र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लूएचओ)को संयुक्त प्रतिवेदन २०१४ का अनुसार विश्वमा अहिले पनि ४० करोड मानिस शौचालय प्रयोग गर्दैनन् । जसमा सबैभन्दा बढी अफ्रिकी मुलुक र नेपालजस्ता विकासोन्मुख मुलुक रहेका छन् । त्यसमा पनि शौचालय नहुँदा सबैभन्दा बढी रोगको सङ्क्रमणबाट बालबालिका प्रभावित भएका गोरखापत्रमा खबर छ । यसैबीच विश्व शौचालय दिवसका अवसर पारेर गुथी र विश्वनिकेतन उच्च माध्यमिक सामुदायिक विद्यालयको संयुक्त आयोजनामा शुक्रबार शौचालय र त्यसको प्रयोगसम्बन्धी जनचेतनामूलक कार्यक्रम गरियो । सो कार्यक्रममा शौचालय प्रयोग र शौचालयको अभाव हुँदा बालबालिकामा पर्ने स्वास्थ्य समस्याबारेमा जानकारी गराइएको थियो ।

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com