एआई पूर्वाधारको द्रुत विस्तारबीच विश्वभर डेटा सेन्टरविरुद्ध बढ्दो विरोध
प्रकाशित मिति : ८ कार्तिक २०८३, आइतबार
Photo: Winston Chen/ Unsplash
केही वर्षअघिसम्म हामीमध्ये धेरैलाई डेटा सेन्टर भनेको के हो भन्ने विषयमा खासै जानकारी थिएन। यी विशाल, गोदामजस्ता भवनहरूले वेब सर्च, इमेल, चलचित्र डाउनलोडदेखि अनलाइन बैंकिङसम्मका लगभग सबै इन्टरनेट गतिविधिहरूलाई सञ्चालन गरिरहेका छन्।
च्याटजीपीटी र क्लाउड जस्ता सेवाहरू चलाउन आवश्यक पर्ने उन्नत कम्प्युटर चिप्स र सर्भरहरू राख्दै यी डेटा सेन्टरहरू अहिले एआई क्रान्तिको केन्द्रबिन्दु बनेका छन्। तर, यिनको तीव्र वृद्धि, अत्यधिक विद्युत् खपत र वातावरणीय प्रभावलाई लिएर विश्वभर जनस्तरमा ठूलो विरोध हुन थालेको छ।
अमेरिकामा आगामी नोभेम्बर ३ मा हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि यो एक ठूलो मुद्दा बनेको छ। डेमोक्रेटिक र रिपब्लिकन दुवै दलका नेताहरू डेटा सेन्टरको विकासको विरोधमा उत्रिएका छन्। यसले डेटा सेन्टर विस्तारका विरोधीहरूलाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग आमने-सामने पुर्याएको छ, जसले बढ्दो जनआक्रोशका बाबजुद पनि यो विरोधलाई “खराब षड्यन्त्र” भन्दै खारेज गरिदिएका छन्।
डेटा सेन्टरहरूको ट्र्याक गर्ने कम्पनी ‘डेटा सेन्टर म्याप’ का अनुसार हाल विश्वभर करिब १२,२५० डेटा सेन्टरहरू रहेका छन्। यो संख्या २०२१ को करिब ८,००० बाट निकै बढेको हो। तथ्यांकअनुसार सबैभन्दा धेरै ४,७६७ वटा डेटा सेन्टर अमेरिकामा छन् भने त्यसपछि युरोपमा बेलायत र जर्मनी अगाडि छन्।
तर, वास्तविक क्षमताको कुरा गर्दा अमेरिका धेरै अगाडि छ, चीन दोस्रो स्थानमा छ भने युरोप धेरै पछाडि परेको छ। यसले गर्दा युरोपले एआई क्रान्तिको आर्थिक लाभ गुमाउन सक्ने चेतावनी केही विज्ञहरूले दिएका छन्।
डेटा सेन्टरहरूले प्रणालीलाई चिसो राख्न ठूलो मात्रामा पानी प्रयोग गर्छन्, जसले गर्दा भविष्यमा पानीको अभाव हुन सक्ने केही विज्ञहरूको भनाइ छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, विश्वभरका डेटा सेन्टरहरूले फ्रान्स देशले समग्रमा खपत गर्नेभन्दा बढी बिजुली खपत गर्ने अनुमान गरिएको छ।
यस किसिमको बढ्दो ऊर्जा मागले कार्बन उत्सर्जनलाई बढावा दिइरहेको छ र स्थानीय ग्रिडहरूमा दबाब सिर्जना गरेको छ। यसले ऊर्जाको मूल्य समेत बढाउन सक्ने चिन्ता मानिसहरूमा छ। यसै कारण अमेरिकाका १६ वटा राज्यहरूले नयाँ सुविधाहरूमा प्रतिबन्ध लगाउने वा अस्थायी रूपमा रोक्ने कानुन प्रस्ताव गरेका छन्। अमेरिकाबाहेक मेक्सिको, फ्रान्स, इन्डोनेसिया र बेलायतमा पनि डेटा सेन्टरहरूको विरोध हुन थालेको छ।
समर्थकहरूका अनुसार डेटा सेन्टरहरू राष्ट्रिय सुरक्षा र एआईको विकासका लागि अति आवश्यक छन्। यसले लगानी भित्र्याउने, कर राजस्व बढाउने र निर्माण क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना गर्ने गर्छ।
वातावरणीय प्रभावबारे बढ्दो चिन्ताबीच, टेक उद्योगले नयाँ विकल्पहरूको खोजी गरिरहेको छ। एउटा विचार डेटा सेन्टरहरूलाई अन्तरिक्ष वा चन्द्रमामा राख्ने हो, जहाँ प्रशस्त सौर्य ऊर्जा प्राप्त गर्न सकिन्छ। अरू केहीले चाहिँ भविष्यमा एआई प्रशोधन कार्यहरू हाम्रो कम्प्युटर र स्मार्टफोनभित्रै भएका हार्डवेयरबाटै हुन सक्ने अनुमान गरेका छन्, जसले विशाल डेटा सेन्टरहरूको आवश्यकतालाई घटाउन सक्छ।