डिजेलको मूल्य अकासिँदा अमेरिकी किसान मर्कामा, खाद्यान्न महँगिने जोखिम
Photo: Julia Koblitz/ Unsplash
अमेरिकामा डिजेलको मूल्य कीर्तिमानी विन्दुमा पुगेपछि बाली भित्र्याउने समयमा किसानहरू चरम समस्यामा परेका छन्। रुस-युक्रेन युद्ध तथा मध्यपूर्वको तनावका कारण विश्वव्यापी इन्धन आपूर्तिमा असर पर्दा अमेरिकामा डिजेलको औसत मूल्य प्रति ग्यालेन ६.२९ डलर पुगेको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा ६८ प्रतिशतले बढी हो।
डिजेलको मूल्य अकासिँदा अमेरिकी किसानहरू बाली भित्र्याउने मुख्य याममै ठूलो आर्थिक मारमा परेका छन्। साउथ डकोटाका किसान ड्र्यु पिटरसनका अनुसार एउटा मात्र कम्बाइन सञ्चालन गर्न दैनिक १,५०० डलरसम्म इन्धन खर्च हुने गरेको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा दोब्बर हो। इन्धनको यो सोच्नै नसकिने मूल्यवृद्धिले बाली काट्ने र ढुवानी गर्ने समयमा किसानहरूको नाफाको दायरा तीव्र रूपमा घटाएको छ।
बढ्दो खर्च नियन्त्रण गर्न किसानहरूले विभिन्न वैकल्पिक उपायहरू अपनाउन थालेका छन्। क्यालिफोर्निया र मिसौरीका किसानहरूले खर्च कटौतीका लागि आधुनिक डिजेल गाडीहरू थन्क्याएर सन् १९५० को दशकका पुराना पेट्रोल ट्र्याक्टरहरू पुनः प्रयोगमा ल्याएका छन्। उत्पादन लागत घटाउन अन्य सम्भावित ठाउँमा बजेट कटौती गरेर इन्धनको खर्च धान्नुबाहेक उनीहरूसँग अन्य विकल्प छैन।
पर्ड्यू विश्वविद्यालयका अर्थशास्त्रीका अनुसार यो वर्ष इन्धनकै कारण मात्र मकै खेतीमा प्रति एकड ११ डलर र भटमास खेतीमा प्रति एकड ७ डलरले अतिरिक्त खर्च बढेको छ। यसरी खेतीको लागतमा भएको उल्लेख्य वृद्धिले आगामी दिनमा बिउ तथा मलखादको मूल्यमा समेत थप दबाब सिर्जना गर्ने र किसानहरूको आम्दानीमा अझ बढी जोखिम निम्त्याउने देखिन्छ।
इन्धनको कीर्तिमानी मूल्यवृद्धिले कृषि क्षेत्रमा मात्र नभई अमेरिकाको समग्र खाद्यान्न ढुवानी र यातायात व्यवसायमा गम्भीर असर पारेको छ। अमेरिकामा धेरैजसो खाद्यान्न ट्रकहरूमार्फत ओसारपसार हुने भएकाले डिजेलको महँगीले ढुवानी भाडा ४० देखि १२० प्रतिशतसम्म बढाएको छ। अग्रिम रूपमा इन्धन खरिद गर्नुपर्ने साना तथा स्वतन्त्र ट्रक व्यवसायीहरू यो उच्च लागत सहन नसकी व्यवसाय नै बन्द गरेर धराशायी हुने जोखिम तीव्र बनेको छ।
ढुवानी लागतमा भएको यस वृद्धिले आगामी महिनाहरूमा सर्वसाधारण उपभोक्तासम्म पुग्ने खाद्यान्नको मूल्य अझ बढाउने देखिन्छ। खासगरी तरकारी, फलफूल, दूध र मासुजस्ता प्रशोधित तथा निरन्तर चिसो राख्नुपर्ने उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्यमा थप वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ। खुद्रा व्यापारीहरूले तात्कालिक मूल्यवृद्धि आफैँ पचाउने प्रयास गरे पनि आपूर्ति शृङ्खलाको उच्च लागतका कारण भान्साको खर्च महँगिनु अनिवार्य जस्तै बनेको छ।
यसैबीच, बाली भित्र्याउने मुख्य समयमा किसानहरूलाई परेको आर्थिक बोझ कम गर्न अमेरिकी सांसदहरूले कृषि मन्त्रालयसँग तत्काल राहत प्याकेज उपलब्ध गराउन माग गरेका छन्। कृषि मन्त्रालयले पनि यो विषयलाई गम्भीरताका साथ लिँदै किसानहरूका लागि आवश्यक राहत सम्बन्धी कार्यक्रम छिट्टै घोषणा गर्ने तयारी गरिरहेको जनाएको छ।