होर्मुज क्षेत्रमा फेरि सङ्कट: अमेरिका र इरानबीचको युद्ध नयाँ मोडमा
Photo: Sheng Hu /Unsplash
अमेरिकी नौसेनाका युद्धपोतहरूलाई लक्षित गरी मिसाइल प्रहार भएपछि अमेरिकी सेनाले जवाफी कारबाहीस्वरूप तीनवटा इरानी तेल ट्याङ्करमाथि आक्रमण गरेको जनाएको छ। अमेरिकी सैन्य अधिकारीहरूले आवश्यक परेमा इरानको सीमित तेल जहाजी बेडाहरूलाई पूर्ण रूपमा नष्ट गरिदिने चेतावनीसमेत दिएका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस द्वन्द्वलाई “सानो विषय” भन्दै कम आँकलन गर्न खोजेको भोलिपल्ट यो आक्रमण भएको हो। गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले गरेको आक्रमणपछि सुरु भएको छ महिना लामो अनिश्चित युद्धपछि दुवै पक्ष फेरि आमनेसामने भएका छन्। दुवै देशले एक-अर्कालाई सैन्य तथा आर्थिक रूपमा क्षति पुर्याउने प्रयास गरिरहेका छन् भने शान्ति वार्ताहरू पूर्ण रूपमा ठप्प भएका छन्।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार गस्तीमा रहेका अमेरिकी विमानवाहक जहाज र विनाशकारी युद्धपोतहरूले इरानको “अकारण आक्रमण” लाई असफल बनाएका थिए। उक्त घटनामा कुनै पनि अमेरिकी सैन्यकर्मी घाइते भएका छैनन्।
सेनाको विज्ञप्तिअनुसार दुईवटा इरानी तेल ट्याङ्करहरू पूर्ण रूपमा निष्क्रिय पारिएका छन् भने रित्तो अवस्थामा रहेको तेस्रो ट्याङ्करलाई पूर्ण रूपमा नष्ट गरिएको छ। ती ट्याङ्करहरू इरानको रिभोलुसनरी गार्ड र उसका सशस्त्र समूहहरूलाई आर्थिक सहयोग पुर्याउने “छाया सञ्जाल”को हिस्सा रहेको अमेरिकाको दाबी छ।
इरानी सरकारी टेलिभिजनका अनुसार खाग्र टापुभन्दा ६ माइल टाढा रहेको एउटा ट्याङ्करमा अमेरिकाले चारवटा मिसाइल प्रहार गरेको छ। खाग्र टापु इरानको मुख्य तेल निर्यात टर्मिनल हो, जहाँ अमेरिकाले गत मार्चमा पनि सैन्य आक्रमण गरेको थियो। अर्को ट्याङ्कर जास्क क्षेत्रनजिकै र तेस्रो ट्याङ्कर ओमानको खाडीमा आक्रमणमा परेको जनाइएको छ। ओमानको खाडीमा आक्रमण गरिएको ट्याङ्करका चालक दलका सदस्यहरूलाई जहाज छाड्न निर्देशन दिइएको अमेरिकाले जनाएको छ।
यसै साताको सुरुमा दक्षिण इरानमा भएको अमेरिकी बमबारीमा कम्तीमा पाँच जनाको मृत्यु भएको थियो, जसमध्ये एउटा आक्रमण विवाह समारोह भइरहेको स्थाननजिक परेको थियो। उक्त आक्रमणमा १३ वर्षीया मासुमे जारेई र १४ वर्षीया कियाना करिमीलगायत सर्वसाधारण घाइते भएका छन्।
अमेरिकाले इरानमाथि नयाँ आर्थिक प्रतिबन्ध र नाकाबन्दी कडा बनाएपछि दुवै पक्षबीच हतियारको प्रयोग र होर्मुज जलडमरूमध्य क्षेत्रमा तनाव पुनः बढेको हो। इरानका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानको सरकारले वार्तामार्फत युद्ध अन्त्य गर्न चाहेको बताए तापनि आणविक कार्यक्रम र स्ट्रेट अफ होर्मुजको नियन्त्रणलाई लिएर भएको असहमतिका कारण स्थिति झनै जटिल बनेको छ।