कार्यस्थलमा डिजिटल निगरानीको बढ्दो जोखिम: कर्मचारीको गोपनीयता खोसिँदै, थपिँदै मानसिक तनाव
Photo: Elisa Ventur/ Unsplash
कोरोनाभाइरस महामारीका क्रममा व्यापक रूपमा अपनाइएका प्रविधिहरूको प्रयोग गरी हजारौँ रोजगारदाताहरूले अहिले पनि आफ्ना कर्मचारीहरूको लोकेसन, कार्यक्षमता र सञ्चारमाथि निगरानी राखिरहेका छन्। कामको गति नाप्ने, कार्यसम्पादन डेटा सङ्कलन गर्ने र कम्पनीले उपलब्ध गराएका स्मार्टफोन तथा ल्यापटपका क्यामेरासम्म पहुँच पुर्याउने डिजिटल उपकरणहरूका कारण कर्मचारीहरूको व्यक्तिगत गोपनीयता खोसिएको भन्दै चिन्ता व्यक्त हुन थालेको छ।
आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स र डेटा साइन्समा भएका हालैका प्रगतिले रोजगारदाताहरूलाई कर्मचारीका व्यक्तिगत विवरण तयार पार्न सक्षम बनाएको छ। गैर-नाफामूलक संस्था ‘काउवर्कर’का अनुसन्धान तथा नीति निर्देशक विल्नेडा नेग्रोनका अनुसार, श्रम बजारमा सबैभन्दा कम अधिकार वा शक्ति भएका श्रमिकहरूलाई नै अक्सर यस्ता कठोर डेटा सङ्कलनको पहिलो प्रयोगशाला बनाइने गरिन्छ।
कार्यस्थलमा बढ्दो डिजिटल निगरानीका कारण कर्मचारीहरूले भोग्नुपरेका वास्तविक समस्याहरू अत्यन्तै भयावह छन्। एक क्लिनिकमा कार्यरत फार्मासिस्ट लानी दोङका अनुसार, उनका रोजगारदाताले बिरामीहरूसँग गरिएका फोन कल तथा भेटघाटको समयलाई अत्यन्तै सुक्ष्म रूपमा ट्र्याक गर्ने गर्दथे। “फोनमा कति मिनेट बिताइयो भन्ने कुराको समेत हिसाब राखिन्थ्यो,” उनले भनिन्। यस्तो निरन्तरको दबाबका कारण उनीमा गम्भीर मानसिक तनाव र निराशा पैदा भएको थियो।
त्यस्तै, विश्वविद्यालयमा अध्यापन गराउने एरियना अनायाले पनि कार्यस्थलमा गोपनीयता उल्लङ्घनको गम्भीर अनुभव सामना गरिन्। उनले पढाउने विद्यार्थीहरूले अनलाइन प्रणालीमा अपलोड गरेका व्यक्तिगत निबन्ध र त्यसमा उनले दिएका टिप्पणीहरू प्रशासनले लुकिछिपी पढेको कुरा उनले पछि मात्र थाहा पाइन्। विद्यार्थीहरूले दुर्व्यवहार, मानसिक तनाव र पारिवारिक आघातजस्ता अत्यन्तै संवेदनशील विषयमा लेखिएका निजी कुराहरू अन्य कर्मचारीहरूले पढ्न पाउनुले गोपनीयताको धज्जी उडाएको उनले बताइन्।
यसैगरी, औद्योगिक तथा व्यापारिक गोदामहरूमा सामान निरीक्षण गर्ने कामदारहरूमाथि पनि कडा निगरानी राख्ने गरिएको छ। कामदारहरूको काम गर्ने गति जाँच्नका लागि ‘स्क्यानर’ को प्रयोग गरी उनीहरूलाई प्रतिघण्टा सयौँ सामान जाँच गर्न बाध्य पारिन्छ, जसले गर्दा श्रमिकहरू निरन्तर शारीरिक र मानसिक दबाबमा काम गर्न विवश छन्।
भ्यान्डरबिल्ट, नर्थइस्टर्न र युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया बर्केलेका अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको अध्ययन अनुसार, धेरैजसो निगरानी सफ्टवेयरहरूले कर्मचारीहरूलाई स्पष्ट जानकारी नदिई उनीहरूको नाम, इमेल र अन्य व्यक्तिगत विवरण सयौँ बाह्य डेटा ब्रोकर र प्रविधि कम्पनीहरूलाई पठाउने गरेका छन्।
अमेरिकाका न्युयोर्क, कनेक्टिकट, डेलावेयर र मेनलगायत केही राज्यहरूमा कर्मचारीमाथि निगरानी गर्दा पूर्वसुचित गराउनुपर्ने कानुनी प्रावधान छ। तर, स्पष्ट नियम नभएका क्षेत्रमा कुन डेटा सङ्कलन भइरहेको छ भनी पत्ता लगाउन कठिन हुन्छ।
१. सहकर्मीहरूसँग सहकार्य गर्ने: कानुनी अधिकार र कार्यस्थलका नियमबारे आवाज उठाउन आफ्ना सहकर्मीहरूसँग मिलेर युनियन वा समूह निर्माण गरी सामूहिक छलफल गर्नुपर्छ। २. डेटाबारे जानकारीलिने: कम्पनीले कुन-कुन डेटा सङ्कलन गरिरहेको छ भन्ने कुरा व्यवस्थापन वा IT विभागसँग विनम्रतापूर्वक सोधपुछ गर्नुपर्छ। ३. व्यक्तिगत काममा कार्यालयका उपकरण प्रयोग नगर्ने: कार्यालयले दिएका ल्यापटप वा फोनबाट व्यक्तिगत मेडिकल जानकारी, पारिवारिक संवाद वा वित्तीय कारोबार गर्नुहुँदैन।