भावनात्मक द्वन्द्वमा राजेश हमाल

प्रकाशित मिति : असार २९, २०७४ बिहीबार

– किशोर नेपाल

हामी कुरा गर्न थाल्यौं । कुरा सुरु भयो पत्रकारिता र समाचारको संसारमा आएको परिवर्तनबाट । राजेशले हातमा रहेको मोबाइल देखाउँदै भने, ‘अचेल म अखबारको ग्राहक बनेको छैन । कागजको थुप्रो लाग्छ घरमा । कता राख्नु ? सबै समाचार यसैमा आउँछ र विचार पनि यसैमा आउँछ । जीवन सजिलो भएको छ होइन ?’

जवाफमा म भन्छु, ‘तर बिहानको चियासँगै अखबारको बास्ना आएन भने कस्तो–कस्तो लाग्छ । लाग्दैन तपाईंलाई ?’

‘त्यो त हो’, राजेश भन्छन्, ‘त्यो स्मेलको इफेक्ट त खतरनाक हुन्छ, टक्सिक । मलाई पनि मन पर्छ
त्यो बास्ना ।’

नेपाली सिनेमामा राजेश हमालको इफेक्ट त्यस्तै टक्सिक छ । सिनेमा हेर्ने हरेक नेपालीले उनलाई चिनेको छ, अद्भुत माया गरेको छ र सम्मान गरेको छ । राजेश नेपाली सिनेमाका मिथक भैसकेका छन् । नेपाली सिनेमाको इतिहासको कालखण्डका एउटा यस्तो पात्र जसको उल्लेख नगरी त्यो इतिहास नै लेख्न सकिँदैन, उनले २२ वर्षसम्म लगातार दिनहुँ सुटिङ गरे । ती २२ वर्षमा एक दिन पनि छुटेन सुटिङ । टाउको दुखे पनि उनले भनेनन् । जरो आए पनि आराम गरेनन् । सन २०१२ देखि २०१५ सम्म उनले वर्षको दुईवटा फिल्म खेले । अहिले दुई वर्ष भयो । शकुन्तला र बाग्मतीपछि उनले फिल्म खेलेका छैनन् । बडो हलुका भएको छ । बाग्मती उनले सोचेको एउटा राम्रो थिम भएको सिनेमा थियो । त्यो सफल भएन । राम्रो भन्नु र जीवन्त भन्नु दुई बेग्ला–बेग्लै इस्यु हुन् । निर्देशकले जे कुरालाई राम्रो सोच्छ आफूलाई त्यो राम्रो लाग्दैन, तर कलाकारले जो सर्जक हो उसको परिधिभित्र त बस्नैपर्छ ।

हो, बितेका दुई वर्षयता राजेशले सिनेमामा काम गरेका छैनन् । उनी आफैं प्रडक्सन हाउस खोल्ने तयारीमा लागेका छन् । उनले एउटा सिनेमाको खाका तयार गरिसकेका छन, मोटामोटी खाका । सिनेमाको प्याटर्नमा परिवर्तन खोजेका छन् उनले । आफ्नो पहिलो सिनेमा कस्तो हुनेछ ? भन्न यकिन दृष्टिकोण बनाएर मात्र उनी त्यसलाई फ्लोरमा लान चाहन्छन् । अहिले त्यसको डिटेलिङमा लागेका छन् राजेश । उनले सिनेमाको निर्देशन आफैंले गर्ने विचार गरेका छन् ।

‘सिनेमा बनाउन आइडिया मात्र भएर पुग्दैन । आफ्नो मनमा लागेका भावना संकलन गरेर यस्तो सिनेमा बनाउँछु भनेर सोच्नु एउटा कुरा हो । त्यसमा आफ्नो दृष्टिकोणलाई कहाँ जोड्न सकिन्छ ? त्यो हेर्नुपर्छ,’ राजेश भन्छन्, आजको दर्शकले यथार्थ पनि खोज्छ । मनोरञ्जन पनि खोज्छ । यी दुवैलाई ब्लेन्ड गर्न सकिएन भने राम्रो सिनेमा बन्दैन ।’

के उनीे पहिलेको तुलनामा केही शिथिल भएका हुन त ? जवाफमा राजेश भन्छन्, ‘होइन, म शिथिल भएको छैन । अचेल म ट्राभेलिङ बढी गर्दैछु । पुस्तकहरू पढ्दैछु । अहिले ‘अफ्रिकन्स इन अमेरिका’ पढ्दैछु । मलाई मानिसको ओरिजिनले आकर्षित गर्छ । मानिसको उत्पत्तिको इतिहासमा मेरो गहिरो रुचि छ । यसबाहेक म सामाजिक सेवाको दायित्व वहन गर्दैछु । थुप्रै संस्थाको ब्रान्ड एम्बेसडर भएको छु । तिनका पनि आफ्नै दायित्व हुन्छन् । केही व्यवसायिक काम पनि छन् ।’ ‘विवाहपछि जीवन त व्यवस्थित भएको होला नि, होइन ?’ ‘वैवाहिक जीवनसँग मेरो कुनै गुनासो छैन । मेरी पत्नी सुन्दर र शालिन छिन् । यतिचाहिं हो कि एक्लै बस्दा पनि मलाई खासै फरक परेको थिएन ।’

राजेश सिनेमा संस्कृतिमा आएको परिवर्तनको व्याख्या गर्दै भन्छन्, ‘अहिले मानिसको हातहातमा सिनेमा छ । सिनेमा हलमै गएर हेर्नु पर्दैन । पहिलेको जस्तो जनताको विशाल समूहमा (हलमा) गएर सिनेमा हेर्ने आकर्षण समाप्त भएको छ । पहिले सिनेमाले जनतालाई परिचालन गथ्र्यो । अहिले त्यस्तो छैन । भलाद्मी दर्शकहरू अतिरिक्त मनोरन्जनका लागि मल्टिप्लेक्समा जाने चलन सुरु भएको छ । हाम्रा गाउँघरमा मल्टिप्लेक्स छैनन्, तर मोबाइलले मल्टिप्लेक्सको काम गरेका छन् ।’

राजेश भन्छन्, ‘पछिल्लो समयमा नेपाली समाजमा निकै ठूलो सांस्कृतिक परिवर्तन आएको छ । नेपाली दर्शकले नेपाली सिनेमामा गम्भीरतापूर्वक नेपालीपन खोजेको हुन्छ । मैले हालै बनेका सिनेमा ‘जात्रा’ र ‘छक्कापन्जा’हेरें । अलग प्रकृतिका यी दुवै सिनेमामा नेपालीपन छ ।’

‘सिनेमामा सर्वसाधारण नेपाली दर्शक आफ्ना भावना, मर्म, दर्द र व्यथाहरू सबै कुरा प्रतिविम्बित भएको हेर्न चाहन्छन्,’ राजेश भन्छन्, ‘त्यो मनोदशा मिश्रित समस्याको समाधानका रूपमा जनताले नायकको अभिनयलाई लिन्छन् । ‘हे…..’ भनेर राजेश हमाल दृश्यमा प्रवेश गर्नासाथ जनता जोस्सिन्थ्यो । सिनेमामा आफ्ना सपना साकार भएको देखेपछि ऊ आश्वस्त हुन्थ्यो । अहिले पनि त्यही हो । शैली फरक भएको छ । प्रस्तुतीकरणमा ताजापन छ ।’

राजेश हमालमाथि सिनेकर्मीहरूले एउटा आरोप लगाउने गरेका छन् कि उनले नेपाली सिनेमाको उत्थान र परिवर्तनका लागि केही गरेनन् । राजेश उक्त आरोपलाई आंशिक सत्यका रूपमा लिन्छन् । उनले परिवर्तनको प्रयास नगरेका होइनन्, तर समय नै त्यस्तो थियो जहाँ मानिस सम्पूर्णमा ‘प्रिभेल’ गर्न सक्दैनथ्यो । एकातिर सिनेमाको निर्माणलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता थियो, अर्कातिर परिवर्तनको आन्दोलन पनि चलाउनुपर्ने थियो । ती दुवै कुरा सँगसँगै जान सक्दैनथे । उनी सिनेमाको निर्माणलाई स्थायित्व दिन यसको निरन्तरतामा लागे । उनलाई लाग्यो, सिनेमा उद्योगको स्थायित्व नभएसम्म परिवर्तन सम्भव छैन ।

नेपाली सिनेमाको विकासको आग्रह र चाहना गर्ने कसैले पनि यसको इतिहास र समयलाई हेर्नुपर्छ । जुन समयमा म सोह्रदेखि अठार घण्टा खटिन्थें त्यतिबेला अब अर्को सिनेमा कहाँबाट आउने हो भनेर सोच्नुपथ्र्यो । इतिहासको यो पाटोमा उभिएर यसको अर्को पाटोको कुरा गर्नु जति सजिलो छ, तर यथार्थ अप्ठेरो र उबडखावड छ । नेपालका समीक्षकहरूले त्यसलाई बुझेका छैनन् । उनी आफ्नो समकालीन समयलाई सम्भँmदा नीर शाह, जल शाह, सरोज खनाल, निरुता सिंह, स्वर्गीय श्रीकृष्ण श्रेष्ठ, बिपना थापा र करिश्मा मानन्धरलाई सम्झन्छन् । स्वर्गीय दीपक रायमाझी र वसन्त राणाको सम्झनाले भावुक बनाउँछ उनलाई ।

यसमा कुनै शंका छैन, राजेश हमाल नेपाली सिनेमाका सबैभन्दा सफल कलाकार हुन् । सफलताले उनलाई बढी विनम्र बनाएको छ । उनको आफ्नो भावनात्मक संघर्ष जारी छ । भन्छन्, ‘मेरो आफ्नो यात्रामा व्यक्तिगत र भावनात्मक द्वन्द्व धेरै छ ।’ राजेशको विचारमा मानिसले कहिलेकाहीं करेन्टसँगै बग्नु जरुरी हुन्छ । सधैं एन्टी करेन्ट हिंड्नु पनि हुँदैन । अनि वर्तमान समय नि ? राजेशले मनको कुनै कुनामा राजनीतिको दियो सल्काएर राखेका छन् । हमाल भन्छन्, ‘हामी आफूलाई स्वतन्त्र र स्वाधीन देश भन्छौं । यो नै विवादास्पद भयो ।’

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com