एआई नियन्त्रणबाहिर जाने खतरा: नेतृत्वविहीन बन्यो अमेरिकी एआई सुरक्षा निकाय
Photo: Albert Stoynov / Unsplash
आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स एजेन्टहरू नियन्त्रणबाहिर जाँदै गरेका प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक भएसँगै जनमानसमा चिन्ता बढ्दै गएको छ। तर, नयाँ एआई प्रविधिहरूको सुरक्षा मूल्याङ्कन गर्ने अमेरिकी सरकारको सानो निकाय हाल स्थायी नेतृत्वविहीन बनेको छ भने निकायले आफ्ना अनुसन्धान प्रतिवेदनहरू प्रकाशन गर्न पनि छाडेको छ।
वाणिज्य मन्त्रालयअन्तर्गतको स्वायत्त निकाय ‘सेन्टर फर एड्भान्सिङ इनोभेसन एन्ड स्ट्यान्ड्रड्स फर सुपर इन्टेलिजेन्स’का अधिकारीहरूलाई हालै ह्वाइट हाउसको एक कार्यालयमा गैरऔपचारिक रूपमा रिपोर्टिङ गर्न भनिएको छ। सम्भावित कारबाहीको जोखिमका कारण नाम नछाप्ने सर्तमा दुई जना पूर्व सरकारी अधिकारीहरूले यो जानकारी दिएका हुन्।
यो नयाँ व्यवस्थाप्रति आलोचकहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। साइबर सुरक्षादेखि जैविक हतियारसम्मका संवेदनशील विषयलाई असर पार्न सक्ने निर्णयहरूमा कार्यपालिकाले राजनीतिक हस्तक्षेप गर्न सक्ने र प्रविधि उद्योगलाई स्वतः नियमन गर्ने छुट दिइँदा केन्द्रका निष्कर्षहरू दबाउन वा परिवर्तन गर्न सकिने डर उनीहरूमा छ।
यी संस्था अत्यन्तै शक्तिशाली छन्, जसले हाम्रो जीवनलाई नाटकीय रूपमा सुधार्न वा बिगार्न सक्छन्, अमेरिकन वैज्ञानिक महासङ्घकी एआई तथा उदीयमान प्रविधि कार्यक्रम प्रबन्धक क्यारोलिन सिगेल सिंहले भनिन्, सर्वसाधारणको सर्वोत्तम हित हुने गरी नीति कार्यान्वयन गर्न निष्पक्ष र विशेषज्ञहरूलाई जिम्मेवारी दिइनेछ भन्ने आशा गरिन्छ।
अर्कातिर, एआई सुरक्षा अधिकारीहरूलाई राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको नजिक ल्याउँदा यो निकायले थप प्राथमिकता र बजेट पाउन सक्ने तर्क केहीको छ।
वर्षको १० मिलियन डलर बजेट पाउने यो निकायमा पटक-पटक नेतृत्व परिवर्तन भइरहेको छ। अप्रिलमा नियुक्त निर्देशकलाई केही दिनमै बर्खास्त गरियो भने त्यसपछिका निर्देशकले पनि केही महिनामै राजीनामा दिए। हाल प्यारेन्ट इन्स्टिच्युटका प्रमुखले कार्यवाहक निर्देशकका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिरहेका छन्।
अमेरिकी संसद्ले अगस्टदेखि नै एआई प्रणालीहरूको सुरक्षासम्बन्धी प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक गर्न छाडिनुको कारणबारे प्रश्न सोधिरहेको छ। यता ओपनएआई जस्ता दिग्गज कम्पनीहरूले पनि यो निकायलाई थप बजेट र समर्थन दिन नीति निर्माताहरूसँग आग्रह गरेका छन्।
ह्वाइट हाउसले ‘सेन्टर फर एड्भान्सिङ इनोभेसन एन्ड स्ट्यान्ड्रड्स फर सुपर इन्टेलिजेन्स’ सम्बन्धी सीधा प्रश्नको जवाफ नदिए पनि राष्ट्रपति ट्रम्पले नयाँ ‘सुपर इन्टेलिजेन्स फोर्स’ गठन गरेको जनाएको छ।
सवारी साधन उद्योगमा सरकारले क्र्यास टेस्ट गरी राष्ट्रिय सुरक्षा मापदण्ड तोक्ने गरे तापनि एआई मोडलहरूको परीक्षण प्रक्रिया निकै फरक छ।
जो बाइडेनको कार्यकालमा प्रमुख एआई कम्पनीहरूले आफ्ना मोडलका विवरण र परीक्षण प्रतिवेदनहरू वाणिज्य मन्त्रालयसँग साझा गर्ने स्वेच्छिक सहमति गरेका थिए। सेप्टेम्बरमा ट्रम्पले पनि कम्पनीहरूलाई ‘स्व-नियमन’ गर्न आग्रह गरे, तर सरकारले त्यसको अनुगमन कसरी गर्छ भन्ने खुलाएका छैनन्।
प्रविधि यति तीव्र गतिमा अघि बढेको छ कि मानिसको प्रत्यक्ष निर्देशनबिनै काम गर्ने एआई एजेन्टहरू प्रयोगमा आइसकेका छन्। हालै एउटा एआई एजेन्टले फिलाडेल्फिया प्रहरीलाई हत्यासम्बन्धी गलत सूचना पठाएको घटना सार्वजनिक भएको थियो।
क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, बर्क्लेका सह-प्राध्यापक सायास कपुरका अनुसार एआई एजेन्टहरूले वास्तविक दुनियाँमा कसरी काम गरिरहेका छन् भन्ने जाँच गर्ने कुनै मानक परीक्षण अझै बनेको छैन।
यसैबीच, ट्रम्प प्रशासनले राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशक जे क्लेटनलाई सुपर इन्टेलिजेन्स फोर्सको नेतृत्व सुम्पेको छ। यसले एआई सुरक्षाका निर्णयहरूलाई उपभोक्ता संरक्षण र नागरिक अधिकारभन्दा माथि राखेर राष्ट्रिय सुरक्षा र गोपनीयताको दायराभित्र सीमित गर्न खोजिएको विश्लेषण गरिएको छ।
