आमा

प्रकाशित मिति : फाल्गुन ११, २०७३ बुधबार

-गीता खत्री

म नजिकै गएर आमासंग सोध्न पुग्छु – ‘के भयो आमा? बाटो भुलेको त होइन?’

रोइरहेकी आमाले मतिर हेर्दै भन्नु भयो – ‘नानी तिमी पनि नेपाली हो?’

मैले भने – ‘हो आमा । यस्तो जोडोमा यो पार्कमा बसेर तपाई त रोइरहनु भएको छ । के आपत्ती पर्यो र आमा?’

आमाले भनिन – ‘के गर्ने नानी यो आँखामा पनि कहिले नसुक्ने आँसुको मुहान रहेछ क्यारे । त्यसै त्यसै झरिदिन्छ । आमाले अझ बेलिबिस्तार लगाउदै भन्नु भयो – मेरा तीनजना छोराहरु छन् । उनिहरु सानो छँदैमा लोग्नेले साथ छोड्नु भयो ।

धन सम्पत्तिको कुनै कमी थिएन । एउटैबर्ष सासुससुरासहित लोग्ने पनि गुमाउँदा ज्यादै गाह्रो भयो । तरपनि यी तिनै छोराहरुलाई बाबाआमा दुबैको माया दिएर राम्रोसंग हुर्काएँ, बढाएँ र शिक्षित बनाएँं । आज तीनैजना ठाउँठाउँमा पुगे र राम्रो व्यवस्थित भएका छन् । तर के गर्ने नानी जसोगरे पनि आफ्नो दुःख आफैसंग भने झैं मेरो जीवनमा कहिले पनि खुसिका बाछिटाले छोएनन् ।

अव त यो बुढेसकालमा अझै बन्दीमा परेको छु । हुन त अमेरिका भनेको संसारलाई हाक्ने देश रे । कत्रो हो कत्रो । तर मलाई भने यो खुल्ला आकासमा बस्दा पनि बन्दीमा परेकी जस्तो लाग्छ । मर्ने बेलामा झनझन दुःखका पल्ला भारी हुदैछन् ।

नानी तीनजना छोरा मिलेर लौ आमा अघि खाएपनि हामी नै हौँ, पछि खाएपनि हामी नै हौँ भनेर नेपालमा भएको सबै सम्पत्ति बेचेर आएको पैसा सबैले मिलेर बाँंडफाँड गरे । दुइजना छोरा बेलायतमा छन् । यो कान्छो अमेरिकामा । जग्गाजमिन बेचेको सबै रकम उनिहरुको हातमा नपरुन्जेल– आमा अब तपाईका दुःखका दिनहरु सकिए । तपाई कहिले अमेरिकामा बस्ने कहिले बेलायतमा बस्ने भनी मीठामीठा सपना देखाएका थिए । म पनि त्यै सपनामा खुसी भएकी थिएंँ, रमाएकी थिएँ । तर नानी – समयले यसरी कोल्टे फेर्छ भनेर मैले त सपनामा पनि सोचेकी थिइन । बेलायतमा पांँच बर्ष बसेँ । त्यहाँ पनि मलाई गाह्रो भयो ।

कहिले जेठो छोरोकोमा बस्थें, कहिले माइलो छोराकोमा बस्थें । सकेको र जानेको काम गरिदिन्थे । चुपचाप हात बाधेर कहिले बसीन । तर त्यहांँ पनि दुबैको हेलांँको पात्र भएर बस्नु पर्यो। कति दिन त भोकै पनि सुतेँ । ती दुबैका छोराछोरीहरु स्कुल जान थालेपछि म दुबै छोरालाई बढी हुन थालेँ । पांच बर्ष पांच युग जती लामा थिए । यता बस्ने कान्छो छोराको नाती जन्मेको र नातीलाई हेर्नु पर्ने भयो भनी उताबाट यता पठाइ दिए । उताको कठीनाईलाई सम्झदै यता आउन राजी हुनै पर्यो । भएँं पनि । यतापनि पांँच बर्ष भयो । अव नाति पनि स्कूल जान थाल्यो । त्यसैले यतापनि म बढी हुन थालेकी छु । बुहारीले गालि गर्दासम्म त मलाई ठीकै लाग्थ्यो । तर छोराले पनि गाली गर्दा साह्रै ननिको लाग्छ ।

नेपाल फर्केर जान पनि सकिन । गएर पनि कहाँ बस्ने । यो उमेर को संग बस्ने, कसको सहयोगमा बस्ने? कालले पनि मलाई किन नदेखेको होला? कति पटक त यही इष्ट रिभरमा हाम फालेर यो चोला फेर्न पाएपनि हुन्थ्यो भन्ने बिचार नआएको पनि होइन । तर मर्न पनि त्यसै कहाँ सकिदो रहेछ र? हिजो मुखै फोरेर छोराले भन्यो – म तपाईलाई एकछिन पनि राख्न सक्दिन । मेरो घर बिग्रन लागि सक्यो । लण्डनमा बस्ने दाजुहरुसगं त्यही पठाइदिने कुरा गर्यो । थाहा छ नानी उताबाट के जवाफ आयो ?

“ल ल हामी कहाँ पठाउने त कुरै नगर । जे गर्नु छ त्यतै मिलाउनु । हामी आमाको जिम्मा लिन सक्दैनौ ।” त्यसपछि यो कान्छो छोराले भन्यो – ल आमा के गर्ने, उता दाइहरुले पनि जिम्मा नलिने भए । अब तपाइ नेपाल नै जानु पर्ने भयो । म पनि यहाँ राख्न सक्तिन । यसो मामा घरमा गएर बस्नु भएपनि हुन्छ नी । यसरी मलाई पन्छाउने बाटो निकाल्यो । बुढेस कालमा कसको आश्रयमा माइतिमा गएर बस्ने? कुन आइमाई मर्ने बेलामा माइतिमा गएर बस्न सक्छन् ।

फेरि त्यहाँ पनि मेरा आमाबाबा छैनन् । सम्पत्ति खाने छोराको लागि त बढी भएँ भने दाजु भाउजुले हेर्ने त कता हो कता । आफ्ना नातिनातिनीहरु हेर्न खेलाउन नोकरकै थान्कोमा बसेर मलाई कुनै चित्त दुखाइ भएन । केटाकेटीलाई खेलाए, आफु पनि उनिहरुसंगै रमाएँ । ज्यानले सकेको घरको सबै काम गरेँ पनि । आज म एउटी आमा मात्र बढी भएंँ । मैले त सोच्न पनि सकेको थिइन नानी, आज आएर यो दिन देख्न पर्ला भनेर । हुन त मैले नेपालमा छंँदा कताकता सुनेको थिएँं ।

नेपालमा भएको सबै सम्पत्ति हात पारेपछि बुढी आमालाई पशुपतिमा अलपत्र छोडेको अनि आफू अमेरिकातिर फर्केको तर पत्याएकी थिइन । नानी आज म आफै त्यही बिन्दुमा उभिन पुगेको छु । दैबको यो बिचित्र खेलमा म आफै डुबुल्की मार्दै छु ।”

“आमा – दैबको खेल हैन यो, समय बदलिएको छ, त्यसैले तपाई हामी सबैले बिचार पुराएर काम गर्नु पर्ने बेला आएको हो । पूर्ण विश्वास आफ्नै सन्तानमाथि गर्न पनि नसकिने बेला आएको छ । मर्ने दिनको टुङ्गो नलागेसम्म सम्पूर्ण सम्पत्ती छोराछोरीलाई सुम्पिएर घरको न घाटको हुनबाट कसरी बच्न सकिन्छ भनेर सोच्ने बेला आएको छ आमा ।”

मेरो कुरा सुनेर आमा केही नबोली मौन बस्नु भयो । फेरि म आमालाई प्रश्न तेस्र्याउछु –”आमा तपाई कहाँ जानु हुन्छ त अब?”

आमाले भन्नु भयो – “खोइ नानी, अब घर नफर्किनु भनेर छोरा आफैले भनेको छ । यो बिरानो देशमा म कता जाउँ, के गरौं नानी? म घर न घाटको भएको छु अहिले । आफ्नै सन्तानहरुले मलाई सडकमा पुराए भने म कसको शरण लिन जाउंँ । नानी, आज जीवनमा पहिलो पल्ट हार खाएको छु । त्यसैले मलाई आज बाच्नै मन छैन, जीवनदेखि घृणा लागेर आइरहेकोछ । इष्ट रिभरमा गएर हामफाल्ने र मर्ने बाहेक यो मनले केही गुन्न सकेको छैन । कति दुःख पर्दा पनि यस्तो मर्ने कुरा मनमा कहिले आएको थिएन । तर आज किनकिन … खै ।

आमाका ती कुराहरु सुन्दासुन्दै म आफ्नो बालापनको सम्झनामा रुमलिन पुग्छु । मन्दिर अगाडि मलाई मेरी आमा र बाबाले एकसरो लुगाले बेरेर छोडिदिएका थिए रे । मन्दिरका पुजारीले देखेर मलाई बालमन्दिरमा लगेर जिम्मा लगाइ दिएका थिए रे । त्यतिबेला मेरो घाँटीमा एउटा सानो लकेट झुण्डिएको थियो, जुन आजसम्म पनि मैले सुरक्षितसाथ राखेकी छु । हेर्दाहेर्दै मैले यी आमाको अनुहारमा मेरी आफ्नी आमा पाएँ ।

मैले भने – “आमा मेरो आमाको त मैले आजसम्म अनुहार देखेकी छैन । आमाको माया कस्तो हुन्छ थाहा पनि छैन । तर मैले आज आफ्नै आमा पाएंँ जस्तो लागि रहेछ । हिड्नु होस मसंगै, म लैजान्छु मेरो घरमा तपाईलाई । अब तपाईले मर्नु पर्दैन । घरमा हामी दुईजना लोग्नोस्वास्नी मात्र छौ । मेरो श्रीमान पनि बालआश्रममै हुर्किनु भएको हो । उहांको पनि यो संसारमा म बाहेक कोही छैन । त्यसैले आमा – तपाइले आजदेखि आफूलाई कहिले पनि एक्ली नठान्नू होला ।”

यति भन्दै म आमालाई गम्लङ्ग अङ्गालो हाल्न पुग्छु ।

आमाले आँसु पुछ्दै आफुले आश्रय पाएकोमा लामो सास फेर्नु भयो ।

मैले भने – “ल आमा जाउ अब । यहाँ चिसो पनि छ । घरमै जाउँं ।”

श्रीमान पनि कामबाट घरमा आइ सक्नु भएको रहेछ । मैले उहाँलाई आमाको सबै कुरा बेलिबिस्तार लगाएंँ । उहाँ पनि मेरो निर्णयबाट खुसी हुनु भयो ।

दिनहरु बित्दै गए । म र मेरो श्रीमान आमा पाएकोमा ज्यादै खुसी थियौं । घरमा अर्को खुसी पनि थपिएको थियो । म स्वयम आमा बन्दै थिएंँ । कामबाट घरमा आउंँदा आमाका हातले बनेका परिकार तथा ताजा खानेकुरा खान पाउनु आमाको छत्रछायांँमा ओत लागेर बस्न पाउनु भाग्यमानीले मात्र पाउने कुरा हुन ।

मेरो बच्चा जन्मिने मिति पनि नजिकै आइरहेको थियो । शुक्रबारको दिन म र मेरो श्रीमान कामबाट घरमा आउंदा आमाले दही चिउरा खुवाउने चाँजोपांँजो मिलाएर हामी दुबैलाई आश्चर्यमा पारिदिनु भयो । सबै पाहुना हाम्रो घरमा आइसक्नु भएको थियो । आमाले केक काटने, टिकाटाला गर्ने सबै बन्दोबस्त मिलाउनु भएको रहेछ । म हर्षले बिभोर भएँ । मेलै आमासहित सबैको आशीर्वाद पाएं । यो भन्दा बढी के चाहियो ।

यतिबेला कताकता मनभित्र मलाई जन्माउने आमालाई सम्झना गर्न पुग्छु । अनि कोठाभित्र आफूले जतनले राखेको त्यो पुरानो लकेट झिक्दै ओल्टाइपल्टाइ हेर्छु । कुन बिवसताले होला मेरो परिवार तथा मेरी आमाले मलाई त्यागेको । अनि म संग अहिले भएकी आमालाई सम्झन पुगें । जसले मलाइ जन्म नदिएपनि ममाथि मायाको बर्षा बर्षाइरहेकी छिन् ।

म सम्झनामा बहकी रहेको बेला आमाले अत्तालिदै गरेको स्वरले झस्किन्छु – “नानी – के भयो? आजको दिनमा पनि तिम्रो आंँखामा आँसु? सन्चो भए न की क्या हो? व्यथा त लागेन ?”

“हैन आमा – यस्तो केही होइन । आज कताकता मलाई जन्मन दिने आमालाई सम्झन पुगें । बच्चामा मेरो गलामा एउटा लकेट थियो रे । त्यसलाई मेलै जतनले राखेकी थिएँं । आमाको चिनो हेर्न मन लागेकोले झिकेर हेरेकी मात्र ।”

“खै हेरौ त नानी” – आमाले भन्नु भयो । म आमालाई त्यो लकेट दिन्छु । एकाएक मलाई अङ्गालो मार्दै आमा रुन थाल्नु भयो ।

“आमा के भयो?” आमा मेरो घरमा आएदेखि कहिले पनि यसरी रुनु भएको थिएन । आमा कतै मैले …।

“हैन छोरी तिमीले त मेरो जीवनमा यति खुसी ल्याइ दिएकी छ्यौं की म जन्मजन्मान्तर पनि तिम्रो ऋण तिर्न सक्दिन । तिमी त मेरी छोरी । मेरी आफ्नै छोरी ।”

म अकमक्क पर्छु । “के भन्दै हुनुहुन्छ आमा?”

आमाले भन्नु भयो – “हो छोरी म सत्य बोल्दैछु । तिमी त मेरो आफ्नै छोरी । यो लकेट तिम्रो गलामा मैले मेरो लोग्ने र परिवारको दृष्टिबाट टाढा फाल्नुभन्दा पहिले तिमीलाई लगाइ दिएकी थिएँं । सासुससुरा र लोग्नेले गर्दा तिमीलाई यही हातले मुटुमा ढुङ्गा राखेर मन्दिरको अगाडि छोडेर आएकी थिएँं । मेरा घरका खान्दानले छोरी भन्ने जातलाई घरमा राख्नै हुदैन, घरमा अफापसिद्ध हुन्छ भन्ने अन्धविश्वासी अडान कायम राख्नका लागि मेरो ममताको गला घोटेर तिमीलाई फाल्न लगाएका थिए । त्यसको लगतै मेरो लोग्ने र सासुससुराको स्वर्गारोहण भयो । तीन छोरा पछि की छोरी थियो तिमी । म केही समयपछि पुजारीलाई भेटन मन्दिरमा गएकी थिएँं । तर पुजारीको मृत्यु भएको कारण मैले तिमीसंग पुग्न सक्ने बाटो पाइन । जुनबेलादेखि म तिमी कहाँ बसें मेलै मनमनै तिमीलाई आफ्नो छोरी बनाएकी थिएंँ । हेर , आज ईश्वरको लिला ।”

म निशव्द हुन्छु । केही बोल्न सक्तिन । फेरि एकैछिन पछि खुसी व्यक्त गर्दै आमा ! आमा ! आमा !

म आज अति खुसी छु । मैले मेरी आमा पाएंँ । म स्वयम आमा बन्दै छु । एउटी परि हामी दुबैको खुसीमा सामेल हुदैं मेरो पेटभित्र खुसी हुदैं उफ्रदै नाचिरहेकी छिन । भन्दै छिन– “आमा म पनि चाँडै आउदै छु । तपाई र हजुरआमालाई सताउन ।”
ΦΦΦ

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com