KHASOKHAS ON GOOGLE NEWS CoronaVirus Fact Checking CoronaVirus News Update CoronaVirus: Stories of Hope CoronaVirus Resource Center File UI or PUA Claim Donate to Khasokhas

युद्धले थला पारेका देश !

प्रकाशित मिति : माघ १७, २०७५ बिहीबार

संसारमा कैयौंँ यस्ता देश छन्, जो गृहयुद्धकै कारण थिलथिलो भएका छन् । लाखौँले ज्यान  गुमाएका छन्, करोडौँ घरवारविहीन भएका, लाखौँले देश छोडेका छन् । गृहयुद्धको चपेटामा परेका केही देशहरूको पीडादायी कथा यहाँ प्रस्तुत छ ।

अफगानिस्तान : १७ वर्षमा दुई लाखको मृत्यु

पटक–पटक आन्तरिक तथा बाह्य युद्धमा फस्नुपर्दाको विडम्बनापूर्ण इतिहास अफगानिस्तानसँग छ । सन् २००१ मा अमेरिकी सेनाले तालिवानी शासन अन्त्य गर्ने उद्देश्यले आक्रमण सुरु गरेयता यो देश अस्थिर छ । सत्ताबाट तालिवान हटेपछि निम्तिएको अराजक परिस्थिति १७ वर्षसम्म पनि कायमै छ । आधिकारिक तथ्यांकअनुसार युद्धमा अहिलेसम्म दुई लाखभन्दा बढीले ज्यान गुमाइसकेका छन् ।

अपगानिस्तानबाट शरणार्थी बनेर सानैमा अर्को मुलुक छिरेकाहरू लाखौँ वयष्क भइसके तर अझै शान्ति कायम भएको छैन । देशमा निरन्तर तालिवानी विद्रोहीले हमला गरिरहेका छन् । बम–बिस्फोट र हत्याको शृंखला जारी छ । सन् २०१८ मा मात्रै अफगानिस्तानमा युद्धका कारण ३५ हजारभन्दा बढीले ज्यान गुमाएका थिए । यस वर्षको सुरुवाती दुई साताभित्रै १२ सयभन्दा बढीको मृत्यु भइसकेको छ ।

सिरिया एक करोड १० लाख विस्थापित
अहिले विश्वको ध्यान सिरिया युद्धमा छ । अरब राष्ट्रहरूमा सन् २०११ मा चलेको विद्रोहको हावासँगै सिरियाली राष्ट्रपति बसर अल असदको कुर्सी पनि हल्लिएको थियो । यहीँबाट सिरियामा गृहयुद्ध सुरु भयो । विद्रोहीमाथि सरकारले दमन सुरु गरेपछि अमेरिकालगायत पश्चिमा राष्ट्रले विरोध गरे । यहीवेला आइएसले पनि सिरियामा आफ्नो प्रभाव विस्तार ग-यो । रुसले असद नेतृत्वको सरकारलाई सहयोग गर्ने उद्देश्यले आफ्नो सेना पठायो । त्यसयता, फरक–फरक उद्देश्यका साथ अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिकेन्द्रहरूको समेत स्वार्थ जोडिएर सिरिया युद्धभूमिमा परिणत भयो ।

असदको सत्ता टिक्यो । तर, समस्या समाधान भएन । बरु, उल्टै गहिरियो । यस युद्धका कारण अहिलेसम्म एक करोड १० लाखभन्दा धेरै नागरिक सिरिया छाडेर गइसके । सात लाखभन्दा धेरैले ज्यान गुमाइसकेका छन् । शक्तिराष्ट्रहरूले सिरियाको समस्या समाधान गर्न पटक–पटक वार्ताको प्रयास गरे पनि अहिलेसम्म ती वार्ता सफल हुन सकेनन् । गत वर्ष मात्रै २३ हजारभन्दा बढीले सिरिया युद्धमा ज्यान गुमाएका छन् । यस वर्षको सुरुवाती दुई साताभित्र ६ सय २ जनाको मृत्यु भयो ।

Loading...

मेक्सिको दुई लाख ५० हजारले ज्यान गुमाए
सन् २००६ देखि सुरु भएको ड्रग्सविरुद्धको युद्ध मेक्सिकोका लागि गृहयुद्धभन्दा कम छैन । ड्रग्स कारोबारको अन्त्य गर्ने उद्देश्यले सरकारले सेना प्रयोग गरेको थियो । यस युद्धका कारण दुई लाख ५० हजारभन्दा धेरैले ज्यान गुमाइसकेका छन् र मारिनेक्रम सकिएको छैन । युद्धमा हजारौँ बेपत्ता भइसकेका छन् । गत वर्ष युद्धमा २७ हजारभन्दा धेरैको मृत्यु भयो । यस वर्षको सुरुवाती दुई सातामै २० जनाको मृत्यु भइसकेको छ ।

युद्धको चपेटा परेका अन्य देश
-सोमालियामा सन् १९९१ यता गृहयुद्धमा परेर पाँच लाखभन्दा धेरैले ज्यान गुमाइसकेका छन् । सन् २०१८ मा मात्रै चार हजारभन्दा धेरैको मृत्यु भयो ।
-नाइजेरियामा सन् १९९८ बाट भड्किएको जातीय हिंसाका कारण अहिलेसम्म १७ हजारभन्दा धेरैले ज्यान गुमाइसकेका छन् । सन् २०१८ मा मात्रै तीन हजारभन्दा धेरैको मृत्यु भयो । सरकार र विद्रोहीबीचको युद्धको चपेटामा धेरै सर्वसाधारण परेका छन् । अहिलेसम्म चारवटा देशमा गरेर कुल ५० हजारभन्दा धेरैको मृत्यु भइसक्यो । सन् २०१८ मा मात्रै दुई हजारभन्दा धेरैको ज्यान गयो ।

-दक्षिणी सुडानमा फैलिएको जातीय हिंसा पनि अझै रोकिएको छैन । हिंसामा परेर सन् २०१८ मा एक हजार एक सय ६६ जनाको ज्यान गयो । अहिलेसम्म चार लाखभन्दा धेरैको मृत्यु भइसकेको छ ।
-सन् २०१२ यता अफ्रिकी देश माली पनि गृहयुद्धमा छ । तीन हजारभन्दा धेरैको मृत्यु भइसकेको छ । गत वर्ष मात्रै एक हजार दुई सयभन्दा धेरैको मृत्यु भएको थियो ।

-कोलम्बियामा गृहयुद्ध अझै जारी छ । गत वर्ष युद्धका कारण सात सयभन्दा धेरैको मृत्यु भएको थियो ।
-फिलिपिन्समा सरकारले सुरु गरेको ड्रग्स युद्धमा परेर गत वर्ष आठ सय ८६ जनाको मृत्यु भयो । अहिलेसम्म १२ हजारभन्दा बढी मारिएका छन् । संकट गहिरिँदो छ ।
-इथियोपियामा भड्किएको जातीय हिंसामा परेर गत वर्ष आठ सयभन्दा धेरैको मृत्यु भयो । यहाँ सन् २०१६ देखि ओरोमो र सोमाली समुदायबीच सीमा विवाद छ ।

इराक  १५ वर्षमा पाँच लाखको मृत्यु
अफगानिस्तानजस्तै इराक पनि पटक–पटकको युद्धले थलिएको देश हो । यहाँ पनि सधैँजसो अशान्ति छ । सन् १९७४ देखि एक वर्षसम्म चलेको दोस्रो कुर्दिस–इराकी युद्ध, सन् १९८० को दशकमा आठ वर्षसम्म चलेको इरान–इराक युद्ध, सन् १९९०–९१ सम्म चलेको गल्फ युद्ध पुरानो शताब्दीका बिर्सनलायक घटना हुन् । तर, पुरानो चोट बिर्सन नसकेका इरानी जनताले नयाँ शताब्दीमा पनि उस्तै पीडा खेप्नुपरेको छ ।

सन् २००३ मा अमेरिकाले सद्दाम हुसेन नेतृत्वको सरकार गिराउने उद्देश्यले इराकमा हमला गरेको थियो । सद्दामको सरकार गि-यो । सन् २०११ मा अमेरिकी सेना पनि फिर्ता भयो । तर, इराकमा फैलिएको अशान्तिको आगो अझै निभेको छैन । सन् २०१४ यता, इस्लामिक स्टेट अफ इराक एन्ड लेमान्ट (आइएसआइएल) जसलाई आइएसआइएस भनेर पनि चिनिन्छ ।

यस समूहले उत्तरी इराकका ठूलो भूभाग कब्जामा लिएपछि अशान्ति थप बढ्यो । त्यसयता, अमेरिकासहित ठूला देशका सेना आइएसआइएस समाप्त पार्ने भन्दै फेरि इराकमा तैनाथ भए । आइएसको कब्जामा रहेका क्षेत्रहरू विदेशी सेनाको सहयोगमा इराकी सरकारले नियन्त्रणमा पनि लियो । सन् २०१८ मा पाँच हजारभन्दा बढीले ज्यान गुमाए । मृत्यु हुनेमा अधिकांश सर्वसाधारण छन् । यस वर्ष ६ जनाको मृत्यु भइसकेको छ ।

यमन : ६ वर्षमा ५० हजारको मृत्यु
सन् २०११ मा तत्कालीन राष्ट्रपति अली अब्दुल्लाह सलेहलाई सत्ताच्युत गर्ने उद्देश्यले विद्रोह सुरु भएको थियो । तर, राष्ट्रपति सलेहले राजीनामा गरे पनि संकट समाधान भएन । बरु, विद्रोहले बिस्तारै गृहयुद्धको रूप लियो । यमनमा हुथी विद्रोही, आइएस, अलकायदालगायत आतंकवादी समूहहरू सक्रिय छन् । ५० हजारभन्दा धेरैले युद्धमा ज्यान गुमाइसकेका छन् । सन् २०१८ मा २५ हजारभन्दा धेरैले ज्यान गुमाए ।
संकटमा फस्दै फ्रान्स 
‘यल्लो भेस्ट मुभमेन्ट’का नाममा मध्यम तथा तल्लोवर्गका व्यक्तिहरू आन्दोलनमा उत्रिएका छन् । उनीहरूले आर्थिक न्यायको माग गरेका छन् । गत वर्षबाट सुरु भएको यो आन्दोलन दिनहुँ चर्कंदै छ ।युरोपको शक्तिशाली राष्ट्र फ्रान्स पनि अहिले संकटग्रस्त अवस्थामा छ । ‘यल्लो भेस्ट मुभमेन्ट’का नाममा मध्यम तथा तल्लोवर्गका व्यक्तिहरू आन्दोलनमा उत्रिएका छन् ।

उनीहरूले आर्थिक न्यायको माग गरेका छन् । गत वर्षबाट सुरु भएको यो आन्दोलन दिनहुँ चर्कंदै छ । गत मेमा हस्ताक्षर अभियान सुरु गरिएयता १० लाखभन्दा धेरैले अनलाइनमार्फत आन्दोलनमा ऐक्यबद्धता जनाइसकेका छन् । त्यस्तै, १७ नोभेम्बरबाट सार्वजनिक रूपमै प्रदर्शन भएको थियो । अहिले पनि प्रदर्शन जारी छ ।

सरकारले ल्याएको कर नीतिको मारमा कामदार तथा मध्यमवर्गका व्यक्तिहरू परेको आन्दोलनकारीको भनाइ छ । उनीहरूले तेलको बढ्दो मूल्य कम गर्नुपर्र्ने, महँगी नियन्त्रण गर्नुपर्ने, कामदारको तलब वृद्धि गर्नुपर्नेलगायत माग राखेका छन् । उनीहरूले फ्रान्सेली राष्ट्रपति इम्मानुयल माक्रोनको राजीनामा माग गरिरहेका छन् । एक अध्ययनको निष्कर्षअनुसार यस अभियानमा सहभागी हुनेमध्ये अधिकांश विपक्षी पार्टीका मतदाता हुन् । उनीहरूमध्ये केहीले मात्रै सन् २०१७ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा माक्रोनलाई मत खसालेको अनुसन्धानको निष्कर्ष छ ।

शान्तिपूर्ण १० राष्ट्र
इन्स्टिच्युट फर इकोनोमिक्स एन्ड पिसले विश्वका शान्तिपूर्ण देशहरूको सूची सार्वजनिक गरेको छ । एक सय ६३ स्वतन्त्र देशको सीमाक्षेत्र तथा देशभित्रको द्वन्द्वको अवस्थालाई ध्यानमा राखेर यो सूची तयार गरिएको थियो । यसक्रममा विभिन्न २३ सूचकहरूलाई आधार मानिएको छ । भर्खरै सार्वजनिक भएको सन् २०१८ को अध्ययनअनुसार आइसल्यान्ड पहिलो स्थानमा छ । आइसल्यान्ड १० वर्षदेखि यो सूचीको पहिलो स्थानमा थियो ।

यस देशमा अपराधको अनुपात अन्य देशको तुलनामा निकै कम रहेको र देशमा कुनै पनि वर्गीय तथा सामाजिक द्वन्द्व नरहेको अध्ययनले जनाएको छ । दोस्रो शान्तिपूर्ण देश न्युजिल्यान्ड हो । यो देश पछिल्लो १० वर्षदेखि शान्तिपूर्ण देशहरूको सूचीमा शीर्ष चार स्थानभित्र पर्दै आएको छ । त्यस्तै, अस्ट्रिया तेस्रो नम्बरमा छ । यो देश पनि सन् २०१४ देखि शीर्ष चारभित्र पर्दै आएको छ ।

यस देशमा नागरिकका आम्दानी, जागिर र घरबारको अवस्था राम्रो छ । तर, आप्रवासीहरूले आयोजना गर्ने -याली र आन्दोलनका कारण यहाँको शान्तिव्यवस्थामा केही खलल पुगेको छ । यस सूचीमा पोर्चुगल चौथो, डेनमार्क पाँचौँ, क्यानडा छैटौँ, चेक गणतन्त्र सातौँ, सिंगापुर आठौँ, जापान नवौँ र आयरल्यान्ड १०औँ स्थानमा छन् ।
एजेन्सीको सहयोगमा

 


भिडियो हेर्नुहोस्

Namaste Media Inc. New York, USA

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar
© 2012-2020 KHASOKAHS. All Rights Reserved.
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com
WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com