फ्लु महामारीको बीचमै डब्लुएचओबाट बाहिरियो अमेरिका, विश्वव्यापी रोग नियन्त्रणमा असर पर्ने चिन्ता
प्रकाशित मिति : माघ ९, २०८२ शुक्रबार
जेनेभास्थित विश्व स्वास्थ्य संगठनको मुख्यालय । तस्वीर स्रोत : विकिपीडिया
अमेरिकाले विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ)सँगको आफ्नो साझेदारी औपचारिक रूपमा अन्त्य गरेको छ। ट्रम्प प्रशासनले बिहीबार यस निर्णयको घोषणा गरेको हो। यस कदमपछि फ्लु लगायत अन्य संक्रामक रोगसँग लड्ने अमेरिकी क्षमता कमजोर हुन सक्ने भन्दै सार्वजनिक स्वास्थ्य विज्ञहरूले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
यो निर्णय राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकालको पहिलो दिन गत जनवरीमा जारी गरेको कार्यकारी आदेशअनुसार आएको हो, जसमा अमेरिकाले एक वर्षभित्र डब्लुएचओबाट बाहिरिने उल्लेख गरिएको थियो। हालैका दिनहरूमा ट्रम्प प्रशासनले विश्वव्यापी जलवायु वार्तासहित दर्जनौँ अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूबाट अमेरिका फिर्ता लिएको छ। साथै, ट्रम्पको अध्यक्षतामा “बोर्ड अफ पीस” नामक नयाँ निकाय गठन गरिएको छ, जसले संयुक्त राष्ट्रसंघको भूमिकालाई कमजोर बनाउन सक्ने आलोचकहरूको भनाइ छ।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियो र स्वास्थ्य तथा मानव सेवा मन्त्री रोबर्ट एफ. केनेडी जुनियरले संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै भने, “यो निर्णय कोभिड–१९ महामारीका क्रममा डब्लुएचओका गम्भीर असफलताप्रति प्रतिक्रिया हो। ती असफलताले अमेरिकी जनतामा पारेको क्षतिलाई सुधार गर्ने हाम्रो उद्देश्य हो।”
डब्लुएचओका एक प्रवक्ताका अनुसार अमेरिकाको फिर्तासम्बन्धी विषय आगामी महिनामा हुने कार्यकारी बोर्ड बैठकमा छलफल गरिनेछ। डब्लुएचओका महानिर्देशक टेड्रोस अधानोम घेब्रेयेसुसले गत साता नै अमेरिकाको फिर्ताले अमेरिका मात्र होइन, सम्पूर्ण विश्वलाई कम सुरक्षित बनाउने चेतावनी दिएका थिए।
“यो सही निर्णय होइन। म यो कुरा स्पष्ट रूपमा भन्न चाहन्छु,” उनले पत्रकारहरूसँग भने।
रुबियो र केनेडीले अमेरिकाले सार्वजनिक स्वास्थ्य क्षेत्रमा विश्वको नेतृत्व कायम राख्ने दाबी गरेका छन्। उनीहरूले अमेरिका अब अझ पारदर्शी मोडेलमार्फत विभिन्न देशहरू र विश्वसनीय स्वास्थ्य संस्थाहरूसँग सहकार्य गर्ने बताएका छन्, जसले डब्लुएचओकोभन्दा वास्तविक नतिजा दिने दाबी गरिएको छ।
संक्रामक रोग विशेषज्ञहरूका अनुसार अमेरिका डब्लुएचओबाट बाहिरिनुले रोग निगरानी र तयारीमा खतरनाक खाली ठाउँ सिर्जना गर्न सक्छ। विशेषगरी अमेरिकाले हरेक वर्ष सामना गर्ने सबैभन्दा जटिल र घातक रोगमध्ये एक, मौसमी फ्लुको मामलामा यसको असर गम्भीर हुन सक्ने उनीहरूको चेतावनी छ।
यो निर्णय डब्लुएचओले आयोजना गर्ने वार्षिक बैठकको ठीक अघि आएको हो, जहाँ आगामी सिजनका लागि खोपमा कुन फ्लु स्ट्रेन समावेश गर्ने भन्ने निर्णय गरिन्छ। यस बैठकमा अमेरिका लामो समयदेखि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको थियो। तर, फेब्रुअरी २७ मा तय भएको उक्त बैठकमा अमेरिका सहभागी हुनेछ कि हुनेछैन भन्नेबारे एचएचएस अधिकारीहरूले स्पष्ट जवाफ दिएका छैनन्।
अहिले अमेरिका गम्भीर फ्लु सिजनको जोखिममा छ। रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (सीडीसी) का अनुसार अहिलेसम्म करिब १ करोड ८० लाख मानिस फ्लुबाट संक्रमित भइसकेका छन् भने ३२ बालबालिकासहित झन्डै १० हजार जनाको मृत्यु भइसकेको छ।
हार्वर्ड टी.एच. चान स्कूल अफ पब्लिक हेल्थका विश्वव्यापी सार्वजनिक स्वास्थ्य विज्ञ जेसी बम्पले प्रशासनको यो निर्णयलाई “अत्यन्तै मूर्खतापूर्ण कदम” को संज्ञा दिएका छन्।
उनका अनुसार डब्लुएचओसँग संसारभर १२७ प्रयोगशालाको सञ्जाल छ, जसले फ्लुका विभिन्न स्ट्रेन पहिचान र जीन अनुक्रमण गर्छ। “डब्लुएचओ एउटा पुस्तकालयजस्तै हो, जहाँ अमेरिकासँग सीधै प्रवेश गर्ने कार्ड थियो। अब त्यो पहुँच हामीले गुमाएका छौँ,” उनले भने।
जोन्स हप्किन्स ब्लूमबर्ग स्कूल अफ पब्लिक हेल्थका अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य विभागका अध्यक्ष डा. जड वाल्सनले पनि डब्लुएचओजस्तो साझा संस्था बिना देशहरूबीच संक्रामक रोगको तथ्यांक तुलना गर्नु अत्यन्तै कठिन हुने बताए।
यस वर्ष फ्लु फैलावटमा एच३एन२ सबक्लेड ‘के’ नामक स्ट्रेन हावी भएको बताइएको छ। यस्ता नयाँ स्ट्रेन पहिचान गर्न डब्लुएचओको विश्वव्यापी निगरानी प्रणाली अत्यन्त उपयोगी हुने विज्ञहरूको भनाइ छ।
डब्लुएचओबाट बाहिरिने प्रक्रिया पहिलो ट्रम्प प्रशासनदेखि नै सुरु भएको थियो। सन् २०२० को अप्रिलमा कोरोना महामारी तीव्र बन्दै जाँदा ट्रम्पले डब्लुएचओमाथि संकटलाई “गम्भीर रूपमा गलत व्यवस्थापन र लुकाएको” आरोप लगाएका थिए ।
रुबियो र केनेडीले बिहीबारको विज्ञप्तिमा ती आरोपहरू दोहोर्याउँदै डब्लुएचओले “महत्वपूर्ण जानकारी समयमै र सही रूपमा साझा नगरेको” आरोप लगाएका छन्, जसले अमेरिकी जीवन बचाउन सक्ने सम्भावना गुमाएको उनीहरूको दाबी छ।
उनीहरूले डब्लुएचओले जेनेभास्थित मुख्यालय बाहिर झुण्ड्याइएको अमेरिकी झन्डा फिर्ता गर्न अस्वीकार गरेको पनि बताएका छन्। डब्लुएचओले भने अमेरिकाको फिर्तालाई औपचारिक रूपमा स्वीकृति नदिएको र अमेरिका अझै क्षतिपूर्ति तिर्न बाँकी रहेको दाबी गरेको छ।
डब्लुएचओका अनुसार परम्परागत रूपमा सबैभन्दा ठूलो आर्थिक योगदानकर्ता अमेरिका हो। तर, उसले सन् २०२४ र २०२५ का लागि तिर्नुपर्ने करिब २६ करोड अमेरिकी डलर शुल्क तिरेको छैन, जुन अमेरिकी कानुनको उल्लङ्घन हो।
ब्राउन विश्वविद्यालय स्कूल अफ पब्लिक हेल्थकी विशिष्ट वरिष्ठ फेलो तथा बाइडेन प्रशासनकालीन विश्व स्वास्थ्य सुरक्षाकी संयोजक स्टेफानी साकीले डब्लुएचओबाट बाहिरिनुले अमेरिकालाई महामारीअघिको अवस्थाभन्दा पनि बढी जोखिममा पार्ने बताइन्।
“यी निर्णयहरू अमेरिकी जनताको सुरक्षा गर्ने कुनै स्पष्ट रणनीति वा योजनाका आधारमा लिइएका देखिँदैनन्,” साकीले भनिन्। “यी निर्णयहरू छ वर्षअघिका निराशा वा व्यक्तिगत रिसइवीका कारण लिइएका जस्तो लाग्छ। त्यो अत्यन्तै डर लाग्दो कुरा हो।” – एनबीसी न्यूजको सहयोगमा