अपरेशन जनसम्पर्क समिति: भूकम्पपीडितका नाममा अमेरिकामा संकलित रकममा भ्रष्टाचार !

प्रकाशित मिति : श्रावण १०, २०७३ सोमबार

 

किशोर पन्थी / न्युयोर्क

भूकम्पका नाममा उठाएको रकमबारे अहिले प्रश्नहरु उठाउन थालिएको छ । भूकम्पपीडितका नाममा उठाएको रकममा ब्यापक भ्रष्टाचार भइरहेका दावीहरु सत्य बन्दै गइरहेका छन् । छानविनको माग गर्दै अमेरिकामा रहेका नेपालीहरुले अनलाइनमा हस्ताक्षर अभियान चलाएका छन् । अमेरिकामा नेपाली काँग्रेस सम्बद्ध नेपाली जनसम्पर्क समितिभित्र खैलाबैला छ । नेपालको राष्ट्रिय दैनिक कान्तिपुरले त यसबारेमा गम्भीर प्रश्न उठाउँदै सम्पादकीय नै लेखेको छ । अमेरिकामा रहेको नेपाली जनसम्पर्क समितिले भूकम्पपीडितका नाममा उठाएको रकममा के के भयो ? कस्ले कुन कुन मितिमा कति कति रकम झिके ? बबण्डर भइसकेपछि कसरी रकम बैंकमा नै फिर्ता गरियो ? कति रकम फिर्ता गर्न अझै बाँकी छ ? यसबारेको विशेष रिपोर्ट ।

नेपालमा सन् २०१५ को अप्रिल २५ मा ९ हजारभन्दा धेरेको ज्यान लिनेगरी आएको विनाशकारी भूकम्पपछि विश्वभर रहेका असाध्यै धेरै समुह र संस्थाहरुले उनीहरुले नेपालमा गर्ने राहत कार्यका लागि भन्दै सहयोग मागेका थिए । उनीहरुले नेपालमा राहतकार्यका लागि भन्दै करोडौं डलर संकलन गरे ।

उनीहरुमध्ये अमेरिकामा रहेका केही नेपाली समुह र संस्थाहरुले पनि नेपालमा राहतकार्यका लागि भन्दै लाखौं डलर जम्मा गरे । केही संस्थाले डोनेसन बाकसमार्फत रकम संकलन गरे । ग्रोसरी स्टोर, रेष्टुरेण्ट, नेपाली अमेरिकनले संचालन गरेका कार्यालयहरु लगायतका स्थानमा मन फुकाएर सहयोग गर्न आग्रह गर्दै त्यस्ता डोनेशन बाकसहरु राखिएका थिए । अझ केही मान्छेहरुले त रेलभित्र र बाटोमा समेत व्यक्तिगत रुपमा राहत रकमका लागि आग्रह गरिरहेका थिए । उनीहरुले आफूले संकलनगरेको रकमबाट नेपालका भूकम्पपीडितलाई सहयोग गर्ने वाचा गरेका थिए ।

विभिन्न वेवसाइटहरुमा संचालन गरिएका सयौं अभियानहरुमार्फत करोडौं डलर संकलन गरिएको थियो । क्राउडराइजमा मात्र संचालन गरिएका १ सय ५० वटा अभियानमार्फत झण्डै ३० लाख डलर संकलन गरियो, जसमध्ये अधिकांश अभियानहरु अहिलेपनि खुल्लै छन् । गोफण्डमीमार्फत संचालन गरिएका १७ सय १७ वटा अभियानमा झण्डै ९० हजार दाताहरुले झण्डै ७५ लाख डलर प्रदान गरे । त्यस्तै इन्डिगोगोमार्फत भूकम्प गएको दुईमहिनाको अवधिमा मात्र ३० लाख डलर संकलन भएको थियो । ग्लोबल गिभिङमार्फत ४२ हजार ६ सय ३९ जना दाताहरुले राहत कार्यका लागि ८९ वटा स्थानीय पार्टनरहरुको सहयोगका लागि ५१ लख ४१ हजार ८ सय १३ अमेरिकी डलर प्रदान गरे । भूकम्पको २४ घण्टा नबित्दै पेपलले २० वटा भन्दा धेरै च्यारिटीका लागि अमेरिकामा अभियान चलायो । त्यसपछि त्यस्ता अभियान बेलायत, ब्राजिल, क्यानडा, सिंगापुर र अष्ट्रेलिया लगायतका मुलुकमा चलाइयो । ४ लाख २२ हजार भन्दा धेरैले ७० वटा संस्थामार्फत १ करोड ९० लाख अमेरिकी डलर सहयोग गरे ।

हो, भूकम्पपीडितका नाममा यसरी नै करोडौं डलर संकलन गरियो । तर हजारौं भूकम्पपीडितहरु अझै घरबारबिहिन छन् भने पीडितहरुसमक्ष संकलित राहत पुग्नै बाँकी छ । नेपालले दाताहरुले दिने भनेको करोडौं डलर अहिलेसम्म खर्च गरेको छैन भने करोडौं डलर अझै दाताहरु र रकम संकलकहरुकै खातामा रहेको छ । भूकम्पपीडितका नाममा उठाइएको रकमबारे भ्रष्टाचारको आशंकामा प्रश्नहरु उठाइएका छन् । भूकम्पपीडितका नाममा उठाइएको करोडौं डलरको कुनै हिसाबकिताब नै छैन । नक्कली सहयोग संकलक र भ्रष्टाचारका कारण मोटो रकम गायब पारिसकिएको छ ।

अमेरिकामा रहेका नेपाली संघसंस्थाहरुले भूकम्पपीडितका झण्डै १ करोड डलर संकलन गरेका थिए । त्यो रकमका बारेमा सबै विवरणहरु सार्वजनिक नगरिएपछि प्रश्नहरु उठाइएका छन् । अमेरिकामा रहेका नेपालीहरुले उनीहरुलाई आफ्ना अडिट रिपोर्टहरु सार्वजनिक गर्न आग्रह गरिरहेका छन् । भूकम्पपीडितका नाममा उठाइएका रकममा पारदर्शिता र छानविनको माग गर्दै लोकप्रिय वेवसाइट चेन्च ओर्गमा हस्ताक्षर अभियान नै चलाइएको छ । विवादको घेरामा सबैभन्दा धेरै नेपाली काँग्रेस सम्बद्ध नेपाली जनसम्पर्क समिति अमेरिका परेका छ । भूकम्पपीडितका नाममा उठाइएको रकम एकाएक जनसम्पर्कसमितिको बैंकखाताबाट गायब भएपछि जनसम्पर्क समितिमाथि भ्रष्टाचारको आशंका गरिएको हो ।

कति संकलन भएको थियो भूकम्पपीडितका नाममा ?

नेपाली काँग्रेस सम्बद्ध अमेरिकामा रहेको नेपाली जनसम्पर्क समितिले नेपालको विनाशकारी भूकम्पलगत्तै अमेरिकामा राहत रकम संकलन अभियान नै संचालन गर्यो । नेपालमा विपद परेको घडीमा अमेरिकामा रहेका नेपालीहरुले पनि मन खोलेर सहयोग गरे । कतै बैंक एकाउण्टमार्फत त कतै नगद गरी रकम संकलन गरियो । जनसम्पर्क समितिका विभिन्न राज्यमा रहेका च्याप्टरहरु पनि रकम संकलन अभियानमा जोडतोडका साथ लागे ।

सबै मिलेपछि रकम संकलन हुन कति बेर पो लाग्छ र ? जनसम्पर्क समिति अमेरिकाले पनि आफै र विभिन्न च्याप्टरहरुमार्फत नगद र बैंकमा गरी ७३ हजार अमेरिकी डलर संकलन गर्न सफल भयो । यो रकम नेपालका भूकम्पपीडितका लागि तत्कालिन र दीर्घकालिन राहत उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धताका साथ संकलन गरिएको थियो ।

कहाँ खर्च भयो साढे ३१ हजार ?

सोही प्रतिबद्धता अनुशार नेपाली जनसम्पर्क समिति अमेरिकामा सभापति आनन्द बिष्ट भूकम्प लगत्तै सन् २०१५ को मे महिनामा नेपाल गए । उनले भूकम्पपीडितका लागि लगेको रकममध्ये १८ हजार अमेरिकी डलर माउपार्टी नेपाली काँग्रेसले भूकम्पपीडितका लागि खोलेको कोषमा जम्मा गरिदिए । विभिन्न देशमा रहेका भातृसंगठनहरुबाट संकलित रकम माउपार्टी नेपाली काँग्रेसको मूल कोषमार्फत राहतमा खर्च गर्ने योजना अनुशार उनले १८ हजार अमेरिकी डलर पार्टीको खातामा जम्मा गरिदिएका थिए । बाँकी रहेको ९ हजार अमेरिकी डलर उनले धादिंग, गोरखा, काठमाडौं र काभ्रेमा जस्तापास्ता, टेन्ट र खाद्यसामाग्री वितरणमा खर्च गरे । त्यही रकममध्येबाट ४० हजार काठमाडौंको जिल्लाका एकजना भूकम्पपीडित बालकको घर निर्माणका लागि प्रदान गरिएको थियो ।

यसरी सभापति बिष्टले भूकम्पपीडितका लागि संकलित रकममध्ये २७ हजार अमेरिकी डलर भूकम्पपीडितकै लागि खर्च गरेको देखिन्छ । यसबारेमा खसोखास साप्ताहिकले खर्चका सम्पूर्ण बिल र भौचरहरु प्राप्त गरेको छ । प्राप्त बिल र भौचरहरुलाई आधारमान्ने हो भने खर्च गरिएको २७ हजार अमेरिकी डलरमा शंका गर्नुपर्ने कुनै ठाउँ देखिन्न । यसको विवरण सभापति आनन्द बिष्ट सहितको टोलीले उतिबेलै पत्रकार सम्मेलन गरेर नै सार्वजनिक गरेको थियो । त्यो बाहेक गत जनवरीमा दोलखाका भूकम्पपीडितहरु शितलहरबाट पीडित भएपछि ४५ सय अमेरिकी डलरका कम्बलहरु राहत स्वरुप प्रदान गरिएको थियो । त्यतिबेलै १६ लाख रुपैया सदस्यताबापत जम्मा भएको रकम पनि नेपाली काँग्रेसको खातामा जम्मा गरिएको थियो । त्यो रकम सदस्यताबापत जम्मा भएको र भूकम्पपीडितका लागि संकलित रकमसँग त्यसको सरोकार नभएको सभापति बिष्टले बताएका छन् ।

अनि सुरु भयो बबण्डर

भूकम्पपीडितका लागि संकलित ७३ हजार अमेरिकी डलरमध्ये साढे ३१ हजार खर्च भइसकेपछि अब खातामा बच्नुपर्ने थियो, ४१ हजार ५ सय डलर । तर भूकम्पको ठ्याक्कै एकबर्षपछि सन् २०१६ को अप्रिलमा जनसम्पर्क समितिको खाता चेक गर्दा भूकम्पपीडितका लागि संकलित रकम एकपेनी पनि देखिएन । बरु उल्टै भूकम्पपीडितका लागि संकलित ४१ हजार ५ सय सहित जनसम्पर्कसमितिको अरु ३५ सय डलर पनि गायब भयो । अर्थात् खाताबाट अचानक ४५ हजार डलर गायब भएको देखियो । अचानक खाताबाट ४५ हजार डलर गायब भएपछि सुरु भयो बबण्डर ।

नेपाली जनसम्पर्क समितिको बार्षिक ट्याक्स फाइल गर्ने समय भएपनि कोषाध्यक्षले ट्याक्स फाइल गर्नमा रुची देखाएका थिएनन् । त्यसपछि अध्यक्ष आफै सीपीएकोमा पुगेर ट्याक्स फाइलका लागि अनुरोध गर्दा सीपीएले बैंक स्टेटमेन्ट ल्याउन आग्रह गरे । बैंक स्टेटमेन्टका लागि बैंकमा पुग्दा खाताबाट ४५ हजार अमेरिकी डलर गायब भएको देखियो । महासचिव मुनिन्द्र नेम्बाङ र कोषाध्यक्ष विजय थुलुङको मिलोमतोमा ४५ हजार डलर गायब पारिएको सभापति आनन्द बिष्टको दावी छ ।

कहिले कहिले कति निकालियो रकम?

खाताबाट रकम हराएपछि कुन कुन मितिमा कति कति रकम निकालियो भन्नेबारे खोजिनीति सुरु भयो । खोजी गर्दै जाँदा सन् २०१६ को जनवरी २६ मा १०२४ नम्बरको चेक प्रयोग गरेर २५ सय अमेरिकी डलर नगद निकालेको देखियो, जसमा महासचिव मुनिन्द्र नेम्बाङ र कोषाध्यक्ष विजय थुलुङले हस्ताक्षर गरेका छन् । त्यस्तै सन् २०१५ को अक्टोबर ३० मा मुनिन्द्र नेम्बाङ र कोषाध्यक्ष विजय थुलुङकै हस्ताक्षरमा ४ हजार अमेरिकी डलर नगद निकालिएको छ । त्यस्तै २८ सेप्टेम्बर २०१५ मा महासचिव मुनिन्द्र नेम्बाङ र कोषाध्यक्ष विजय थुलुङकै हस्ताक्षरमा ७ हजार अमेरिकी डलर विजय थुलुङको नाममा निकालिएको छ । सन् २०१५ कै नोभेम्बर २५ मा मुनिन्द्र नेम्बाङ र विजय थुलुङकै हस्ताक्षरमा ५५ सय अमेरिकी डलर विजय थुलुङको नाममा निकालिएको छ । त्यस्तै सन् २०१५ को डिसेम्बर २१ मा मुनिन्द्र नेम्बाङ र विजय थुलुङकै हस्ताक्षरमा विजय थुलुङको नाममा ३ हजार अमेरिकी डलर निकालिएको छ ।

सभापति आनन्द बिष्ट नेपालमा भूकम्पपीडितका लागि राहत वितरणका लागि नेपालमा गएको बखत दुईवटा चेकमा हस्ताक्षर गरेर कोषाध्यक्षलाई छाडेका थिए । बीचमा भूकम्पपीडितका लागि रकम आवश्यक परेमा सजिलो हुने भन्दै आफूले हस्ताक्षर गरेर दुईवटा खाली चेक छाडेको बिष्टको दावी छ । ती दुईवटा चेकमध्ये १००६ नम्बरको चेकबाट विजय थुलुङको नाममा ६ हजार अमेरिकी डलर निकालिएको छ भने सन् २०१५ को मे १२ मा नै । त्यस्तै अर्को चेकबाट सन् २०१५ को मे ६ मा ५ हजार डलर निकालिएको छ । यो चेक आनन्द बिष्ट (गोरख बिष्ट) का नाममा काटिएको भएपनि गोरख बिष्टका नाममा नभई सिटी बैंकको अर्कै खातामा डिपोजिट भएको बैंक अफ अमेरिकाले जनाएको छ । यो चेकपनि विजय थुलुङकै खातामा जम्मा गरिएको आशंका बिष्टको छ । त्यतीमात्र नभई एउटा चेकमा आनन्दबिष्टको किर्ते हस्ताक्षर समेत गरिएको छ । सन् २०१५ को जुलाई ७ मा आनन्द बिष्टको किर्ते हस्ताक्षरबाट विजय थुलुङको नाममा ४५ सय अमेरिकी डलर निकालिएको छ । जम्माजम्मी ४५ हजार डलर निकालिएको जनाइएको छ ।

निकालिएको ४५ हजारमध्ये २२ हजार महासचिव मुनिन्द्र नेम्बाङले गत जुलाई ७ मा जनसम्पर्क समितिको खातामा फिर्ता राखिदिएका छन् । त्यस्तै १० हजार ५ सय विजय थुलुङले जनसम्पर्क समितिको खातामा फिर्ता राखिदिएका छन् । थुलुङले आफूले निकालेकोमध्ये ७ हजार ५ सय आफैले जुलाईको पहिलो साता भूकम्पबाट भत्केको विद्यालय निर्माणका लागि नेपालमा पठाइसकेका छन् । काठमाडौंको कागलफेदीमा भूकम्पले ध्वस्त पारेको निमावि निर्माणका लागि ७ हजार ५ सय डलर दिने जनसम्पर्कसमितिले प्रतिवद्धता जनाएको थियो ।

किन पठाइएन रकम ?

भूकम्पपीडितका नाममा सकलन गरिएको सम्पूर्ण रकम किन तत्काल पठाइएन? यसबारेमा प्रश्न गर्दा सभापति बिष्टले संस्था गैर नाफामुलक फाइभ वो वान सी थ्रीमा दर्ताको प्रकृयामा रहेकाले र गैर नाफामुलक रुपमा दर्ता भइसकेपछि सरकारले कर मिनाहा गर्ने भएकाले बाँकी रकम पठाउन ढिलाई भएको बताएका छन् । कर मिनाहा नहुँदै रकम पठाइएमा भूकम्पपीडितका लागि संकलित रकमको ठूलो हिस्सा करका रुपमा बुझाउनुपर्ने भएकाले रकम पठाउनमा ढिलाई भएको उनको भनाई छ । संस्थाको गैर नाफामुलक प्रमाणपत्र प्राप्त हुनासाथ एक पेनी पनि नराखेर सबै रकम भूकम्पपीडितका लागि प्रदान गरिने बिष्टले बताएका छन् ।

भूकम्पपीडितका लागि संकलित रकम अनाधिकृत रुपमा बैंकबाट निकालेको घटनाले संगठनको गरिमामा धक्का पुगेको बिष्टको भनाई छ । आफूले भूकम्पपीडितका लागि संकलित रकममध्ये एक पैसा पनि हिनामिना गरेको कसैले पुष्टी गर्न सकेमा आफू कारवाही भोग्न तयार रहेको भन्दै बिष्टले दोषीमाथि कारवाही हुनुपर्ने बताएका छन् । आगामी केन्द्रीय समितिको बैठकले कारवाहीको प्रकृया अगाडि बढाउने जनाइएको छ ।

सर्वसाधारण र मिडियाको खबरदारीले जोगियो पैसा

जनसम्पर्क समितिले भूकम्पपीडितका नाममा उठाएको रकम हिनामिना गरेकोबारे मिडिया र सर्वसाधारणले प्रश्न उठाएपछि बैंकबाट निकालिएको रकम बैंकमा नै फिर्ता भएको छ । तर अमेरिकामा रहेका नेपाली संस्थाहरुलेमात्र होइन, राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय अन्य समुहले उठाएका रकमपनि पारदर्शी बनाउन जरुरी छ । किनभने राहतकार्यमा भ्रष्टाचार भएको र हुनसक्ने उच्च जोखिम छ ।

नेपालमा भ्रष्टाचार अत्यन्तै गम्भिर समस्याका रुपमा रहेका छ । त्यसैले भूकम्पपीडितका लागि प्राप्त राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगमा पारदर्शीता हुन जरुरी छ । यसैबीच विश्व बैंकले भूकम्पपीडितको आवास निर्माणका लागि नेपाल सरकारले प्रदान गर्ने राहतको योजनामाथि नै गम्भिर चासो व्यक्त गरेको छ । भूकम्पपीडितको आवासका लागि ५ सय मिलियन भन्दा धेरैको सहयोगको काम गरिरहेको विश्व बैंकले नेपाल सरकारलाई पत्र लेख्दै दाताहरुबीचको सहमति अनुशार काम गर्न र सहमतिहरु उल्लंघन नगर्न सचेत गराएको छ । त्यस्तै नेपालमै रहेका नेपालीहरुले पनि भूकम्पपीडितका लागि भनिएको राहतको दुरुपयोगका सन्दर्भमा प्रश्नहरु उठाइरहेका छन् । सरकारले भूकम्पको राहत निकालेर आफ्नो दलसम्बद्ध एनजीओहरुलाई प्रदान गरेको आरोपहरु लगाइएका छन् ।

यो मामलामा नेपालले हैटीको भूकम्पबाट पाठसिक्न जरुरी छ । हैटीको भूकम्पपछि ९ बिलियन डलर विदशी सहयोग प्रदान गरिएको थियो, जसमध्ये ३ बिलियन व्यक्तिगत तवरबाट र ६ बिलियन संस्था र सरकारी तवरबाट थियो । संस्था र सरकारी तवरबाट दिइएको १० प्रतिशत रकममात्र हैटीको सरकारसमक्ष पुगेको थियो भने स्थानीय संस्थाहरुलाई १ प्रतिशतभन्दा कम रकम दिइएको थियो । भ्रष्टाचारका कारण अन्तर्राष्ट्रिय दाताहरुले हैटीका संस्थाहरुमार्फत रकम प्रदान गर्न चाहेनन् । अझै पनि पाठ नसिक्ने हो भने नेपालले पनि हैटीकै जस्तो अवस्था भोग्नुपर्नेछ ।

Check 2 Check 3 Check 4 Check 5 Check 6 Check 7 Check 8

महासचिव मुनिन्द्र नेम्बाङ र कोषाध्यक्ष विजय थुलुङले बैंकबाट रकम निकालेका चेकहरु ।


Munindra Receipt

महासचिव मुनिन्द्र नेम्बाङले बैंकमा नै फिर्ता राखिदिएको रकमको रिसिप्ट ।


Nepal Expences 1 Nepal Expences 2 Nepal expences 3 Nepal Expences

भूकम्पपछि नेपालमा खर्च गरिएको ४३ लाख रुपैयाको विवरण र उक्त खर्चका  भौचर ।


 

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com