मध्यपूर्वमा तेस्रो अमेरिकी विमानवाहक युद्धपोत तैनाथ, इरान युद्धबारे ट्रम्पका विकल्प खुला
इरानसँगको आठ महिना लामो युद्ध 'सैन्य रूपमा करिब समाप्त भइसकेको' अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दाबी र थप आक्रमणको चेतावनीबीच 'युएसएस थिओडोर रुजभेल्ट' विमानवाहक युद्धपोत हजारौँ सैनिकसहित मध्यपूर्व आइपुगेको छ।
Photo: William Rudolph/ Unsplash
इरानसँगको युद्धमा आगामी कदमका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्ना विकल्पहरू खुला राखिरहँदा मध्यपूर्वमा तेस्रो अमेरिकी विमानवाहक युद्धपोत आइपुगेको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले सोमबार सामाजिक सञ्जालमार्फत एक पोस्ट गर्दै शक्ति प्रदर्शनस्वरूप उक्त युद्धपोत त्यस क्षेत्रमा पुगेको जानकारी दिएको हो।
आठ महिनाभन्दा लामो समयदेखि जारी युद्ध ‘सैन्य रूपमा करिब समाप्त भइसकेको’ दाबी र इरानमाथि थप ठूला आक्रमण गर्ने धम्कीबीच ट्रम्पको बोली फेरिइरहँदा ‘युएसएस थिओडोर रुजभेल्ट’ हजारौँ अतिरिक्त सैनिकसहित मध्यपूर्व पुगेको हो।
गत सेप्टेम्बरमा सान डिएगोबाट आफ्नो स्ट्राइक फोर्ससहित प्रस्थान गरेको रुजभेल्ट अब इरानी पानीजहाजहरूमाथि नौसैनिक नाकाबन्दी कायम राख्न त्यस क्षेत्रमा पहिलेदेखि नै रहेका ‘युएसएस जर्ज एचडब्लु बुस’, ‘युएसएस जर्ज वासिङ्टन’ तथा अन्य साना युद्धपोतहरूसँग सामेल भएको छ।
जर्ज एचडब्लु बुस गत अप्रिलमा र जर्ज वासिङ्टन अगस्टमा त्यस क्षेत्रमा पुगेका थिए। यसअघि सन् २००३ पछि पहिलो पटक गत अप्रिलमा अमेरिकी नौसेनाका तीनवटा क्यारियर स्ट्राइक ग्रुप मध्यपूर्वमा एकैसाथ तैनाथ गरिएका थिए। नौसेनाका अनुसार अरब सागरमा रहेका तीन विमानवाहक युद्धपोतका अतिरिक्त हाल १३ वटा डिस्ट्रोयर, दुईवटा क्रुजर र एउटा लिटोरल कम्ब्याट सिप रहेका छन् भने लाल सागरमा थप दुईवटा डिस्ट्रोयर तैनाथ छन्।
रुजभेल्टसँगै करिब २,००० मरीन सैनिक र उभयचर अवतरण जहाजहरू ‘युएसएस जोन पी मुर्था’ र ‘युएसएस एन्कोरेज’ सम्मिलित ‘युएसएस माकिन आइल्यान्ड एम्फिबियस रेडीनेस ग्रुप’ पनि पठाइएको थियो, यद्यपि ती जहाजहरू अझै त्यस क्षेत्रमा पुगिसकेका छैनन्।
अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीले ठूलो हार बेहोरेको करिब दुई सातापछि तेस्रो विमानवाहक युद्धपोत मध्यपूर्व पुगेको हो। इरान युद्धको अलोकप्रियता र त्यसले पारेको आर्थिक असरका कारण मतदाताहरूले रिपब्लिकन पार्टीलाई अस्वीकार गरेको विश्लेषण गरिएको छ। चुनावी नतिजापछि उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले समेत सामाजिक सञ्जालमा ‘हामीले हार्नुको मुख्य कारण यही युद्ध हो’ लेख्दै यस विषयमा ट्रम्पसँग सार्वजनिक रूपमै असहमति जनाएका थिए।
ट्रम्पले भने युद्धको निर्णय सही भएको अडान दोहोर्याउँदै महिनौँदेखि गतिरोधमा रहेको द्वन्द्व पुनः सुरु हुन सक्ने सम्भावनालाई नकारेका छैनन्। गत साता उनले अमेरिकी सेना ‘पूर्ण रूपमा तयारी अवस्थामा’ रहेको चेतावनी दिँदै इरानको आणविक कार्यक्रमसँग जोडिएको ‘पिकएक्स माउन्टेन’ नामक संरचनाका गतिविधिमा अमेरिकाले निगरानी राखिरहेको बताएका थिए। बिहीबार कन्जर्भेटिभ प्रसारक ह्यु हेविटसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भनेका थिए, “यदि केही कुरा मिलेन भने म कदम चाल्न हिचकिचाउने छैन।”
तर, गत साता नै कतारका प्रधानमन्त्रीसँगको भेटपछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले युद्ध ‘सैन्य रूपमा करिब समाप्त भइसकेको’ घोषणा गर्दै इरानमाथि नयाँ ठूला आक्रमणको आदेश दिनुपर्ने सम्भावना अत्यन्तै न्यून रहेको बताएका थिए। साथै, उनले अब तेहरानसँग कुनै सम्झौताको आवश्यकता नरहेको बताउँदै यसअघिको युद्धविराम वार्ताका मुख्य मध्यस्थकर्ता रहेका भान्सलाई डेमोक्रेटिक पार्टीको नियन्त्रणमा रहेका सहर र राज्यहरूमा भइरहेको ठगीविरुद्धको आन्तरिक अभियानमा ध्यान केन्द्रित गर्न निर्देशन दिएका छन्।
युद्ध अन्त्य गर्ने कुनै पनि सम्झौतामा इरानको आणविक कार्यक्रमको विषय समावेश हुनैपर्ने ट्रम्पको अडानका कारण वार्ता अवरुद्ध भएको छ। इरानले भने विश्व बजारमा आफ्नो तेल निर्यात रोक्ने गरी लगाइएको नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने लगायतका मुख्य सर्तहरूमा अमेरिका पहिले सहमत हुनुपर्ने माग राखेको छ।
यसैबीच, युद्धअघि विश्वको एक-पाँचौँ हिस्सा तेल ओसारपसार हुने महत्त्वपूर्ण जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ अझै पनि तनावको केन्द्रबिन्दु बनेको छ। व्यावसायिक पानीजहाजहरूमाथि आक्रमण र जोखिम कायमै छ भने अमेरिकाले उक्त जलमार्ग नजिकका इरानी निशानामा सीमित आक्रमण गर्दै विवादित जलक्षेत्रबाट जहाजहरूलाई सुरक्षित मार्गनिर्देशन गर्न सघाइरहेको छ।
इरानी सरकारी टेलिभिजनले सोमबार इरानको रिभोलुसनरी गार्डको नौसैनिक शाखा र सेनालाई उद्धृत गर्दै अमेरिकाले समर्थन गरेको जलमार्गमा समुद्री बारुदी सुरुङका कारण खतरा रहेको भन्दै पानीजहाज कम्पनीहरूलाई चेतावनी दिएको छ। रिभोलुसनरी गार्डको नौसेनाका अनुसार आइतबारयता समुद्री सुरुङका कारण छवटा तेल ट्याङ्करमा क्षति पुगेको छ, जसले गर्दा जलमार्गको तटीय क्षेत्र प्रदूषित भएको छ।
यसैगरी, बेलायती सामुद्रिक व्यापार सङ्गठनका अनुसार उक्त जलमार्ग पार गर्न खोजेको एक ट्याङ्करमा क्षेप्यास्त्र प्रहार हुँदा इन्जिन कक्षमा आगलागी भएको छ, यद्यपि मानवीय क्षति भने भएको छैन। मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैन्य कारबाहीको निरीक्षण गर्ने सेन्ट्रल कमान्डले नाकाबन्दीअन्तर्गत गत जुनयता १५० वटा व्यापारिक जहाजको मार्ग परिवर्तन गरिएको र पाँचवटालाई निष्क्रिय पारिएको जनाएको छ। सामुद्रिक निगरानी तथा विश्लेषण संस्था ‘लोयड्स लिस्ट’ को स्वतन्त्र मूल्याङ्कनअनुसार स्ट्रेट अफ हर्मुजबाट हुने जहाजको आवागमन युद्धअघिको तुलनामा एक-तिहाइभन्दा पनि कममा झरेको छ।





