अमेरिकी डलर चार वर्षयताकै कमजोर: प्रमुख मुद्राको हैसियत गुम्ने खतरा
प्रकाशित मिति : माघ १५, २०८२ बिहीबार
अमेरिकी डलर चार वर्षयताकै कमजोर बनेको छ। प्रमुख मुद्राहरूसँग तुलना गर्दा डलर चार वर्षयताकै न्यून स्तरमा झरेको देखिएको हो। पछिल्लो एक साताको अवधिमा डलर करिब ३ प्रतिशतले घट्दै युरो र बेलायती पाउन्डभन्दा पनि न्यून स्तरमा पुगेको छ।
सन् २०२५ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गरेका भन्सार (ट्यारिफ) सम्बन्धी घोषणाले डलरलाई कमजोर बनाएको देखिएको छ। मुद्रा व्यापारीहरूले सन् २०२६ मा अपेक्षाकृत सुधार हुने अपेक्षा गरे तापनि पछिल्ला हप्ताहरूले त्यो सम्भावना देखाएका छैनन्।
यद्यपि, हाल डलरको गिरावट केही सुस्त भएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यो गिरावटको सुस्तता अस्थायी मात्र हुन सक्छ। उनीहरूले यस वर्ष डलर अझै कमजोर हुने अनुमान गरेका छन्। डलर कमजोर हुँदा अमेरिकीहरूको क्रयशक्ति घट्छ, जसको प्रत्यक्ष असर विदेश यात्रा गर्ने अमेरिकीहरूले भोग्नुपर्ने हुन्छ। यदि यो क्रम जारी रह्यो भने आयात महँगो भई अमेरिकाभित्र मुद्रास्फीति बढ्ने जोखिम रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
दशकौँदेखि अमेरिकी ऋण लागत कम राख्न सहयोग गर्दै आएको डलरको ‘विश्वको प्रमुख मुद्रा’ को हैसियत खतरामा पर्न थालेको त होइन भन्ने प्रश्नसमेत उब्जिएको छ। डलर पछिल्लो एक दशकभन्दा बढी समयदेखि बलियो अवस्थामा थियो। महामारीपछिको अमेरिकी आर्थिक वृद्धि र उच्च ब्याजदरका कारण लगानीकर्ताहरू सन् २०२० देखि २०२२ सम्म डलरतर्फ आकर्षित भएका थिए।
तर, गत वर्ष डलर सूचकांक करिब १० प्रतिशतले घटेको थियो। यो सन् २०१७ यताकै खराब प्रदर्शन हो। यो गिरावटको ठूलो हिस्सा ट्रम्पको ‘लिबरेसन डे’ ट्यारिफ घोषणापछि देखिएको थियो। जनवरीमा अमेरिका र युरोपबीच ग्रिनल्यान्डलाई लिएर बढेको तनावका कारण डलर थप कमजोर भएको छ।
यसैबीच, अमेरिका र जापान मिलेर येनलाई बलियो बनाउन डलर बिक्री गर्न सक्ने अड्कलबाजीले पनि डलरमाथि दबाब बढायो। जापानी बन्ड बजारमा भएको ठूलो बिक्रीले पनि मुद्रा बजारलाई प्रभावित गर्यो। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसन्टले अमेरिकाले जापानको पक्षमा हस्तक्षेप नगरेको स्पष्ट पारेपछि यस हप्ता डलर केही स्थिर भएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार डलरको गिरावट ट्रम्प प्रशासनका नीतिप्रति बजारले देखाएको चिन्ताको सङ्केत हो। ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युसनका वरिष्ठ फेलो तथा पूर्व गोल्डम्यान स्याक्स मुद्रा रणनीतिकार रोबिन ब्रुक्सका अनुसार बजारले ट्रम्प प्रशासनको अव्यवस्थित नीतिको प्रतिक्रिया जनाइरहेको छ। ट्यारिफ र ग्रिनल्यान्डसम्बन्धी विवाद जस्ता नीतिगत उतारचढावले अमेरिकालाई नै बढी क्षति पुर्याइरहेको सन्देश बजारले दिइरहेको उनले बताए।
डलरबाट बाहिरिएको लगानीले सुनको मूल्यलाई तीव्र रूपमा बढाएको छ। लगानीकर्ताहरू सुरक्षित सम्पत्तितर्फ आकर्षित हुँदा पछिल्लो एक वर्षमा सुनको मूल्य झन्डै दोब्बर भएको छ। यसै महिना युरो र पाउन्ड डलरको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा बलियो भएका छन्। अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सले अनुगमन गरेका १९ उदीयमान बजार मुद्रामध्ये ११ वटा १ प्रतिशतभन्दा बढीले बलियो भएका छन्। केही युरोपेली पेन्सन कोषहरूले पनि अमेरिकी ट्रेजरी बन्डमा लगानी घटाएका छन्।
आईएनजीले यस वर्ष डलर अझै ४ देखि ५ प्रतिशतसम्म कमजोर हुने अनुमान गरेको छ। हालका लागि डलरको गिरावट अमेरिकी उपभोक्ताका लागि ठूलो समस्या नभए तापनि आगामी अवस्था अमेरिकी आर्थिक प्रदर्शन र केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर घटाउने निर्णयमा निर्भर रहनेछ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले ब्याजदर चाँडो घटाउन कडा दबाब दिँदै आएका छन् र उनले निकट भविष्यमा आफू अनुकूल केन्द्रीय बैंक प्रमुख नियुक्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यदि ब्याजदर घट्यो भने उच्च प्रतिफलको खोजीमा लगानीकर्ता अन्य देशतर्फ जाने हुनाले डलर अझ कमजोर हुन सक्छ।