सफल महिलाको असफल जीवन कहानी

प्रकाशित मिति : आश्विन २७, २०७३ बिहीबार

निर्मला ठकुराठी /   
एकजना ९० वर्षीया बृद्धाको अवस्थाले उनलाई बृद्धाआश्रम खोल्ने प्रेरणा दियो । अहिले उनी  ७० जना बृद्धबृद्धा हिंसापीडित महिला र बालबालिकाकी पनि आमा बनेकी छन् । उनी आफैँ हिंसा पीडित हुन् । त्यसैले आफूले भोगेको दुःख अरु महिलाले नपाउन भनेर दिनरात बृद्धबृद्धाको सेवामा समर्पित छन्, सुदूरपश्चिम कञ्चनपुरकी शारदा चन्द ।

home

‘एकदिन सुनें घाँस घारीमा महिला झुण्डिएर मरेकी छन् रे । म त्यहाँ पुगेँ, मैले त्यहा“ ती महिलालाई त भेटीनँ, तर एकजना निकै बृद्धावस्था की आमालाई खोलाको किनारमा देखें’ शारदाले भनिन् ।

कपाल सेतै भएकी ती आमालाई सोध्दै जाँदा उनी जमीनदारको घरमा बाख्रा गोरु चराउने काम गर्ने रहेछिन् । ९० वर्षीया ती आमा थिइन् पार्वती जोशी । कुराको सुरु मै ती आमाले आमाले आफूले चार दिनदेखि खान नपाएको बताइन् । ती आमाले भनिन् ‘खाना दिदैँनन् गोठमा सुत्छु ।’  ती बृद्धाको अवस्थाले शारदाले आफूले दुःख पाएका दिन सम्झिन् । शारदा भन्छिन् ‘खल्तीमा १० रुपैयाँ थियो त्यो बेला १० रुपैयाँको ८ वटा गोली मिठाइ पाइन्थ्यो ।  १० रुपैयाँको त्यही किनेर दिएँ र चार दिनपछि लिन आउने बाचा गरेर फर्कें ।’ त्यसपछिका चार दिन शारदा ढुक्कले निदाइनन् ।  छटपटी भयो, बोली हालें कसरी ल्याउने, कता राख्ने ।  अनि घरमा कुरा गरिन् ।  परिवार सकारात्मक थिएनन् । उनी प्रशासनमा गइन् । बुझिन् त्यसक्षेत्रमा ७ सय ७२ संघ संस्था दर्ता रैछन् ।  तर, बृद्धाश्रम छैन ।  त्यहीँ छलफल गरिन् ‘बृद्धाश्रम चलाउनु  सहज भए त आजसम्म एउटा त हुन्थ्यो नी’ सवैको जवाफ यस्तो थियो ।

कतैबाट आडभरोसा नपाएपछि साथीहरूसँग सल्लाह गरें, जो अहिले कार्य समितिमा छन्, उनीहरूले दिएको भरोसा मलाई  पनि आँट आयो र ती आमालाई ल्याएर केही दिन घरमै राखें’ चन्दले भनिन् । त्यसपछि उनीहरूले ‘आमा बिशेष कार्यक्रम’ गरे । नाचगान गरेर ९२ हजार रुपैयाँ उठाए । अनि सुरु भयो शारदा चन्दको बृद्धाश्रम खोल्ने तयारी ।  चन्द भन्छिन् बृद्धाश्रम खोल्ने प्रेरणा ती आमा बाटै मिल्यो ।

eee

‘समाजसेवामा लागेपछि अहिले सबैकी प्यारी भएकी छु, कुनैबेला जसले मलाई घरबाट निकाले, अहिले उनीहरू आफ्ना भएका छन् । जेठाजु जेठानीकी पनि म आफ्नो भएकी छु’ चन्द गम्भीर हुँदै भन्छिन् ।

यहाँसम्म आइपुग्न उनले कम्ति दुःख भोगेकी छैनन् ।  सुन्दा समेत कहाली लाग्छ, उनले कसरी भोगी होलीन् !  आफ्ना सफलताका कुरा गरिरहँदा उनले आफूले भोगेको दुखद कहानी सुरु गरिन्, ‘डोटीमा जन्मेपनि २ वर्षको उमेरमा बुवासँग कञ्चनपुर आएँ । बुवा महाकाली अञ्चल अस्पतालमा मुखिया हुनुहुन्थ्यो । हामी कञ्चनपुरकै जानकी टोलमा घर बनाएर बस्यौं ।’

एस.एल.सी दिएपछि १५ वर्षकै उमेरमा शारदाको विवाह भयो । तर विवाह भएको उनले पत्तै पाइनन् । शारदालाई मन पराउने एक युवकले आफ्नो बिहेको लुगा छानी दिन भनेर साथी मार्फत उनलाई बोलाए ।  उनी लुगा छानी दिन  साथीसँगै  भारतीय सीमाको बजार गौरीफन्टा गइन् । ती युवकले उनलाई झुक्याएर  पञ्जाब हुँदै हरियाणा लगे । उनी भन्छिन् ‘यो नै मेरो बिहे थियो, मलाई थाहा नै नभइ मेरो बिहे भएको हो ।  अहिले  मैले यसलाई प्रेम विवाहको नाम दिएकी छु ।’

विवाह गरेर १० दिनपछि उनीहरू घर आए, तर घर नपुग्दै परिवारले श्रीमानलाई समातेर लगे । ‘श्रीमान चन्द ठकुरीको छोरा हो, उनी बोहोरा क्षेत्रीकी छोरी । उनको श्रीमानको परिवारले यो विवाहलाई स्वीकारेन ।

Elderly

उनीपनि श्रीमान कै पछिपछि लागेर गइन् । श्रीमानलाई घरको माथिल्लो तलामा राखे । तर उनी मध्येरातसम्म  आँगनमा रुँदै बसिन्  । रुँदारुदै  छिमेकीले उनलाई त्यो रात वास दिए । उनी भन्छिन् ‘यहीँबाट  ममाथि हिंसा सुरु गरिएको हो । त्यसकै तेस्रो दिन हामीलाई अलग गर्न श्रीमानलाई पढ्न उहाँको परिवारले  धानगहुँ बेचेर काठमाडौं पठाए ।’

उनी घरमा एक्ली भइन् । १५ वर्षकी उनलाई बिहे भनेको के हो भन्ने समेत थाहा थिएन । माइतीमा सुखसयल जीवन विताएकी उनलाई एक्कासी अनौठो वातावरणको सामना गर्न पर्‍यो । उनी घरभित्र बस्नै पाइनन् । खानलाउन पाइनन् । सासुससुरा जेठाजु जेठानीले सँधैजसो कुटपीट गर्थे । बुवाआमाको स्वीकृतीविना विवाह गरेका कारण माइतीले पनि उनलाई स्वीकारेका थिएनन् ।  श्रीमान आफूसँग थिएनन् ।
हसियाँ नछोएकी उनले दिनभरी जङ्गलबाट घाँसदाउरा ल्याउनुपथ्र्यो । खान भने आधा पेट  अनि गोठको सुताइ  ।

केही समयपछि त्यही गोठको बसाइ पनि पाइनन् । सासु ससुरा जेठाजु जेठानी मिलेर चिर्पटले कुटेर घर निकाले । कतै जाने ठाउँ थिएन,  घर नजिकैको खोलाको किनारमा रुखको फेदलाई घर बनाइन । उनी एकपटक २८ दिनदेखि भोकै थिइन्  ।

ती दिन सम्झिँदा अहिले पनि उनका आँखा रसाउँछन् ‘आखा समेत नदेख्ने भैसकेकी थिएँ ।  मामा माइजुको घरमा लड्दैलड्दै पुगेँ ।  उहाँहरूले खान दिनुभयो ।  माइजुले ३ जनाका लागि पकाएको खाना मैले एक्लैले खाएँ । यो देखेर मामामाइजु रुनुभयो । मपनि रोएँ ।’

‘घर बस्न दिन्छन कि भनेर फेरी घर गएँ, जेठाजु जेठानीले दाउराले हिर्काएर लखेटे । त्यही बुढो रुख र त्यही खोला फेरी मेरो घर आँगन बन्यो । कहिले गोठमा पनि बस्थेँ । जामुनका फल र अम्बा खाएर बाँचे  । गाउँलेले पनि खानेकुरा दिन्थे ।’

बृद्धाश्रममा मृत्यु भएका बृद्धको शव दाहसंस्कारका लागि लैजादै

बृद्धाश्रममा मृत्यु भएका बृद्धको शव दाहसंस्कारका लागि लैजादै

एकदिन नसोचेको कुरा भयो, उनले भनिन् ‘सासु र जेठानीले मलाई घर लगे । अव त बस्न दिन्छ कि आशा पलायो, तर कोठामा चुकुल लगाएर सवैजनाले नराम्रोसँग कुटे । रुखमुनि नवस्न चेतावनी दिए । तर म त्यहा बस्न छोडिनँ ।’ यति गर्दापनि  रुखमुनि बस्न नछोडेपछि सासु, जेठानी र मामा ससुराकी छोरीले गल्ती भयो भनेर माफी माग्दै फेरी फकाएर उनलाई घर ल्याए । तर, मार्ने योजना रहेछ  । शारदा भन्छिन् ‘ तीन जनाले मलाइ कसैले हात समाते, कसैले मुख समातेर विष खुवाए । मरी भनेर खोलामा फालिदिएछन् । म बग्दै दलित बस्तीमा पुगेछु ।’

गाइलाई पानी खुवाउन आएका एकजना दाइले उनलाई देखेर गाउँ भरि  हल्ला गरे । उनीहरूले शारदालाई अस्पताल लगे । आमालाई पनिखबर भयो, उहाँ रुँदै रुँदै आउनुभयो ।

डाक्टरले बाँच्दिन भनिसकेका थिए, तर १७ दिनपछि उनी होसमा आइन् ।  अस्पतालबाट उनी माइत गइन् । ‘एक महिना बसेपछि माइतीको पनि उनी बोझ भइन्,  उनलाई फेरी त्यहि नर्कमा जानुपर्ने बाध्यता भयो  । बसाईं त्यही खोला किनार ।

निकै पीडादायी दिन थिए ती । उनलाई शक्ति दिएको थियो त मात्र श्रीमानको प्रेमले । उनलाई विश्वास थियो सँगै नभएपनि श्रीमानले आफूलाई निकै प्रेम गर्छन् । श्रीमान पनि उनलाई खोलाको किनारमै भेट्न आए । उनी भन्छिन् ‘सातवर्षपछि  मैले मेरो श्रीमानलाई देखेँ ।’  श्रीमान  समेत श्रीमतीलाई भेट्न डराउँथे ।

शारदाका वुवा जिल्ला शिक्षा कार्यालयमा सरुवा भएर आए । अनि उनका दुःखका दिन केही सहज भए । बुवाले उनलाई कार्यालयमा मुखियामा जागिर लगाइदिए । उनी त्यहाँ खरदारसम्म भइन् । विहे गरेको करीव १२ वर्षपछि पनि श्रीमान श्रीमती खुसीसँग बस्न पाएनन् । श्रीमतीसँग गयो भनेर परिवारले उनका श्रीमानलाई समेत कुट्न थाले । ‘मेरो लागि उहा“ले पनि धेरै कुटाइ खानुभएको छ’ शारदा भन्छिन् ।

यसपछि उनीहरूले घर छाडेर बजारमा कपडा पसल गेर बसे । केही समयपछि आफूमाथि चरम हिंसा गर्ने  सासु ससुरा पनि उनीकहाँ नै आएर बसे । उनीहरू दुबैलाई उनले भने ससम्मान राखिन् र अन्तिम बिदाइ पनि गरिन् ।

अहिले उनी गाउ“मा महिलालाई हिंसा भए सवैभन्दा  अगाडी आउँछिन् । महिलामाथि हिंसा अत्याचार गर्नेविरुद्ध उनको आवाज बलियो भएको छ । २०६५ सालमा महिला अधीकारकर्मी लक्ष्मी कोहराको हत्या हुँदा उनीसहित अन्य अधिकारकर्मी   २४ दिनसम्म काठमाडौंमा धर्ना बसेका छन्  ।

अहिले शारदाको नाम सुन्ने र उनलाई जान्नेहरू कडा मिजासको भनेर चिन्छन् । जब महिलालाई कसैले हिंसा गर्छ, उनलाई यो सह्य हुँदैन । पीडितलाई न्याय दिलाउन आफ्नो सवै काम छोडेर लाग्छिन् । प्रशासनले वास्ता नगरे टेवल ठटाउँछिन् ।  महिलामाथिको हिंसालाई  सामान्य ठान्नेहरूविरुद्ध उनको आवाज खरो हुन्छ ।

उनका एक छोरा एक छोरी छन् । छोरी स्टाफनर्स पढ्दैछन् । ‘छोराछोरी हुर्कीसके, अबको बाँकी जीवन महिला तथा बृद्धबृद्धा सेवा केन्द्रलाई र समाज सेवामा बिताउँछु’ उनी भन्छिन्  । श्रीमानले उनलाई सघाएका छन् । उनले भनिन्  ‘उहाँको एउटै गुनासो हुन्छ, तिमी मलाई समय नै दिदैनौं ।’

KHASOKHAS EDITORIAL TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Suraj Ghimire, Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar

KHASOKHAS TEAM

Int. Representative: KP Neupane(Jackson)
Resource Person: Bishwa Bahadur Shah
Goodwill Ambassador: Yam Baral

Contact Us

© 2021 KHASOKAHS. All Rights Reserved. Namaste International Media Group (worldwide) and Namaste Media Inc (USA)
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com