अमेरिकाले किन बन्द गर्यो विश्वकै सबैभन्दा बढी एचआईभी सङ्क्रमित रहेको देशको सहयोग ?
प्रकाशित मिति : ५ असार २०८३, शुक्रबार
फोटो: एपी/रासस
अमेरिकाले दक्षिण अफ्रिकाका एचआईभी सङ्क्रमितहरूका लागि गर्दै आएको आर्थिक सहयोग बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ। अमेरिकी सरकारले दक्षिण अफ्रिकामा एचआईभी तथा एड्स सङ्क्रमण नियन्त्रणका लागि सञ्चालन भइरहेका कार्यक्रमहरूमा अबदेखि वित्तीय सहयोग नगर्ने घोषणा गरेको हो।
अमेरिकाको यस निर्णयले विश्वमै सबैभन्दा बढी एचआईभी सङ्क्रमित रहेको दक्षिण अफ्रिकाको स्वास्थ्य क्षेत्रमा गम्भीर प्रभाव पार्न सक्ने भन्दै सर्वत्र चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। हाल दक्षिण अफ्रिकामा ८० लाखभन्दा बढी मानिस एचआईभी सङ्क्रमणका साथ बाँचिरहेका छन्। यो सङ्ख्या विश्वका कुनै पनि देशको तुलनामा सबैभन्दा बढी हो।
अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले सहयोग बन्द गर्ने निर्णयलाई दक्षिण अफ्रिकाले श्वेत अल्पसङ्ख्यक अफ्रिकन समुदायको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न नसकेको आरोपसँग जोडेको छ। यद्यपि, दक्षिण अफ्रिकी सरकारले यस्तो आरोपलाई पटक–पटक अस्वीकार गर्दै आएको छ।
दक्षिण अफ्रिकाको स्वास्थ्य मन्त्रालयले यस निर्णयबारे आफूहरूलाई औपचारिक जानकारी प्राप्त नभएको जनाएको छ। मन्त्रालयले लामो समयदेखि विदेशी सहयोगमाथिको निर्भरता घटाउने र आत्मनिर्भर स्वास्थ्य प्रणालीको विकास गर्ने योजनामा काम गरिरहेको पनि स्पष्ट पारेको छ।
सन् २०२५ सम्म अमेरिकाले राष्ट्रपतीय आपत्कालीन एड्स राहत कोष मार्फत दक्षिण अफ्रिकाको एचआईभी नियन्त्रण कार्यक्रमका लागि वार्षिक करिब ४० करोड अमेरिकी डलर सहयोग गर्दै आएको थियो। यो रकम दक्षिण अफ्रिकाको कुल एचआईभी कार्यक्रम खर्चको झण्डै पाँचौँ हिस्सा बराबर हो।
तर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प पुनः सत्तामा आएपछि दुई देशबीचको सम्बन्ध क्रमशः चिसिँदै गएको छ। कार्यभार सम्हालेको केही समयपछि ट्रम्पले कार्यकारी आदेश जारी गर्दै दक्षिण अफ्रिकाका विभिन्न नीतिहरूले समान अवसरको अन्त्य गरेको तथा जातीय रूपमा विभेद गरिएका भूमिधनीहरू विरुद्ध हिंसालाई बढावा दिएको आरोप लगाएका थिए।
राष्ट्रपति ट्रम्पले दक्षिण अफ्रिकामा “श्वेत जातिको नरसंहार” भइरहेको दाबी समेत गरेका छन्। उक्त दाबीका आधारमा अमेरिकी प्रशासनले अफ्रिकानर समुदायका लागि विशेष शरणार्थी कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ। अफ्रिकानरहरू १७औँ शताब्दीमा दक्षिणी अफ्रिकामा बसोबास गर्न पुगेका पश्चिम युरोपेली मूलका वंशज हुन्।
अमेरिकी सरकारको उद्देश्य दक्षिण अफ्रिकालाई आत्मनिर्भर बनाउनु र अमेरिकी आर्थिक सहयोगमाथिको निर्भरता कम गर्नु रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। दक्षिण अफ्रिकाको स्वास्थ्य मन्त्रालयले भने जीवनरक्षक एन्टिरिट्रोभाइरल औषधिको आपूर्ति अमेरिकी सहयोगबाट नभई मुख्यतः सरकारकै आफ्नै स्रोतबाट भइरहेको स्पष्ट पारेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकी सहयोग कटौतीको निर्णयले दक्षिण अफ्रिकाको एचआईभी नियन्त्रण अभियानमा थप चुनौती सृजना गर्न सक्ने सम्भावना भने बलियो देखिन्छ।