KHASOKHAS ON GOOGLE NEWS CoronaVirus Fact Checking CoronaVirus News Update CoronaVirus: Stories of Hope CoronaVirus Resource Center File UI or PUA Claim Donate to Khasokhas KHASOKHAS E-MAGAZINE

कोरोनाभाइरस महामारी बारेको समाचार संकलन गर्दा पत्रकारले ध्यान दिनुपर्ने कुराहरु

प्रकाशित मिति : जेष्ठ १९, २०७७ सोमबार

– कमिटि टु प्रोटेक्ट जर्नालिस्ट

मार्च ११, २०२० मा विश्व स्वास्थ्य संगठनले कोभिड–१९ (नोभल कोरोनाभाइरस) लाई विश्वव्यापी महामारी घोषणा गर्यो । संक्रमितको संख्या विश्वभरि बढ्दै गइरहेको छ । यस महामारीका बारेमा ताजा सूचनाका लागि जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयको कोरोनाभाइरस रिसोर्स सेन्टर भरपर्दो र सुरक्षित स्रोत हो ।

विश्वभरिका पत्रकारहरुले आम मानिसलाई भाइरस र त्यस विरुद्धको लडाइँमा सरकारको प्रयासबारे सुसूचित गर्ने महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन् । यसको अर्थ सञ्चारकर्मीहरु आफ्नो कामका दौरान जस्तै अन्तर्वार्ता लिँदा, स्थलगत भ्रमणका क्रममा वा उनीहरु पुग्ने ठाउँका कारण संक्रमणको जोखिममा पर्दछन् ।

यो अवस्था छिट्छिटो बदलिरहेकोले यस महामारी सम्बन्धी नयाँ तथ्य देखा पर्दै जादा सम्बन्धित निकायहरुले स्वास्थ्य सूचना र महामारीसम्बन्धी समाचार अध्यावधिक गर्नेछन् । यसबारेका पछिल्ला सल्लाह र सरकारले चालेका प्रतिबन्धात्मक कदमहरुबारे जानकारी लिन पत्रकारहरुले विश्व स्वास्थ्य संगठनको वेबसाइट र स्थानीय स्वास्थ्य निकायहरुको अनुगमन गर्नु पर्नेछ ।

स्थलगत रिपोर्टिङमा कसरी सुरक्षित हुने

अन्तर्राष्ट्रिय यात्रामा लगाइएको व्यापक प्रतिबन्धका कारण सञ्चार माध्यमका लागि समाचार संकलनको ठूलो अंश यतिखेर स्वदेशमै सीमित हुने अवस्था छ ।

Loading...

कोभिड–१९ बारे समाचार संकलन गर्ने योजना बनाइरहनुभएको छ भने आफ्नो सुरक्षाका लागि यी कुरामा विचार गर्नुपर्छ ।

रिपोर्टिङ अघि

अमेरिकाको सेन्टर्स फर डिजिज कन्ट्रोल एण्ड प्रिभेन्सन (सिडिसी) का अनुसार बुढाबुढी र पहिल्यै स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरु यसको बढी जोखिममा पर्दछन् । यदि तपाई तीमध्येमा पर्नुहुन्छ भने तपाईले आम मान्छेहरुका बीचमा गई पूरा गर्नुपर्ने खालको जिम्मेवारी लिनु हुँदैन । त्यस्तै, गर्भवती कर्मचारीमाथि पनि विचार गर्नुपर्छ ।

– कोभिड–१९ को रिपोर्टिङका लागि कर्मचारी छान्दा व्यवस्थापनले यसबेला केही देशका व्यक्तिमाथि रंगभेदी आक्रमण हुनसक्ने कुराको ख्याल गर्नुपर्छ । यो महामारी फैलिँदै जादा यस्ता घटना बढ्ने सम्भावना छ ।

–  कार्यक्षेत्रमा खटिरहँदा तपाई बिरामी भएको (जस्तै स्व एकान्तवासमा बस्ने वा आवागमन निषेध/क्वारन्टिन लागु भएका स्थानमा लामो समय बस्नुपर्ने) अवस्थामा व्यवस्थापन टोलीले के–कस्तो सहयोग गर्नसक्छ भन्नेबारे छलफल गर्ने ।

 

मनोवैज्ञानिक सुस्वास्थ्य

– तपाई कोभिड–१९ को समाचार संकलनमा खट्दै गर्दा तपाईको परिवार र आफन्त चिन्तित र तनावग्रस्त हुने सम्भावना रहन्छ । यसबाट हुने जोखिम र उनीहरुको चिन्ताबारे उनीहरुसँग छलफल गर्नुहोस् ।

– कोभिड–१९ बाट प्रभावित क्वारन्टिन क्षेत्र, एकान्तवास वा स्वास्थ्य सेवा स्थल आदिबाट रिपोर्टिब गर्दा हुने मनोवैज्ञानिक असरमाथि पनि विचार पुर्याउनुपर्छ । डार्ट सेन्टर फर जर्नालिजम एण्ड ट्रमाले मानसिक आघात पार्ने खालका रिपोर्टिङमा अपनाउनुपर्ने उपायबारे एक उपयोगी सामग्री प्रकाशित गरेको छ ।

संक्रमित हुन र संक्रमण फैलाउनबाट जोगिनुस्

धेरै देशले अहिले सामाजिक/व्यक्तिगत दुरी कायम राख्ने अभ्यास गरेका छन् । स्वास्थ्य प्रदायक संस्था, वृद्धाश्रम, बिरामीको घर, शव गृह, क्वारन्टिन क्षेत्र, घना आवादी भएका शहरी क्षेत्र, पशु बजार वा गाईवस्तु फार्म जानु अघि ती स्थानको सरसफाईको बारेमा जानकारी लिनुहोस् । तपाई विश्वस्त हुन सक्नुभएन भने ती ठाउँ नजानुस् । यसको संक्रमणबाट बच्न निम्न उपाय अपनाउनुहोस् : 

– खासगरी हाछ्युँ र खोकीजस्ता श्वासप्रश्वास सम्बन्धी समस्या देखिएका मानिसबाट सतर्क रहँदै सबैबाट कम्तिमा २ मिटर टाढा रहनुहोस् ।

– कोभिड–१९ को लक्षण देखिएका व्यक्तिहरु, तिनको उपचारमा संलग्न स्वास्थ्यकर्मीहरु, बुढाबुढी र पहिल्यै स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरु र उच्च जोखिममा रहेका कामदारहरुबाट सुरक्षित दुरी कायम राख्ने कुरामा सचेत हुनुहोस् ।

– तातोपानी र साबुनले नियमित रुपमा २० सेकेन्डसम्म मिची मिची हात धुनुहोस् । त्यसपछि हात सही तरिकाले सुख्खा बनाउनुहोस् । हात कसरी सही तरिकाले धुने र सुख्खा बनाउने भन्ने जानकारी विश्व स्वास्थ्य संगठनको वेबसाइटमा उपलब्ध छ ।

– साबुन वा तातोपानी नभएको अवस्थामा जीवाणु मार्ने पदार्थ वा पुछ्ने सामग्रीको प्रयोग गर्नुहोस् । लगत्तै तातोपानी र साबुनले हात धुनुहोस् । सिडिसिले ६० प्रतिशत इथानोल वा ७० प्रतिशत इसाडानोल भएको ह्याण्ड स्यानिटाइजर प्रयोग गर्न सुझाएको छ । तर यी सामग्री नियमित रुपमा हात धुनुको साटो चाहिँ प्रयोग गरिनु हुँदैन ।

– खोक्दा वा हाछ्युँ गर्दा सधैँ मुख र नाक छोप्नुहोस् । टिस्यु पेपरमा खोक्नु वा हाछ्युँ गर्नुभयो भने त्यसलाई तत्कालै सुरक्षित र सही तरिकाले नष्ट गर्नुहोस् र त्यसपछि मिची मिची हात धनुुहोस्।

– अनुहार, नाक, कान, मुखलाई हातले नछुनुहोस् ।

– हात मिलाउने, अँगालो हाल्ने र चुम्बन गर्ने जस्ता क्रियाकलाप बन्द गर्नुहोस् ।

– अरु मान्छेले प्रयोग गरेका कप, माटाका भाँडा र काँटा चम्चा प्रयोग नगर्नुहोस् ।

– कोरोना भाइरस विभिन्न सामानको सतहमा लामो समयसम्म जीवित रहने भएकोले कुनै रिपोर्टिङमा जानु अघि गरगहना र घडी खोली थन्क्याएर मात्र जानुहोस् ।

–  तपाई चश्मा लगाउनुहुन्छ भने त्यसलाई नियमित रुपमा तातो पानी र साबुनले धुने गर्नुहोस् ।

– कुनै लुगा अरुभन्दा सजिलैसँग पुछ्न सकिने भएकाले कस्तो लुगा लगाउने भन्ने विचार पुर्याउनुहोस् । रिपोर्टिङबाट फर्किएपछि तातो पानीमा लुगा सफा गर्ने पाउडर लगाएर धुनुहोस् ।

–  रिपोर्टिङमा जादा र फर्किदा प्रयोग गर्ने सवारीसाधनमा विचार पु¥याउनु होस् । भरसक भीड हुने समयमा सार्वजनिक यातायात नचढ्नुस् । उत्रिसकेपछि हातमा ह्याण्ड स्यानिटाइजर दल्नुहोस् । आफ्नै साधनमा यात्रा गर्दै हुनुुहुन्छ भने संक्रमित यात्रुले साधनभित्रका अन्य व्यक्तिलाई भाइरस सार्नसक्छ भन्नेमा सचेत हुनुहोस् ।

– कामको बीच बीचमा आराम गर्नुहोस् र आफ्नो थकाइ/उर्जाशक्तिको ख्याल राख्नुहोस् । काम शुरु गर्नुअघि र सकिएपछि मानिसहरुले लामो दुरीसम्म आफ्ना सवारी साधन चलाउनसक्छन् भन्ने कुरामा पनि ध्यान दिनुहोस् ।

– प्रभावित क्षेत्रमा रहँदा वा त्यहाँबाट फर्किदा तातो पानी र साबुनले मिची मिची हात धुने कुरा हेक्का राख्नुहोस् ।

– तपाईलाई ज्वरो आउने वा सास फेर्न गाह्रो हुनेजस्ता लक्षण देखियो कसरी स्वास्थ्य उपचार गर्ने भन्ने कुरा सोच्नुहोस् । अधिकांश स्वास्थ्य निकायले अरुलाई यो रोग नसरोस् भनेर घरमै क्वारन्टिनमा बस्न सुझाउँछन् ।

–  तपाई धेरै व्यक्ति संक्रमित भएको क्षेत्र पुग्नुभयो भने त्यहाँको खचाखच भएको उपचार केन्द्रमा कोभिड–१९ बाट संक्रमितसँग तपाईको जम्काभेट हुनसक्छ । यसबाट तपाई समेत जोखिममा पर्न सक्नुहुन्छ ।

–  खानेकुरा (मासु वा अण्डा) खाँदा पकाएको मात्र खानुहोस् ।

उपकरणको सुरक्षा

– क्लीप माइकको साटो निर्देशकले प्रयोग गर्ने टाढैबाट रेकर्ड गर्न सकिने फिसपोल माइक्रोफोनको प्रयोग गर्नुहोस् ।

– हरेक रिपोर्टिङपछि माइक्रोफोनको कभरलाई राम्ररी सफा गर्नुका साथै किटाणुमुक्त बनाउनुपर्छ । त्यसको कभरमा संक्रमण नहोस् भनेर त्यसलाई कसरी सुरक्षित तरिकाले हटाउने भन्ने तालिम/निर्देशिका खोज्नुहोस् ।

–  छोटो समयमा प्रभावकारी हुने सुक्ष्म जीव नासक सामग्रीले सबै उपकरणलाई प्रदुषणमुक्त गर्नुपर्छ । त्यसपछि मोबाइल, ट्याब्लेट, प्लग, ल्यापटप, हार्ड ड्राइभ, क्यामरा, प्रेस पास लगायतलाई किटाणुमुक्त गर्नुपर्छ

– आफ्नो कार्यस्थलमा आएपछि फेरि ती उपकरण/सामग्रीलाई किटाणुमुक्त गर्नुपर्छ । उपकरणको रेखदेख गर्ने अन्य सहकर्मीलाई पनि कसरी सुरक्षित तरिकाले सफा गर्ने भन्ने सिकाउनु पर्छ । सफा गर्ने व्यक्तिलाई जिम्मा नलगाएसम्म ती उपकरण त्यत्तिकै छाड्नु हुँदैन ।

– तपाईसँग किटाणु मार्ने औषधि छैन भने घामका किरणले पनि यो भाइरसलाई मार्नसक्छ भन्ने कुरा ख्याल गर्नुपर्छ । त्यसैले केही नलागेमा वा अरु कुनै विकल्प नभएको अवस्थामा आफ्ना उपकरण घाममा धेरै घन्टासम्म सुकाउनुहोस् । तर यसो गर्दा उपकरणको रंग खुइलिने वा त्यसलाई हानि हुनसक्ने कुराको ख्याल गर्नुहोस् ।

–  रिपोर्टिङमा जानका लागि सवारी साधन प्रयोग गर्नुभएको छ भने उपयुक्त र तालिमप्राप्त टोलीलाई किटाणुमुक्त बनाउन लगाउनुहोस् । खासगरी गाडिको ढोका खोल्ने ह्याण्डल, स्टेरिब, पछाडि हेर्ने ऐना, टाउको अड्याउने ठाउँ, सिटबेल्ट, ड्यासबोर्ड र झ्याल लगायतमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ ।

व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री

व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री (जस्तै नष्ट गर्न मिल्ने पञ्जा, मास्क, एप्रोन र जुत्तालाई ढाक्ने चिज) कसरी लगाउने र खोल्ने भन्ने कुराको सुरक्षित अभ्यासमा ख्याल गर्नुहोस् । अमेरिकाको सेन्टर्स फर डिजिज कन्ट्रोल एण्ड प्रिभेन्सन (सिडिसी) ले प्रकाशित गरेको यससम्बन्धी निर्देशिका हेर्नुहोस् । प्रदुषण एउटा सामग्रीबाट अर्कोमा फैलिने सम्भावना बढी भएकाले यी कदमहरु चाल्दा लापरवाही गर्नु हुँदैन ।

–  स्वास्थ्योपचार स्थल वा शव गृहमा काम गर्दा प्रयोगपछि नष्ट गर्न मिल्ने वा पानी नछिर्ने जुत्ता लगाउनु पर्छ । त्यहाँबाट निस्कने बित्तिकै यी दुवै सामग्री नष्ट गर्नुपर्छ र फेरि कदापि प्रयोग गर्नु हुँदैन ।

–  स्वास्थ्योपचार स्थलमा काम गर्दै हुनुहुन्छ वा त्यहाँ पुग्नुभएको छ भने पञ्जा लगाउनुपर्छ । अन्य व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री जस्तै पुरै शरीर ढाक्ने र अनुहार छोप्ने मास्क पनि आवश्यक पर्नसक्छ ।

अनुहारका लागि मास्क

मास्क लगाउँदा निम्न कुरामा ध्यान दिनुहोस् :

–  मास्कलाई नाक र चिउँडोको बीचमा सुरक्षित तरिकाले अड्याउनु होस् । दाह्री नियमित रुपमा काट्नुहोस् ।

– मास्कलाई हातले नछुनुहोस् । अन्य केही प्रयोग गरेर यसलाई हटाउनुहोस् । भुलेर पनि अगाडिको भाग नछुनुहोस् ।

– मास्क खोलेपछि साबुन र तातो पानी वा मदिरामा आधारित ह्याण्ड स्यानिटाइजर (६० प्रतिशतभन्दा बढी इथानोल वा ७० प्रतिशत इसोप्रोपानोल) प्रयोग गरी हात सफा गर्नुहोस् ।

– मास्क ओसिलो र आद्र्र हुने बित्तिकै बदल्नुहोस् । त्यसलाई फ्याँकेर नयाँ, सफा, सुख्खा मास्क लगाउनुहोस् ।

–  प्रयोग गरिसकेपछि मास्कलाई फोहोर हाल्ने झोलामा राखेर बन्द गर्नुहोस् ।

–  मास्कको प्रयोग व्यक्तिगत सुरक्षाको केवल एक हिस्सा मात्र हो । यससँगै नियमित रूपमा तातो पानी र साबुनले हात धुनुपर्छ । अनुहार, आँखा, मुख, कान र नाकलाई छुनुहुँदैन ।

डिजिटल सुरक्षा

– कोभिड–१९ जस्तो महामारीको रिपोर्टिङ गर्ने क्रममा पत्रकारहरु अनलाइन आक्रमणको तारो बन्न सक्छन् । यस्ता आक्रमणबाट आफूलाई बचाउन सीपीजेले ल्याएको उत्तम अभ्यासको समीक्षा गर्नुहोस् ।

– विभिन्न देशका सरकार र प्रविधिसम्बन्धी कम्पनीले यस महामारीको चक्र पत्ता लगाउने क्रममा मानिसहरुको निगरानी गर्दैछन् । सिटिजन ल्याबका अनुसार यसमा पत्रकारहरूलाई लक्षित गर्न प्रयोग गरिएको पेगासस नामक स्पाइवेयरको उत्पादक एनएसओ नामक कम्पनी संलग्न छ । महामारी शुरु भएपछि मानिसलाई निशाना बनाउन यी निगरानी प्रविधिको कसरी प्रयोग गरिन्छ भन्ने विषयमा नागरिक समाजका सदस्यले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनलले आफ्नो वेबसाइटमा यससम्बन्धी विश्वभरिका घटनाक्रम अनुगमन गर्दछ ।

– कोभिड–१९ को बारेमा जानकारीमुलक सामग्रीमा क्लिक गर्नु अघि एकपटक विचार गर्नुहोस् । इलेक्ट्रोनिक फ्रन्टियर फाउन्डेशनका अनुसार अपराधीहरूले अहिले स्वास्थ्य संकट र आतंकबाट फाइदा उठाउन परिष्कृत फिसिब आक्रमण गर्नुका साथै व्यक्ति र संगठनलाई लक्षित गर्न तपाईका उपकरणमा मालवेयर पठाएको हुनसक्छ ।

– सामाजिक सञ्जाल वा कुनै सूचना आदानप्रदान गर्न प्रयोग गरिने एपमा  क्लिक गर्दा विचार गर्नुहोस् । तीमध्ये कतिले तपाईलाई मालवेयरको साथ उपकरणमा भाइरस लाग्ने वेबसाइटतर्फ लैजानसक्छ ।

– कोभिड–१९ ट्रयाकर जस्ता खराब नियत भएका व्यक्तिलाई लक्षित गर्ने र्यान्समवेयरबाट सचेत हुनुहोस् ।

– विश्व स्वास्थ्य संगठनजस्ता भरपर्दो स्रोतबाट लिइएका भनिएका नक्सामा समेत मालवेयर समावेश गरी पासवर्डहरू चोरी गरिएको विवरणहरु आएका छन् ।

– द गार्डियनमा प्रकाशित रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको जस्तो राज्यबाट प्रायोजित गलत सूचनाका बारे सचेत हुनुहोस् । साथै विश्व स्वास्थ्य संगठनले विशेष चेतावनी दिएको र बीबीसीले प्रकाश पारेको आम रुपमा फैलिने गलत सूचनाबाट सतर्क हुनुहोस् । विश्व स्वास्थ्य संगठनको वेबसाइटमा मिथ बस्टर गाइड उपलब्ध छ ।

–  च्याट एप मार्फत फैलिने गलत खबर र अफवाहबाट सचेत हुनुहोस् ।

– फेसबुकमा वा सूचना आदान प्रदानमा सामग्री अब मान्छेले जाँच्नुको सट्टा कृत्रिम बुद्धिमत्ता ( एआई) ले मोडरेट गर्ने भएकाले यो रोगबारे वैधानिक सामग्री पनि भुलवश हट्ने अवस्था आएको छ ।

–  यस महामारीको समाचारलाई निगरानी गर्ने खासगरी अधिनायकवादी शासन प्रणाली भएका देशहरूबाट समाचार संकलन गर्दा हुने जोखिमप्रति सचेत हुनुहोस् । केही सरकारहरूले सीपीजेले जोड दिएजस्तै महामारीबारे जानकारी लुकाउन वा मिडियामाथि अंकुश लगाउन प्रयास गर्न सक्नेछन् ।

 

शारीरिक सुरक्षा

– कारागार वा हिरासतबाट रिपोर्टिङ गर्दा पत्रकारले कोभिड–१९ लाई लिएर कैदीहरूले विरोध वा उपद्रो गर्दा हुनसक्ने खतराप्रति सतर्क हुनुपर्दछ ।

– देशहरूले यस महामारीका बेला जेलको जनसंख्या घटाउन कैदीहरूलाई रिहा गर्न थालेका छन् । यसले गर्दा अपराध बढ्नसक्ने कुराप्रति सचेत हुनुहोस् । आपूर्ति कम हुने, लुटपाट र डकैती हुनसक्ने कुरा मनन गर्नुहोस् ।

-अधिनायकवादी शासन भएको देशका पत्रकारहरूले सीपीजेले जोड दिएजस्तै यस महामारीको बारेमा समाचार संकलन गर्दा नजरबन्दमा पर्नसक्ने वा पक्राउको खतराप्रति सतर्क हुनुपर्दछ ।

– तपाईं अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संकलनको लागि यात्रा गर्दै हुनुहुन्छ भने तपाईको गन्तव्यमा पछिल्लो सुरक्षा अवस्था के कस्तो छ बुझ्नुहोस् ।

 

रिपोर्टिङपछि

– लक्षणहरू देखिन्छन् कि भनी निरन्तर आफ्नो स्वास्थ्यको निरीक्षण गर्नुहोस् ।

–  तपाई उच्च संक्रमण दर भएको स्थानबाट फर्किनुभएको छ भने तपाईले आफूलाई अलग्याउनु पर्छ । कृपया सम्बन्धित सरकारी सल्लाह के छ बुझ्नुहोस् ।

–  कोभिड–१९ बारे आफ्नो जानकारी अद्यावधिक गर्नुहोस् । साथै तपाईंको देश र गन्तव्य दुवैमा संगरोध (क्वारन्टिन) र अलग रहने (आइसोलेसन) कार्यान्वयन बारेमा बुझ्नुहोस् ।

–  तपाई जानुभएको देशमा संक्रमण दरको आधारमा तपाईले आफू फर्केको १४ दिनसम्म नजिक आएको व्यक्तिको नाम र संख्यासहितको विवरण राख्नुपर्छ । तपाईलाई कोभिड–१९ को लक्षण देखियो भने कन्ट्याक्ट ट्रेसिबका लागि यो उपयोगी हुन्छ ।

तपाईलाई लक्षण देखिएमा

–  तपाईलाई कोभिड–१९ को लक्षण (सामान्य नै किन नहोस्) देखियो भने तपाईको व्यवस्थापन टोलीलाई सूचित गर्नुहोस् । विमानस्थल वा अन्य यातायात केन्द्रबाट आफूलाई घरसम्म पु¥याउने प्रबन्ध गर्नुहोस् । कुनै पनि अवस्थामा ट्याक्सीमा नजानुहोस् ।

– आफू र आफ्नो समुदायलाई बचाउन विश्व स्वास्थ्य संगठन, सीडीसी वा स्थानीय स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह अनुसरण गर्नुहोस् ।

– तपाईलाई लक्षण देखिएको कम्तिमा सात दिनसम्म तपाई घर बाहिर ननिस्किनुहोस् । यसो गनार्ल े संक्रमणबाट तपाईको समुदायलाई बचाउन सकिन्छ ।

–  योजना बनाउनुहोस् र अरूबाट मद्दत लिनुहोस् । तपाईको रोजगारदाता, साथीभाइ र परिवारलाई आवश्यक पर्ने सामान ल्याइदिन लगाउनुहोस् र त्यसलाई तपाईको अगाडिको ढोका बाहिरै राख्न लगाउनुहोस् ।

– आफ्नो घरमा सकेसम्म अरुबाट कम्तिमा २ मिटर टाढा बस्नुहोस् ।

–  सम्भव भएसम्म एक्लै सुत्नुहोस् ।

–  अरुसँग बस्नैपर्ने अवस्थामा १४ दिने एकान्तवास अवलम्बन गर्नुहोस् । यससम्बन्धी एक उपयोगी निर्देशिका यहाँ छ । संक्रमण नफैलियोस् भनेर खासगरी बाथरुम, ट्वाइलेट र भान्छाको प्रयोग गर्दा विशेष ध्यान पु¥याउनुपर्छ ।

–  तातोपानी र साबुनले नियमित रुपमा २० सेकेन्डसम्म मिची मिची हात धुनुहोस् ।

– यसको बढी जोखिममा पर्ने बुढाबुढी र पहिल्यै स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरुबाट सकेसम्म टाढै बस्नुहोस् ।

– एकान्तवासमा बसिरहेका बेला तपाईले आफ्नो देशका स्वास्थ्य अधिकारीलाई सम्पर्क गर्नु पर्दैन तर त्यही अवधिमा लक्षणहरु देखिन थाले भने सम्पर्क गर्नुपर्छ ।

सीपीजेको अनलाइन सुरक्षा सामग्रीमा पत्रकार र समाचार कक्षका लागि सामाजिक अशान्ति र चुनावसहित भौतिक, डिजिटल र मनोवैज्ञानिक सुरक्षासम्बन्धी स्रोत र उपायको आधारभूत जानकारी उपलब्ध छ ।

भिडियो हेर्नुहोस्

KHASOKHAS TEAM

Editor-in-Chief : Kishor Panthi
Deputy Editor-in-Chief : Ashmita Khadka
Executive Editor : Anil Adhikari
English Editor: Rajan Thapaliya
Editor: Deepak Pariyar
Editor (Business/US Politics) : Suresh Shahi
Multimedia Editor/Presenter : Kiran Marahatta
Europe Editor: Hari Krishna Panthi
Online Editors: Bikram Khatri, Aashish Khanal, Dikshya Panthi
Chief Photographer: Dipendra Dhungana
Editor (Empowerment) : Sapana Pariyar
© 2012-2020 KHASOKAHS. All Rights Reserved.
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com
WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com