कूटनीतिज्ञका सन्तानको अमेरिकी नागरिकता र ग्रिनकार्डसम्बन्धी नियममा युएससीआईएसको अपडेट
प्रकाशित मिति : २५ श्रावण २०८३, सोमबार
अमेरिकी नागरिकता तथा आप्रवासन सेवा युएससीआईएसले अमेरिकामा मान्यता प्राप्त विदेशी कूटनीतिज्ञका सन्तानको नागरिकता तथा आप्रवासन हैसियतसम्बन्धी नियमबारे आफ्नो नीतिगत निर्देशिका अद्यावधिक गरेको छ। नयाँ अद्यावधिकमा विदेश मन्त्रालयले अब नियमित रूपमा प्रकाशन नगर्ने कूटनीतिज्ञहरूको सूची, जसलाई विगतमा “ब्लु लिस्ट” भनिन्थ्यो, सम्बन्धी उल्लेख हटाइएको छ।
युएससीआईएसले अगस्ट ६ मा जारी गरेको नीति सचेतनामा विदेश मन्त्रालयले अब कूटनीतिज्ञहरूको उक्त सूची प्रकाशन नगर्ने जानकारी दिएको उल्लेख गरेको छ। संशोधित निर्देशन तत्काल लागू भएको छ। यसको अर्थ, निर्देशन जारी भएको मितिमा विचाराधीन रहेका तथा त्यसपछि दर्ता हुने सम्बन्धित निवेदनहरूमा नयाँ नीति लागू हुनेछ।
युएससीआईएसका अनुसार, अमेरिकामा मान्यता प्राप्त विदेशी कूटनीतिज्ञका सन्तान अमेरिकामै जन्मिए पनि सामान्य अवस्थामा उनीहरूले जन्मका आधारमा अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गर्दैनन्। यसको मुख्य कारण कूटनीतिक उन्मुक्ति हो। कूटनीतिज्ञ अभिभावकलाई प्राप्त कूटनीतिक उन्मुक्तिका कारण उनीहरू अमेरिकी कानुनी अधिकारक्षेत्रअन्तर्गत पर्ने व्यक्तिका रूपमा मानिँदैनन्।
यस्ता बालबालिकाले भने संघीय आप्रवासन कानुनअन्तर्गत कानुनी स्थायी बासिन्दा अर्थात् ग्रिनकार्ड प्राप्त गर्न दर्ता हुने प्रक्रियामा योग्य हुन सक्ने युएससीआईएसले स्पष्ट पारेको छ। त्यसैले अमेरिकामा जन्मिएको बच्चा हुँदैमा कूटनीतिज्ञका सन्तानले स्वतः अमेरिकी नागरिकता पाउँछन् भन्ने सामान्य नियम लागू हुँदैन।
तर, कूटनीतिज्ञ परिवारमा एउटा महत्वपूर्ण अपवाद रहेको छ। यदि बच्चाका एक अभिभावक अमेरिकामा मान्यता प्राप्त विदेशी कूटनीतिज्ञ र अर्को अभिभावक अमेरिकी नागरिक छन् भने, बच्चाले जन्मकै समयमा अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गर्ने युएससीआईएसले जनाएको छ। यस्तो अवस्थामा उक्त बच्चालाई कूटनीतिज्ञका सन्तानका लागि लागू हुने स्थायी बासिन्दा दर्ताको प्रक्रियामार्फत ग्रिनकार्डका लागि दर्ता गर्न आवश्यक वा योग्य हुँदैन।
युएससीआईएसको पछिल्लो नीतिगत परिवर्तनले मान्यता प्राप्त विदेशी कूटनीतिज्ञका सन्तानको स्थायी बासिन्दा हैसियतमा दर्ता तथा जन्मका आधारमा अमेरिकी नागरिकता प्राप्त गर्ने सम्बन्धी नीति प्रावधानहरूलाई प्रभावित गर्नेछ। युएससीआईएसले संशोधित निर्देशिकाले यस विषयमा यसअघि जारी गरिएका सम्बन्धित नीतिगत निर्देशनलाई प्रतिस्थापन गरेको जनाएको छ।
यस परिवर्तनको मुख्य प्रभाव कूटनीतिज्ञका सन्तानको नागरिकता निर्धारण गर्दा प्रयोग हुने पुरानो “ब्लु लिस्ट” सम्बन्धी सन्दर्भ हट्नु र कूटनीतिक हैसियत तथा अमेरिकी कानुनी अधिकारक्षेत्रको आधारमा नागरिकता र स्थायी बासिन्दा हैसियत निर्धारण गर्ने प्रक्रियालाई थप स्पष्ट बनाउनु हो।