Follow @khasokhasmag

धरहरा पुनर्निर्माणका लागि ३ अर्ब लाग्ने अनुमान


प्रकाशित मिति : असार १६, २०७४ शुक्रबार

असार १६, २०७४-

भुइँचालोले भत्काएको धरहरा पुनर्निर्माणका लागि ‘ड्रइङ डिजाइन’ र लागत अनुमान (कस्ट इस्टिमेट) तयार भएको छ । पुरातत्त्व विभागका अनुसार धरहरा पुनर्निर्माणको जिम्मा टेलिकमलाई दिन पर्यटन, संस्कृति तथा नागरिक उड्ययन मन्त्रालय र सूचना तथा संचार मन्त्रलायबीच सम्झौता पत्र तयार हुँदैछ ।

धरहरा बनाउन सरकारले ४४ रोपनी जग्गा दिएको छ । पहिला धरहरा भएको ५ रोपनी जग्गामा मात्रै पुनर्निर्माण गर्दा राम्रो नहुने भन्दै पुरातत्त्व विभागले सरकारसँग जग्गा माग्दै आएको थियो । धरहरा पुनर्निर्माणको जिम्मेवारी नेपाल टेलिकमलाई दिने निर्णय मन्त्रिपरिषद्ले गरिसकेको छ । यसको निर्माण लागत ३ अर्ब लाग्ने अनुमान रहेको पुरातत्त्व महानिर्देशक भेषनारायण दाहालले जानकारी दिए ।

सुन्धारास्थित गोश्वारा हुलाक कार्यालय र टक्सार विभागको जग्गा धरहरा बनाउन दिने निर्णय केपी ओली नेतृत्वको सरकारले गरिसकेको छ । सरकारले ती दुई कार्यालयलाई अन्यत्र जग्गा उपलब्ध गराइदिनेछ । जग्गा पाएपछि पुरातत्व विभागले पूरै क्षेत्रफलमा संरचना बनाउने गरि विस्तृत डिजाइन गरेको महानिर्देशक दाहालले जानकारी दिए । धरहरा पुरानै स्वरुपको हुने भएपनि विशेष सुविधाजनक हुनेछ ।

भुइचालोले भत्काएको धरहरालाई जस्ताको तस्तै राखेर त्यही स्वरूपको नयाँ बनाउने गरी डिजाइन गरिएको हो । पहिलो चरणमा भने भत्केको धरहराको क्षेत्रलाई सफा गरिनेछ । भत्केको ठाउँ रातो देखिएको छ । रातो ठाउँलाई रंगरोगन गरेर संरक्षण गरिनेछ । गोस्वारा हुलाक कार्यालयअगाडिको आकासे पुलबाटै धरहराको क्षेत्र सुरु हुनेछ । धरहराको विस्तृत डिजाइन गरेका इन्जिनियर विष्णु पन्थीले भने, ‘प्रवेशद्वारबाट सुन्धारा गार्डेन सुरु हुनेछ । गोस्वारा हुलाक कार्यालयदेखि कर्मचारी सञ्चयकोष भवन छेउसम्मको क्षेत्रलाई सुन्धारा गार्डेनभित्र समेटिनेछ ।’ धरहरा पुनर्निर्माणका लागि ड्रइङ डिजाइन तयार गर्न केज कन्सल्ट्यान्ट प्रालि र एसोसियट्स जेभीलाई पुरातत्त्वले जिम्मा दिएको थियो । दुई महिनाभित्र काम सक्ने गरी गत वर्षको असार २६ गते ती दुई कन्सल्टेन्सीलाई जिम्मा दिइएको थियो । तर काम सक्न भने झन्डै एक वर्ष लागेको थियो ।

तयार पारिएको डिजाइनअनुसार गार्डेनको छेउमा तीनतले पार्किङ स्थल बन्नेछ । सुन्धारालाई धरहरा क्षेत्रभित्रै राखिनेछ भने यसको पुनर्निर्माण गरी भर्‍याङ बनाइनेछ । भर्‍याङ तीन सय जनासम्म हिंड्न सक्ने क्षमताको हुनेछ । यहाँ राखिने पानीको फोहोरा हुँदै संग्रहालयमा जान सकिनेछ । धरहरामा भएका पुरातात्त्विक वस्तु, टक्सार विभागमा भएका सिक्का छाप्ने मेसिनलगायत सामान संग्रहालयमा राखिनेछ । यसबाहेक गिफ्ट सप, सानो थिएटरलगायत पूर्वाधारसमेत बनाइने डिजाइनमा उल्लेख छ । यसलाई अपांगमैत्री पनि बनाइनेछ ।

नयाँ बनाइने धरहरा पहिलेको जत्ति नै २ सय ४५ फिटको हुनेछ । यहाँको माटोमा यति उचाइको बनाउन उपयुक्त छ कि छैन भनेर माटो परीक्षण भइरहेको विभागका महानिर्देशक दाहालले जानकारी दिए ।

धरहरा भीमसेन थापाले बनाउन लगाएका हुन् । संस्कृतिविद् यज्ञमानपति बज्राचार्यका अनुसार थापाले धरहरा बनाएर पहिलोपल्ट पाश्च्यात्य शैलीको संरचना नेपाल भित्र्याएका थिए । थापाले आफ्नो निवास बागदरबार छेउमै विसं १८८१ सालमा धरहरा बनाउन लगाएका थिए । उनले यो धरहरा बनाएपछि रानी ललित त्रिपुरासुन्दरीले १८८२ मा अर्काे धरहरा बनाउन लगाइन् । बज्राचार्यका अनुसार यी दुईमध्ये थापाले आफ्नो निवास छेउमा बनाएको धरहरा १९९० सालको भूकम्पले ढल्यो । अहिलेको धरहरामा चाहिं आंशिक क्षति मात्रै पुगेको थियो । ९० सालमा भुइँचालो आउनु पहिला नै चट्याङ परेर धरहराको क्षति भइसकेको थियो । ११ तले धरहरालाई १९९२ सालमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री जुद्ध शमशेरले ९ तलामा झारेर पुनर्निर्माण गर्न लगाएका थिए ।

धरहराको निर्माणमा चुनासुर्कीको जोडाइ र इटाको गाह्रो थियो । यसको डिजाइन मुगल कालिगढले गरेका थिए । सबभन्दा माथिल्लो भागमा गुम्बज बनाई सुनको जलप लगाइएको धातुको गजुर राखिएको थियो । यसको निर्माणमा मुस्लिम धर्मको प्रभाव परेको बज्राचार्य बताउँछन् । ‘के हिन्दु, के मुस्लिम, के इसाइ,’ पन्थी भन्छन्, ‘अब धरहरा सबैको भइसक्यो ।

यो राष्ट्रिय सम्पत्ति हो । अब बन्ने धरहरा पनि मुगल आर्टिटेक्टले गरेको डिजाइनमा आधारित हुनेछ । ’

अब ८ रेक्टरसम्मको भुइँचालोले भत्काउन नसक्ने गरी यसको पुनर्निर्माण गरिने महानिर्देशक दाहालले दाबी गरे । दैवी प्रकोपलाई ध्यान दिएर अब भन्ने धरहरासम्म उद्धार साम्रग्री पुग्न सक्ने व्यवस्था हुनेछ । ‘अब पुनर्निर्माण हुँदा पहिलाको संरचनाका बारेमा विस्तृत अध्ययन हुन जरुरी हुन्छ,’ दाहाल भन्छन्, ‘अब पनि वैज्ञानिक संरचनागत अध्ययन अनुसन्धान गरिएन भने भविष्यमा फेरि प्रकोपमा पर्न सक्छ ।’

   न्युयोर्क स्टेट, डिपार्टमेन्ट अफ स्टेट, डिभिजन अफ कर्पोरेशन, दर्ता नम्बर: ५२५५२५८

नमस्ते मिडिया इन्क.

न्युयोर्क, अमेरिका

© 2022 KHASOKHAS. All Rights Reserved.
Khasokhas is not responsible for the content of external sites and user generated contains. We don't collect comments on this site.
DEVELOPED BY appharu.com